CSA (Conseil supérieur de l'audiovisuel): Audit

Datum: 2026-03-31 Categorie: FWB Instellingen. Herverdeeld Status voorstel: 🟣 Fusie. Opgaat in één Belgisch Instituut voor Media (BIM)

Fase 1: Diepteonderzoek

1A. Wat is het precies?

Officiële naam: Conseil supérieur de l'audiovisuel (CSA) Juridische basis: Opgericht in 1987 als adviesorgaan binnen de administratie van de Franse Gemeenschap. Werd onafhankelijke administratieve autoriteit via het decreet van 24 juli 1997. Kreeg rechtspersoonlijkheid en uitgebreide bevoegdheden via het decreet van 27 februari 2003 op de audiovisuele media. Het meest recente wettelijk kader is het decreet van 4 februari 2021 betreffende de audiovisuele mediadiensten en de videodeelplatformdiensten, dat het decreet van 2003 volledig verving.

Bestuursniveau: Fédération Wallonie-Bruxelles (Franse Gemeenschap): een bestuursniveau dat in het HART-model wordt afgeschaft.

Budget: De jaarlijkse dotatie van de FWB bedraagt €2,8 miljoen (basisjaar 2019), jaarlijks geïndexeerd op basis van de consumptieprijsindex + 1% stijging voor loopbaanevolutie. In 2024 bedraagt de dotatie naar schatting ~€3,2-3,4 miljoen. De dotatie dekt zowel werkings- als personeelskosten en staat ingeschreven op de begroting van de FWB (organieke afdeling 25, basisallocatie 41.04). De financieringsmodaliteiten worden vastgelegd in een vijfjaarlijks financieringscontract met de FWB-regering (huidig contract: 2019-2023).

Personeel: Circa 30 medewerkers in gespecialiseerde eenheden (media-analyse, digitale technologieën, studies & onderzoek, communicatie, instructiesecretariaat). De Wikipedia-bron vermeldt 26 administratieve medewerkers.

Aansturing: Onafhankelijke administratieve autoriteit. Het Bureau bestaat uit een voorzitter (voltijds, 5-jarig hernieuwbaar mandaat), drie ondervoorzitters (deeltijds) en een directeur. Huidig voorzitter: Karim Ibourki (sinds 15 november 2017).

1B. Wat doet het in de praktijk?

Kerntaken:

• Regulering van audiovisuele mediadiensten in de Franse Gemeenschap: tv-zenders (RTBF, lokale en private televisies), radio's, on-demand diensten, webTV, webradio's, videodeelplatforms
• Regulering van distributeurs (kabeloperatoren zoals Proximus, VOO, Telenet; digitale terrestrische uitzendingen; satelliet)
• Verlening van autorisaties voor private omroepdiensten (26 televisiediensten en 28 niet-FM radiodiensten goedgekeurd)
• Jaarlijkse conformiteitscontroles
• Sanctionering: van waarschuwingen tot intrekking van autorisaties
• Klachtenbehandeling via het onafhankelijke Instructiesecretariaat
• Monitoring van mediaconcentratie en pluralisme
• Sinds 2024: mede-bevoegd voor handhaving Digital Services Act (DSA)

Structuur met twee colleges:

• Collège d'autorisation et de contrôle (10 leden): verleent vergunningen, controleert naleving, legt sancties op
• Collège d'avis (30 leden + bureauleden): geeft adviezen over reclame, bescherming minderjarigen, menselijke waardigheid, politieke informatie bij verkiezingen, toegankelijkheid

Overlap met andere instellingen:

• De VRM (Vlaamse Regulator voor de Media) doet exact hetzelfde voor de Vlaamse Gemeenschap
• De Medienrat doet hetzelfde voor de Duitstalige Gemeenschap
• Het BIPT (federaal) reguleert telecom en is aangeduid als nationale digitale coördinator voor de DSA
• Voor DSA-handhaving zijn er dus vier bevoegde autoriteiten in een land van 11,6 miljoen inwoners: BIPT + VRM + CSA + Medienrat

Prestatie-indicatoren: Het CSA publiceert jaarlijkse rapporten en specifieke studies over mediaplurisme. Een rapport van het Centre for Media Pluralism and Media Freedom (EUI) signaleert "medium risks" voor marktpluralisme en sociale inclusie in België. Er is geen onafhankelijke externe evaluatie van het CSA zelf gevonden.

