Credendo (Delcredere): Audit 2026-03-29

Datum: 2026-03-29 Status: 🟢 Behouden (met governance-hervormingen) Categorie: Overheidsbedrijven

Samenvatting

Fase 1: Diepteonderzoek

1A. Wat is het precies?

Credendo is het Belgische officiële exportkredietagentschap (ECA. Export Credit Agency). Het is de op één na oudste kredietverzekeraar ter wereld, opgericht in 1921 door het Ministerie van Economische Zaken als de "Delcrederecommissie" om de Belgische export te ondersteunen. In 1935 werd het afgescheiden van het ministerie en in 1939 werd het een zelfstandige openbare financiële instelling onder staatsgarantie, de "Nationale Delcrederedienst" (ONDD). Met de wet van 18 april 2017 werd de officiële naam gewijzigd naar "Delcredere", met als commerciële merknaam "Credendo – Export Credit Agency".

Juridische basis: Wet van 31 augustus 1939 betreffende de Nationale Delcrederedienst, meermaals gewijzigd, laatst door de wet van 18 april 2017.

Eigenaarschap: 100% Belgische staat. Er is geen beursnotering en geen private aandeelhouders.

Bestuursniveau: Federaal. De FOD Financiën is vertegenwoordigd in de Raad van Bestuur. De minister van Financiën is de voogdijminister.

Budget en financiën (2024):

• Bruto geschreven premies: €464,7 miljoen (record, +19,8% t.o.v. 2023)
• Netto verzekerings- en financieel resultaat: €293,9 miljoen
• Verzekeringswinst: €116,2 miljoen
• Financiële opbrengsten: €177,7 miljoen
• Geconsolideerd nettoresultaat: €235,8 miljoen
• Totaal eigen vermogen: €2,531 miljard (waarvan €297,5 miljoen als staatsdotatie)
• Dekkingscapaciteit: €33 miljard

Personeel: Ongeveer 530 medewerkers (groepsbreed, in 15 landen).

Governance:

• Raad van Bestuur voorgezeten door Vincent Reuter, met vertegenwoordigers van zes federale ministeries en drie gewestregeringen
• CEO: Dirk Terweduwe (sinds 2009)
• Deputy CEO's: Frank Vanwingh en Nabil Jijakli
• Audit- en Risicocomité; Remuneratiecomité
• Regeringscommissaris van FOD Financiën

1B. Wat doet het in de praktijk?

Kerntaken:

1. Exportkredietverzekering met staatsgarantie verzekert Belgische bedrijven en banken tegen politieke en commerciële risico's bij internationale handel, vooral voor kapitaalgoederen, industriële projecten en bouwwerken in niet-OESO-landen
2. Investeringsverzekering dekt Belgische buitenlandse investeringen
3. Financiële garanties borgt bankleningen voor exporttransacties
4. KMO-financiering directe financiering voor kleinere exporteurs
5. Herverzekering deelname aan verzekeringssyndicaten

Groepsstructuur: Naast de publieke moedermaatschappij (met staatsgarantie) heeft Credendo private dochterondernemingen zónder staatsgarantie:

• Credendo – Trade Credit Insurance (korte termijn, EU-risico's)
• Credendo – Guarantees & Speciality Risks (garanties en speciale risico's)
• Credendo – Short-Term Non-EU Risks

Deze private entiteiten opereren in 14 Europese landen en bieden commerciële korte-termijn kredietverzekering aan.

Wie is de klant? Belgische exportbedrijven (van KMO tot multinational), banken die exportkredieten financieren, en buitenlandse investeerders met Belgische belangen.

Prestaties: Credendo is financieel bijzonder gezond. De AA-rating van S&P (bevestigd januari 2026) en het eigen vermogen van €2,5 miljard maken het een van de sterkste ECA's in Europa. Het draait consequent winst. De staat ontvangt dus rendement op haar investering zonder begrotingskosten.

