BRUGEL (Brusselse Energieregulator): Audit

Datum: 2026-03-31 Categorie: Brussels Gewest: instellingen Status-voorstel: 🟠 Hervormd: fusie met de Vlaamse Nutsregulator en de CWaPE in de CREG, de enige energieregulator, ook voor de distributie

Fase 1: Diepteonderzoek

1A. Wat is het precies?

Officiële naam: BRUGEL, Reguleringscommissie voor Energie in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (Commission de Régulation de l'Énergie en Région de Bruxelles-Capitale)

Oprichtingsdatum: 1 januari 2007, na de liberalisering van de Brusselse energiemarkt.

Juridische basis:

• Ordonnantie van 19 juli 2001 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
• Ordonnantie van 1 april 2004 betreffende de organisatie van de gasmarkt in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
• Ordonnantie van 20 oktober 2006 tot opstelling van een kader voor het waterbeleid (bevoegdheid voor de controle op de waterprijs toegevoegd in 2017)
• Ordonnantie van 8 mei 2014 (tariefbevoegdheid toegevoegd)

Bestuursniveau: Brussels Hoofdstedelijk Gewest. BRUGEL is een onafhankelijke regulator (artikel 30bis van de elektriciteitsordonnantie) die buiten elk ministerieel toezicht werkt. Ze brengt verslag uit aan het Brussels Parlement, dat ook haar begroting goedkeurt; de regering heeft twee commissarissen bij BRUGEL.

Personeel: ongeveer 40 medewerkers. Het jaarverslag 2022 meldt 40 medewerkers (tegenover 35 een jaar eerder) en een geplande groei naar 42 medewerkers, plus 3 optionele contractuele posten.

Budget: €6,4 miljoen aan ordonnanceringskredieten in 2024 (energie €5,1 miljoen, water €1,3 miljoen), waarvan €6,2 miljoen uitgegeven. Uitvoeringsgraad 2024: 98% van de vastleggingen, 95% van de vereffeningen. Omdat de ontvangsten onder de drempel van €7 miljoen liggen, valt BRUGEL sinds januari 2025 buiten de consolidatiekring van het Brussels Gewest. De begroting 2025 werd niet verhoogd tegenover 2024.

Governance:

• Raad van bestuur: voorzitter + 5 bestuurders, benoemd door de Brusselse Gewestregering
• Sinds december 2022: een dubbele directie met een Nederlandstalige en een Franstalige directeur
• Onafhankelijk van ministerieel toezicht

1B. Wat doet het in de praktijk?

Kerntaken (21 specifieke opdrachten van de Brusselse wetgever):

1. Advisering van de overheid over de organisatie en werking van de regionale energiemarkt
2. Toezicht op naleving van ordonnanties en reglementen
3. Tariefcontrole: vaststelling van de methodologie die Sibelga moet volgen voor de distributietarieven
4. Goedkeuring van de distributietarieven voor elektriciteit en gas (periode 2025-2029; voor 2025 een budget van €273,9 miljoen voor elektriciteit, 15% meer dan in 2024, en €112,1 miljoen voor gas)
5. Toezicht op groenestroomcertificaten
6. Toekenning van het statuut "beschermde klant" aan kwetsbare gezinnen
7. Geschillenbeslechting tussen consumenten en leveranciers of de netbeheerder (eigen geschillendienst)
8. Sinds 2017: controle op de waterprijs (tariefmethodologie en goedkeuring)
9. Toezicht op de uitrol van slimme meters door Sibelga

Unieke eigenschap: BRUGEL reguleert slechts één enkele distributienetbeheerder: Sibelga. Ter vergelijking: de Vlaamse Nutsregulator houdt toezicht op negen distributienetbeheerders, waarvan acht onder Fluvius, en de CWaPE op vijf. Met ongeveer 40 medewerkers en €6,4 miljoen (2024) is BRUGEL de kleinste energieregulator van het land.

Overlap met andere instellingen:

• CREG (federaal): reguleert transmissie (Elia) en federale aspecten van de energiemarkt. Overlap in adviesrol en marktmonitoring
• Vlaamse Nutsregulator (Vlaanderen, voorheen VREG) en CWaPE (Wallonië): dezelfde taken op gewestelijk niveau
• FORBEG (Forum van Belgische Energieregulatoren): informeel overlegorgaan van de vier regulatoren, met een voorzitterschap dat om de zes maanden wisselt. Geen bindende beslissingen, geen afdwingbare coördinatie

Klanten: Brusselse huishoudens en bedrijven (1,26 miljoen inwoners in 2026), energieleveranciers actief in Brussel, Sibelga als netbeheerder.