1C. Internationale vergelijking

Nederland. Commissariaat voor de Media (CvdM)

• Eén nationale mediaregulator voor het hele land (17,8 miljoen inwoners)
• Budget: €10 miljoen (2025)
• Personeel: ~56 medewerkers (51 FTE, historisch cijfer 2017; vermoedelijk gegroeid)
• Bevoegd voor publieke en commerciële media, on-demand diensten, reclame
• Daarnaast bevoegd voor DSA als deel van een gestroomlijnd nationaal kader
• Conclusie: één regulator bedient 17,8 miljoen mensen vs. drie regulatoren voor 11,6 miljoen in België

Duitsland. 14 Landesmedienanstalten

• Federaal model met 14 regionale mediaautoriteiten (vergelijkbaar probleem als België)
• Werken samen onder de koepel "die medienanstalten" met een gezamenlijk bureau in Berlijn (GGS)
• Recent hervormd via het Medienstaatsvertrag (2020) dat ook sociale media, zoekmachines en videoportals onder toezicht brengt
• Verschil met België: Duitsland heeft 83 miljoen inwoners (schaal rechtvaardigt regionale aanpak) en heeft een sterke coördinatiestructuur die België ontbeert

Oostenrijk. KommAustria + RTR

• Convergent model: één autoriteit (KommAustria) voor media + telecom, ondersteund door RTR (Rundfunk und Telekom Regulierungs-GmbH)
• RTR heeft circa 200 medewerkers voor media + telecom samen
• Opgericht in 2001 specifiek om convergentie tussen media en telecom aan te pakken
• Land van 9 miljoen inwoners, drietalig (Duits, Hongaars, Sloveens bij minderheden): toch één regulator
• Conclusie: het Oostenrijkse convergente model is het meest relevant als referentie

Zwitserland. BAKOM/OFCOM

• Eén federaal bureau (BAKOM) voor communicatie: media, telecom en post
• Opgericht in 1992, valt onder het federaal departement DETEC
• Bediend een land van 8,8 miljoen inwoners met vier officiële talen (Duits, Frans, Italiaans, Reto-Romaans)
• Toch geen aparte regulator per taalgebied. Één federale instelling
• Conclusie: als Zwitserland met vier talen één mediaregulator kan hebben, kan België dat ook

Denemarken. Radio- og tv-nævnet / Mediestyrelsen

• Mediaregulator onder het Agentschap voor Cultuur en Paleizen
• Klein, efficiënt, geïntegreerd in de cultuuradministratie
• Land van 5,9 miljoen inwoners. Schaalvergelijkbaar met de Franstalige gemeenschap

1D. Knelpunten en kritiek

1. Drie regulatoren voor één klein land. België heeft drie aparte mediaregulators (VRM, CSA, Medienrat) voor 11,6 miljoen inwoners, terwijl Nederland er één heeft voor 17,8 miljoen en Zwitserland er één heeft voor 8,8 miljoen met vier talen.

2. DSA-implementatie verloopt tergend traag. Het samenwerkingsakkoord tussen de federale staat en de gemeenschappen voor DSA-handhaving duurde van de inwerkingtreding van de DSA (februari 2024) tot januari 2025. Bijna een jaar. De Europese Commissie merkt op dat de voortgang "very slow" is.

3. EMFA-implementatie zonder budget. De European Media Freedom Act (EMFA), die ERGA vervangt door een European Board for Media Services, vereist aanpassingen. Maar er is geen budget voorzien voor de implementatie ervan in België.

4. Gebonden aan een afgeschaft bestuursniveau. Het CSA is een instelling van de Fédération Wallonie-Bruxelles. In het HART-model wordt de FWB afgeschaft en worden haar bevoegdheden herverdeeld over de Waalse en Brusselse deelstaat. Het CSA verliest daarmee zijn institutionele thuisbasis.

5. Beperkte schaalgrootte. ~30 medewerkers en ~€3,2 miljoen budget voor een steeds complexer medialandschap met platforms, algoritmes, desinformatie, AI-gegenereerde content. Het Nederlandse CvdM heeft minstens het dubbele budget voor vergelijkbare taken.

6. Geen convergent toezicht. Media en telecom worden apart gereguleerd (CSA vs. BIPT), terwijl de convergentie tussen beide sectoren al decennia een feit is. Oostenrijk loste dit op in 2001 met KommAustria/RTR.

7. Verschillende regels per taalgebied. Het CSA kan ingrijpen bij mediaconcentratie; de VRM kan alleen monitoren en rapporteren. Dezelfde mediabedrijven (Proximus, Telenet) zijn actief in beide markten maar vallen onder verschillende regimes.

Fase 2: Toetsing aan de 9 Principes

Synthese: 0× ✅, 5× ⚠️, 4× ❌. De grootste winst zit bij Eenvoud (drie regulators → twee deelstaatregulators), Schaalgrootte (te klein voor de huidige opdracht) en Internationaal bewezen (convergent model zoals Oostenrijk/Zwitserland).