Overlap: Beperkt. Credendo is het enige federale exportkredietagentschap. De gewestelijke exportagentschappen (FIT, AWEX, hub.brussels) doen aan exportpromotie en begeleiding, maar niet aan exportkredietverzekering. Er is complementariteit, geen overlap.

1C. Internationale vergelijking

Analyse: Er zijn wereldwijd twee hoofdmodellen:

1. Publiek model (België/Credendo, Zwitserland/SERV): de staat bezit en opereert het agentschap zelf. Voordeel: directe controle, geen winstmarge voor tussenpersoon. Nadeel: minder marktdruk op efficiëntie.
2. Mandaatmodel (Nederland/ADSB, Duitsland/Euler Hermes, Oostenrijk/OeKB): een privaat bedrijf voert uit namens de staat. Voordeel: marktexpertise, schaalvoordelen. Nadeel: principaal-agent probleem, minder directe democratische controle.

België's publieke model werkt goed. Credendo is financieel solide, draait consequent winst, en heeft een toprating. Het Deense fusiemodel (EIFO) is interessant als inspiratie voor het combineren van exportkrediet met groene investeringen.

1D. Knelpunten en kritiek

1. Fossiele brandstoffen: Het belangrijkste kritiekpunt betreft Credendo's historische rol in het financieren van fossiele-brandstofprojecten. Credendo verzekerde onder meer baggeroperaties van Jan de Nul gerelateerd aan schaliegaswinning. Sinds 1 januari 2023 geldt een Fossil Fuel Policy die nieuwe exploratie van gas- en olievelden en uitbreiding van kolenmijnen uitsluit, maar critici vinden dit onvoldoende ambitieus.

2. Transparantie: Hoewel Credendo jaarverslagen publiceert en een AA-rating heeft, is er beperkt parlementair debat over de individuele transacties die met staatsgarantie gedekt worden. De FOD Financiën heeft een zetel in de RvB maar er is geen systematische rapportering aan het parlement over welke projecten gedekt worden en wat de maatschappelijke impact is.

3. Governance en benoemingen: De Raad van Bestuur bevat vertegenwoordigers van zes ministeries en drie gewesten. Dit zorgt voor brede vertegenwoordiging maar ook voor politieke invloed op wat een technisch-financiële instelling zou moeten zijn. De CEO zit er al sinds 2009, de voorzitter sinds 2010. Lange mandaten die stabiliteit bieden maar ook vragen oproepen over vernieuwing.

4. Verhouding publiek/privaat: De groepsstructuur. Een publieke moeder met staatsgarantie én private dochters zonder staatsgarantie. Is ongebruikelijk en potentieel problematisch. De AA-rating van de moeder straalt af op de private dochters, wat een concurrentievoordeel geeft t.o.v. puur private spelers.

5. Duurzaamheidsbeleid: België trad toe tot Export Finance for Future (E3F), en Credendo lanceerde het Green Package. Maar de vierde federale inventaris van subsidies voor fossiele brandstoffen (FOD Volksgezondheid) toont dat exportkredietverzekering voor fossiele projecten nog steeds als impliciete subsidie meetelt.

Fase 2: Toetsing aan de 9 Principes

Synthese: 5× ✅, 3× ⚠️, 0× ❌

Credendo scoort overwegend goed. De drie verbeterpunten zijn:

1. Transparantie meer parlementaire rapportering over gedekte projecten en maatschappelijke impact
2. Eenvoud de hybride publiek/privaat-structuur verdient verduidelijking
3. Digitaal-eerst integratie met bredere overheidsdigitalisering

Fase 3: HART-voorstel

3A. Classificatie

🟢 Behouden: met governance-hervormingen

Credendo is een van de best functionerende Belgische overheidsinstellingen. Het draait winst, heeft een toprating, dient een duidelijk doel (Belgische exportbevordering), en opereert op het juiste bestuursniveau. Afschaffen of fundamenteel hervormen zou waarde vernietigen.