Prestaties:

• 28,2% van de Brusselse huishoudens leefde in energiearmoede in 2022 (Barometer Energiearmoede, Koning Boudewijnstichting): na Wallonië (29,2%) het hoogste aandeel van de drie gewesten; het Belgische gemiddelde was 21,8%
• Slimme meters: Brussel hinkt achterop. Sibelga plaatst ze sinds 2019 alleen gericht (nieuwbouw, zonnepanelen, elektrische wagens). Eind 2024 stonden er 93.702, in 2025 kwamen er 72.000 bij. Na aanbevelingen van BRUGEL legde Sibelga het doel op 80% tegen 2030. Vlaanderen startte op 1 juli 2019 met een algemene uitrol en moest tegen eind 2024 al minstens 80% van de meters vervangen.
• Het jaarverslag 2024 meldt een "ongekende begrotingsspanning": de besparingen die het gewest oplegt, beperken de manoeuvreerruimte sterk, en sommige opdrachten dreigen niet meer uitgevoerd te kunnen worden

1C. Internationale vergelijking

Conclusie: Vier energieregulatoren van vergelijkbaar gewicht vind je in geen enkel vergelijkbaar Europees land. Ook federale staten doen het anders: Oostenrijk heeft één nationale regulator, Zwitserland één federale elektriciteitsregulator, en in Duitsland reguleert de federale Bundesnetzagentur alle grote netbeheerders. BRUGEL, met ongeveer 40 medewerkers voor één netbeheerder in een gewest van 1,3 miljoen inwoners, is internationaal een unicum van inefficiëntie.

1D. Knelpunten en kritiek

1. Schaalprobleem: ongeveer 40 medewerkers om één netbeheerder (Sibelga) te reguleren is disproportioneel. De CWaPE reguleert vijf netbeheerders met 51 medewerkers, de Vlaamse Nutsregulator negen met ongeveer 55.

2. Fragmentering: Vier regulatoren (CREG, Vlaamse Nutsregulator, CWaPE, BRUGEL) in één klein land zorgen voor:

   • Vier afzonderlijke tariefmethodologieën
   • Drie gewestelijke regelingen voor groenestroomcertificaten
   • Drie gewestelijke prijsvergelijkers (BruSim, V-test, CompaCWaPE) en afzonderlijke geschillendiensten
   • Vier ICT-systemen, vier communicatiediensten, vier juridische afdelingen
   • FORBEG als enige coördinatie, maar informeel en niet-bindend

3. Achterstand bij slimme meters: Brussel plaatst slimme meters sinds 2019 alleen gericht; eind 2024 stonden er 93.702. Vlaanderen startte in 2019 met een algemene uitrol en moest tegen eind 2024 al 80% halen; Brussel mikt pas tegen 2030 op 80%. Dit belemmert de energietransitie, dynamische tarieven en consumentenbescherming.

4. Energiearmoede: 28,2% van de Brusselse huishoudens leefde in 2022 in energiearmoede. BRUGEL heeft het statuut van beschermde klant als instrument, maar het probleem blijft groot: na Wallonië (29,2%) het hoogste aandeel van de drie gewesten.

5. Begrotingsdruk: Het jaarverslag 2024 spreekt van een "ongekende begrotingsspanning", en de begroting 2025 werd niet verhoogd. Een kleine instelling met beperkt budget kan moeilijk de expertise opbouwen die nodig is voor complexe energiedossiers (waterstof, CCS, flexibiliteit, smart grids).

6. Democratisch deficit: BRUGEL's bestuurders worden benoemd door de Brusselse Gewestregering, maar de instelling legt enkel verantwoording af aan het Brussels Parlement. Er is geen systematische publieke evaluatie van resultaten.

Fase 2: Toetsing aan de 9 Principes

Synthese: BRUGEL scoort op geen enkel principe groen. De grootste problemen zitten bij Eenvoud (4 regulatoren), Schaalgrootte (ongeveer 40 mensen voor 1 netbeheerder), Digitaal-eerst (achterstand bij slimme meters) en Internationaal bewezen (in geen vergelijkbaar Europees land bestaat dit model).

Fase 3: HART-voorstel

3A. Classificatie

🟠 Hervormd (fusie) BRUGEL gaat samen met de Vlaamse Nutsregulator en de CWaPE op in de CREG, die naast transmissie en nucleair ook de distributie regelt (art. 27 HART-grondwet). Van vier naar één regulator.

3B. Concreet voorstel

Wat verandert er: Van vier naar één energieregulator. BRUGEL, de Vlaamse Nutsregulator en de CWaPE gaan op in de CREG, die naast transmissie en nucleair ook de distributie regelt (art. 27 HART-grondwet). De deelstaten houden hun energiebeleid (hernieuwbare energie, energie-efficiëntie en het beleid voor het distributienet), binnen één bindend Nationaal Energie- en Klimaatplan (art. 28 HART-grondwet). Het energiebeleid wordt niet geherfederaliseerd.

