Heldere Aanpak.
Rechtvaardige Toekomst.

Niet alles hoeft federaal beslist te worden, en niet alles hoeft regionaal te zijn. Het principe is simpel: een beslissing wordt genomen op het niveau dat het dichtst bij het probleem staat. Maar alleen als dat niveau het ook effectief kan oplossen. Kinderopvang regel je lokaal. Defensie federaal. En voor alles ertussen moet je per domein de juiste afweging maken.

De deelstaten krijgen het gros van hun budget als dotatie van de federale overheid. Ze beslissen hoe ze het uitgeven, maar hoeven het niet zelf op te halen bij de burger. Dat systeem is fundamenteel kapot: het verbreekt de link tussen uitgaven en verantwoording. De Bijzondere Financieringswet verdeelt miljarden via formules die niemand uitlegt, en deelstaten die goed besturen worden niet beloond. Ze krijgen gewoon hetzelfde. HART wil fiscale autonomie: deelstaten innen hun eigen belastingen en leggen verantwoording af aan hun eigen kiezers, niet aan een federale kas.

Wanneer één bestuursniveau een beslissing neemt, mag de rekening niet bij een ander niveau belanden. Vandaag gebeurt dat voortdurend: de federale overheid beslist over gezondheidszorg, maar de deelstaten draaien op voor preventie en ouderenzorg. Gemeenten krijgen taken van het gewest zonder bijpassend budget. Dat leidt tot afschuifgedrag en verborgen tekorten. HART wil een hard principe: wie een beleidskeuze maakt, financiert die zelf. Geen ongedekte mandaten, geen doorgeschoven facturen. Elk niveau draagt de kosten van zijn eigen beslissingen.

België heeft geen harde grens op wat de overheid mag uitgeven. Er zijn geen meerjarige plafonds, geen automatische rem als de schuld te hoog oploopt, en geen onafhankelijk orgaan dat ministers op de vingers tikt als ze het budget overschrijden. Zweden heeft dat wél: uitgavenplafonds die drie jaar vooruit vastliggen, en een waakhond die ingrijpt. Niet adviseert. HART wil dat model overnemen, met als doel de staatsschuld van 107% terug te brengen naar 90% van het bbp.

In België kan een overheidsprogramma jarenlang doorlopen zonder dat iemand controleert of het werkt. Budgetten worden automatisch verlengd. Consultancycontracten stapelen zich op. Er is geen moment waarop iemand zegt: dit levert niks op, we stoppen ermee. HART wil verplichte evaluatiecycli: elk programma wordt periodiek doorgelicht op resultaat. Wat werkt, blijft. Wat niet werkt, stopt.

België heeft 565 gemeenten, 176 politiezones, 10 provincies en meer dan 320 intercommunales. Veel daarvan zijn te klein om efficiënt te functioneren. Ze missen de schaal voor goede IT, professioneel HR en gespecialiseerde dienstverlening. HART wil fusies naar ~200 gemeenten van minimum 25.000 inwoners, ~100 politiezones, en de afschaffing van de provincies. Groter waar het moet, dichtbij waar het kan.

In België worden topfuncties bij de overheid nog te vaak ingevuld op basis van partijkleur. Ministeriële kabinetten. Bijna 2.000 medewerkers in totaal. Nemen het werk over van de administratie. Dat kost €300 miljoen per jaar en ondermijnt de expertise van ambtenaren. HART wil een onafhankelijk benoemingsorgaan naar Nederlands model, kabinetten van ~2.000 naar ~250, en topbenoemingen uitsluitend op competentie.

België is het enige federale land ter wereld waar bestuursniveaus niet mogen samenwerken aan hetzelfde probleem. Elke bevoegdheid zit exclusief bij één niveau. En als twee niveaus iets willen coördineren, moeten ze een samenwerkingsakkoord sluiten dat maanden tot jaren duurt. In Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk werkt het anders: niveaus delen bevoegdheden, en bij conflict heeft de federale wet voorrang. Dat maakt samenwerking de standaard, niet de uitzondering.

Eén platform, één brievenbus, één keer je gegevens doorgeven. Vandaag heeft elk bestuursniveau zijn eigen IT-systeem, zijn eigen portaal, zijn eigen manier om met de burger te communiceren. HART wil dat omdraaien: de overheid past zich aan de burger aan, niet omgekeerd. Naar het voorbeeld van Estland, waar 99% van alle overheidsdiensten online beschikbaar is via één platform.