3B. Concreet voorstel

Wat verandert er:

1. Transparantiehervorming: Jaarlijks rapport aan het parlement over alle transacties boven €10 miljoen die staatsgarantie genieten, inclusief sector, land, milieu-impactbeoordeling en verwachte werkgelegenheidseffecten voor België. Naar voorbeeld van het Deense EIFO dat uitgebreide project-per-project rapportering doet.

2. Governance-modernisering:

   • Raad van Bestuur verkleinen van het huidige model (6 ministeries + 3 gewesten) naar een compactere, meer onafhankelijke raad met maximaal 9 leden: 3 overheidsvertegenwoordigers, 3 onafhankelijke experten (financiën, internationale handel, duurzaamheid), en 3 vertegenwoordigers van stakeholders (exportbedrijven, KMO's, werknemers)
   • Maximale zittingstermijn van 2 × 6 jaar voor CEO en voorzitter
   • Selectie via het nieuw op te richten Onafhankelijk Benoemingsorgaan (HART-voorstel federaal niveau)

3. Duurzaamheidsverankering: Wettelijke verplichting om het Fossil Fuel Policy jaarlijks aan te scherpen richting volledige uitfasering tegen 2030. Integratie van klimaattoets in elk dekkingsbesluit boven €5 miljoen. Naar Deens EIFO-model dat exportkrediet en groene investeringen combineert.

4. Structuurvereenvoudiging: De private dochterondernemingen (die geen staatsgarantie genieten) juridisch en operationeel duidelijker scheiden van de publieke moeder. Geen kruissubsidiëring. Eventueel op termijn: private activiteiten afstoten als ze niet bijdragen aan de publieke missie.

Geschatte impact:

• Geen besparing nodig. Credendo kost de staat niets, het levert geld op
• Betere democratische controle zonder de operationele autonomie aan te tasten
• Duidelijker mandaat richting klimaattransitie
• Sterkere governance door depolitisering van de raad

Implementatiepad:

• Wetswijziging wet van 1939 voor governance-hervormingen en transparantieverplichtingen
• Aanpassing organiek statuut voor duurzaamheidsverankering
• Tijdshorizon: 1-2 jaar na regeringsvorming

Fase 4: Partijpunt (Website-klare tekst)

Deel A: Het partijpunt

Credendo (Belgisch exportkredietagentschap): Behouden Een van de weinige overheidsinstellingen die wél werkt: winstgevend, AA-rating, geen cent belastinggeld nodig. Wel meer transparantie over welke projecten onze staatsgarantie krijgen, en een raad van bestuur op basis van expertise in plaats van partijkaart.

Deel B: De uitleg

Hoe het nu werkt

Credendo is het Belgische exportkredietagentschap, opgericht in 1921 en daarmee het op één na oudste ter wereld. Het verzekert Belgische bedrijven tegen politieke en commerciële risico's wanneer ze exporteren naar moeilijke markten. Denk aan een Belgisch bouwbedrijf dat een brug bouwt in Congo, of een machinefabrikant die levert aan een Turkse klant. Als de klant niet betaalt of het land in crisis belandt, springt Credendo bij met de garantie van de Belgische staat. Credendo beheert een portefeuille van €33 miljard aan dekkingen, heeft een AA-rating van S&P, en draaide in 2024 een nettowinst van €235,8 miljoen. Het heeft circa 530 medewerkers in 15 Europese landen en een eigen vermogen van €2,5 miljard. Opgebouwd uit een oorspronkelijke staatsdotatie van amper €297 miljoen. De staat krijgt dus een enorm rendement op haar investering.

Wat er mis gaat

Niet veel, en dat is het eerlijke antwoord. Credendo is een van de best functionerende Belgische overheidsinstellingen. Maar er zijn drie verbeterpunten:

Ten eerste: transparantie. De burger en het parlement weten niet welke specifieke projecten met staatsgarantie gedekt worden. Als de Belgische staat voor €33 miljard garant staat, mag je verwachten dat het parlement weet waarvoor.