Structuur:

• Eén regulator voor het hele land, de CREG, met regionale kantoren (Brussel, Wallonië, Vlaanderen)
• Het Brusselse kantoor behoudt de kennis van de Brusselse markt en het contact met Sibelga
• Eén directiecomité, één datasysteem
• Eén gemeenschappelijke tariefmethodologie, regionaal toegepast
• De controle op de Brusselse waterprijs gaat niet mee naar de CREG: ze blijft bij de deelstaat Brussel (art. 28 HART-grondwet)
• Eén prijsvergelijker (in plaats van BruSim, V-test en CompaCWaPE) en één geschillendienst voor het hele land

Internationaal model: Denemarken (Forsyningstilsynet) als referentie voor schaalgrootte: één regulator van ongeveer 125 VTE (2025) voor 6,0 miljoen inwoners en meerdere nutssectoren. Nederland (ACM) als voorbeeld van toezicht zonder regionale duplicatie.

Geschatte besparing:

• Eliminatie van de drie gewestelijke directiestructuren, raden van bestuur en ondersteunende diensten, die opgaan in de CREG
• €10-20 miljoen per jaar voor de vier energieregulatoren samen (van vier naar één), op een werkingsbudget van samen ongeveer €50 miljoen per jaar. Die besparing wordt één keer geteld voor de energieregulatoren, niet per regulator.
• BRUGEL zelf kost €6,4 miljoen per jaar (2024, energie en water samen); daar komt geen aparte besparing bovenop het totaal bij

Implementatiepad:

1. Federale wet die de CREG ook bevoegd maakt voor de distributie (art. 27 HART-grondwet)
2. Juridische fusie: harmonisatie van personeelsstatuten, IT-systemen en tariefmethodologieën
3. Operationele integratie binnen drie à vier jaar: één organisatie met drie regionale kantoren (Brussel, Wallonië, Vlaanderen)

Wat het oplevert voor de Brusselaar:

• Eenvoudiger: één regulator en één geschillendienst voor energieklachten, in plaats van vier regulatoren en drie geschillendiensten
• Goedkoper: minder dubbele overhead, en een sterkere regulator controleert de kosten van de netbeheerder scherper. BRUGEL toonde zelf wat dat oplevert: een audit van het business case van Sibelga verlaagde de uitrolkosten van de slimme meters met ongeveer €10 miljoen (2024)
• Beter: meer expertise onder één dak, snellere besluitvorming, Europese regels één keer toegepast in plaats van drie keer
• Eerlijker: één tariefmethodologie maakt de nettarieven in het hele land vergelijkbaar en transparant

Fase 4: Partijpunt (Website-klare tekst)

Deel A: Het partijpunt

BRUGEL (Brusselse energieregulator): Hervormd Vier energieregulatoren in één klein land is absurd. BRUGEL gaat samen met de Vlaamse Nutsregulator en de CWaPE op in de CREG, die ook de distributie regelt. Van vier naar één: goedkoper, sterker en eenvoudiger.

Deel B: De uitleg

Hoe het nu werkt

België heeft vier versnipperde energieregulatoren: de CREG (federaal), de Vlaamse Nutsregulator (voorheen VREG), de CWaPE (Wallonië) en BRUGEL (Brussel). BRUGEL is opgericht in 2007 en telt ongeveer 40 medewerkers. De instelling reguleert één enkele netbeheerder: Sibelga. Haar begroting bedroeg €6,4 miljoen in 2024, voor energie en water samen: naast elektriciteit en gas controleert BRUGEL sinds 2017 ook de waterprijs. De vier regulatoren overleggen via FORBEG, een informeel forum zonder bindende beslissingen. Dat alleen al bewijst dat het model faalt.

Wat er mis gaat

Vier regulatoren voor een land van 11,9 miljoen inwoners is buitensporig. BRUGEL zet ongeveer 40 medewerkers in om één netbeheerder te controleren. In Wallonië reguleert de CWaPE vijf netbeheerders met 51 medewerkers.

Elke regulator heeft een eigen directie, raad van bestuur, juridische dienst, ICT-afdeling en communicatieteam. Vier keer dezelfde structuur, vier keer dezelfde kosten. Vier tariefmethodologieën, drie gewestelijke regelingen voor groenestroomcertificaten, drie prijsvergelijkers en afzonderlijke geschillendiensten. De enige coördinatie, FORBEG, is informeel en niet-bindend.

Ondertussen leefde 28,2% van de Brusselse huishoudens in 2022 in energiearmoede, na Wallonië het hoogste aandeel van de drie gewesten. En Brussel hinkt achterop bij de digitale meters: Sibelga plaatst ze sinds 2019 alleen gericht, eind 2024 stonden er 93.702, en het doel van 80% ligt pas in 2030. Vlaanderen startte in 2019 met een algemene uitrol en moest tegen eind 2024 al 80% halen. Het jaarverslag 2024 van BRUGEL spreekt van een "ongekende begrotingsspanning" en waarschuwt dat sommige opdrachten misschien niet meer uitgevoerd kunnen worden. Een kleine regulator met een krap budget kan onmogelijk de expertise opbouwen die de energietransitie vereist. Denk aan smart grids, waterstof, flexibiliteitsmarkten en cybersecurity.

Hoe het elders werkt

Nederland reguleert zijn complete energiemarkt met één autoriteit: de ACM, Autoriteit Consument & Markt (799 medewerkers in 2025, voor energie, mededinging, consumentenbescherming én telecom). Eén methodologie, één loket, één set regels voor het hele land van 18,1 miljoen inwoners.

Denemarken (6,0 miljoen inwoners) heeft sinds 1 juli 2018 één regulator voor elektriciteit, gas en stadsverwarming: het Forsyningstilsynet, met ongeveer 125 VTE (2025).

Duitsland, met 16 deelstaten en 83,5 miljoen inwoners, legt het zwaartepunt bij de federale Bundesnetzagentur (ongeveer 3.300 medewerkers, voor alle sectoren samen). Die reguleert alle netbeheerders met meer dan 100.000 aangesloten klanten; de deelstaten regelen alleen de kleinere netten.

Zelfs Zwitserland, met 26 kantons en vier taalgebieden, heeft één federale elektriciteitscommissie (ElCom).

Vier energieregulatoren van vergelijkbaar gewicht: dat vind je in geen enkel vergelijkbaar Europees land.

Wat HART voorstelt

Van vier naar één regulator. BRUGEL, de Vlaamse Nutsregulator en de CWaPE gaan op in de CREG, die naast transmissie en nucleair ook de distributie regelt (art. 27 HART-grondwet). De deelstaten houden hun energiebeleid, binnen één bindend Nationaal Energie- en Klimaatplan (art. 28 HART-grondwet).

Concreet:

• Eén energieregulator voor het hele land, de CREG, met één directiecomité
• Regionale kantoren in Brussel, Wallonië en Vlaanderen (behouden lokale kennis en het contact met de netbeheerders, zoals Sibelga)
• Eén gemeenschappelijke tariefmethodologie, regionaal toegepast waar nodig
• De controle op de Brusselse waterprijs blijft bij de deelstaat Brussel, niet bij de CREG
• Eén prijsvergelijker en één geschillendienst in plaats van drie
• Een federale wet (art. 27 HART-grondwet), volledige integratie binnen drie à vier jaar

Wat het oplevert

• Besparing: €10-20 miljoen per jaar voor de vier energieregulatoren samen, die ongeveer €50 miljoen per jaar kosten, door dubbele overhead te schrappen (directies, raden van bestuur, ICT, juridische diensten, communicatie).
• Meer expertise: Eén regulator in plaats van vier; de drie kleine gewestelijke regulatoren tellen samen ongeveer 146 medewerkers. Dat betekent meer capaciteit voor complexe dossiers: smart grids, waterstof, flexibiliteitsmarkten, cybersecurity.
• Eenvoud voor de burger: Eén loket voor energieklachten en -vragen bij de regulator, naast de federale Ombudsdienst voor Energie, in plaats van drie gewestelijke diensten.
• Sneller: Europese energieregels voor de distributie worden door één regulator toegepast in plaats van door drie.
• Scherper toezicht op de nettarieven: Een sterkere regulator controleert de kosten van de netbeheerders beter. BRUGEL toonde het zelf: een audit van het business case van Sibelga verlaagde de uitrolkosten van de slimme meters met ongeveer €10 miljoen (2024).

Fase 5: Bronnenlijst

Metadata

• Auditor: HART Staatshervorming Audit (geautomatiseerd)
• Gerelateerde audits: CREG (energie), VREG (energieregulator), CWaPE (energieregulator)
• Consistentie: Deze audit volgt de norm van één energieregulator: de Vlaamse Nutsregulator, de CWaPE en BRUGEL gaan op in de CREG, die ook de distributie regelt; de Brusselse waterprijs blijft bij de deelstaat Brussel; zelfde omzetting als de VREG- en CWaPE-audit.
• Geschatte besparing: €10-20 miljoen per jaar voor de fusie van de vier energieregulatoren tot één (één keer geteld bij de energieregulatoren, in de VREG-audit; niet per audit)
• Herzien: 2026-09-27 (factcheck: cijfers, bronnen, tijdloze formulering)