Ten tweede: governance. De raad van bestuur bevat vertegenwoordigers van zes federale ministeries en drie gewestregeringen. Dat is geen expertisegedreven bestuur, dat is een politiek compromis. De CEO zit er al sinds 2009, de voorzitter sinds 2010. Zeventien en zestien jaar. Dat is te lang voor een instelling van dit belang.

Ten derde: klimaat. Credendo verzekerde jarenlang fossiele-brandstofprojecten met belastinggeld als backstop. Sinds 2023 is er een beleid dat nieuwe olie- en gasexploratie uitsluit, maar de uitfasering gaat te traag en is niet wettelijk verankerd.

Hoe het elders werkt

Denemarken fuseerde in 2023 haar exportkredietagentschap (EKF) met het nationale groeifonds en het groene investeringsfonds tot EIFO. Één instelling die exportkrediet, groeikapitaal en groene financiering combineert. Resultaat: één aanspreekpunt voor bedrijven, verplichte klimaattoets bij elk groot project, en uitgebreide publieke rapportering per transactie.

Nederland kiest voor een ander model: Atradius Dutch State Business is een privaat bedrijf dat opereert namens de staat, met alle premies en risico's voor rekening van de Nederlandse schatkist. De ministeries van Financiën en Buitenlandse Zaken bepalen het beleid. Het voordeel: scherpe scheiding tussen uitvoering en beleid.

Duitsland laat Euler Hermes en PwC de exportkredietgaranties beheren als mandataris van de federale overheid.

België's eigen model. Een publieke instelling die zelf opereert. Is niet slechter dan deze alternatieven. Het Belgische model werkt. Maar de Deense combinatie van exportkrediet met groene investeringen en de Nederlandse transparantie over beleidsverantwoordelijkheid zijn elementen om over te nemen.

Wat HART voorstelt

1. Credendo behouden als zelfstandige publieke instelling onder federale voogdij. Dit is een instelling die werkt. Niet aanraken wat werkt.

2. Parlementaire transparantie: Jaarlijks rapport aan de Kamer over alle transacties boven €10 miljoen: sector, land, milieu-impact, en verwacht effect op Belgische werkgelegenheid. De burger betaalt niet voor Credendo, maar staat wel garant. Dan mag je weten waarvoor.

3. Governance moderniseren: Compactere raad van bestuur met maximaal 9 leden. Drie overheidsvertegenwoordigers, drie onafhankelijke experten, drie stakeholders. Selectie via het Onafhankelijk Benoemingsorgaan. Maximaal twee termijnen van zes jaar voor CEO en voorzitter.

4. Klimaat wettelijk verankeren: De uitfasering van fossiele-brandstofdekkingen vastleggen in de wet, niet in een intern beleidsplan dat elk jaar kan veranderen. Klimaattoets verplicht bij elke dekking boven €5 miljoen. Credendo positioneren als motor van de exporttransitie. Naar Deens EIFO-voorbeeld.

5. Publiek/privaat scheiden: De private dochterondernemingen (zonder staatsgarantie) juridisch duidelijker scheiden van de publieke moeder. Geen impliciete staatssteun via de AA-rating van de moeder.

Wat het oplevert

Credendo kost de staat nu al niets. Het levert geld op. De voorgestelde hervormingen veranderen dat niet. Wat ze wél opleveren:

• Democratische controle over €33 miljard aan staatsgaranties
• Een raad van bestuur die bestuurt op expertise, niet op partijlidmaatschap
• Wettelijke zekerheid dat Belgisch belastinggeld niet meer garant staat voor fossiele projecten
• Een schonere structuur die Credendo's sterke reputatie beschermt

Dit is geen hervorming uit frustratie. Dit is een hervorming uit respect voor een instelling die goed werkt, en die met enkele aanpassingen nog beter kan werken.

Fase 5: Bronnenlijst