Fase 3: HART-voorstel

3A. Classificatie

🟣 Fusie Het CSA gaat op in het nieuwe Belgisch Instituut voor Media (BIM), samen met de VRM, de Medienrat en de BIPT-mediabevoegdheden.

3B. Concreet voorstel

Wat verandert er:

1. De FWB wordt afgeschaft als bestuursniveau. Het CSA verliest daarmee zijn institutionele basis.
2. Het CSA fusioneert met de VRM, de Medienrat en de BIPT-mediabevoegdheden tot één Belgisch Instituut voor Media (BIM), naar het model van het Zwitserse BAKOM en het Nederlandse CvdM.
3. De beoordeling van de inhoud van content (onpartijdigheid, bescherming minderjarigen, reclame-normen) is taalgevoelig en wordt behandeld in taalkamers binnen het BIM: een Nederlandstalige, een Franstalige en een Duitstalige inhoudskamer. Want media-inhoud ís taalgebonden.
4. Alle taken rond distributie en platformen (licentieverlening, frequentiebeheer, mediaconcentratie, AVMS-handhaving, EMFA-implementatie) worden centraal georganiseerd. Distributie is niet taalgebonden en vraagt schaal.
5. Oprichting van een aparte Platformkamer binnen het BIM voor het toezicht op digitale platformen (DSA-handhaving, algoritmische transparantie, videodeelplatformen, mediaconcentratie bij Google, YouTube, Meta, TikTok). De Platformkamer is ook verantwoordelijk voor een jaarlijks uitgebreid mediaconcentratierapport dat naast de klassieke mediabedrijven ook de dominantie van digitale platformen in de Belgische nieuws- en informatievoorziening meet.
6. Permanent samenwerkingsprotocol tussen het BIM (Platformkamer) en de Belgische Mededingingsautoriteit (BMA) voor gezamenlijke handhaving van DSA en Digital Markets Act (DMA). Platformdominantie is zowel een mediakwestie als een mededingingskwestie.
7. Eén raad van bestuur, één directie, één Belgisch gezicht in ERGA en het European Board for Media Services.

Internationaal referentiemodel: Zwitserland (BAKOM): één federaal mediaorgaan voor vier taalgemeenschappen; Nederland (CvdM) voor schaalgrootte-efficiëntie; Oostenrijk (KommAustria/RTR) voor convergent toezicht.

Geschatte efficiëntiewinst:

• Vier overhead-structuren (raden van bestuur, directies, juridische diensten, IT) worden één. Geschatte besparing 15-25% op gecombineerde werkingskosten
• Samenvoeging van ~50-70 medewerkers (VRM 21 + CSA ~25-30 + Medienrat ~5 + BIPT-media ~10) in één professioneel orgaan met voldoende schaal voor digitaal toezicht
• Eénduidige implementatie van EU-richtlijnen (AVMS, DSA, EMFA): geen inconsistenties meer tussen gemeenschappen
• Eén aanspreekpunt voor burgers, mediabedrijven en EU-instellingen

Implementatiepad:

1. Samenwerkingsakkoord tussen Federale Staat en Gemeenschappen (2027)
2. Oprichting BIM via bijzondere wet (2028)
3. Operationele start als onderdeel van de 7e staatshervorming (2029)
4. Vereist: grondwetswijziging artikel 127 (gemeenschapsbevoegdheid cultuur) of bijzondere meerderheidswet
5. Personeel CSA wordt overgedragen naar het BIM (geen gedwongen ontslagen)

Fase 4: Partijpunt (Website-klare tekst)

Deel A: Het partijpunt

CSA (Conseil supérieur de l'audiovisuel): Fusie De Franstalige mediaregulator gaat op in één Belgisch Instituut voor Media (BIM), samen met de VRM, de Medienrat en de BIPT-mediabevoegdheden. De inhoud van content blijft taalgevoelig via een Franstalige inhoudskamer. Maar distributie, licenties, DSA-handhaving en platformtoezicht worden centraal georganiseerd, in een aparte Platformkamer die permanent samenwerkt met de Mededingingsautoriteit.

Deel B: De uitleg

Hoe het nu werkt

Het CSA is de onafhankelijke mediaregulator van de Fédération Wallonie-Bruxelles, opgericht in 1987. Het reguleert televisie, radio, on-demand diensten en distributeurs in de Franstalige gemeenschap. Het telt circa 30 medewerkers en werkt met een jaarlijkse dotatie van ~€3,2 miljoen. Het CSA verleent autorisaties, controleert naleving van media-regels, behandelt klachten, en monitort mediaplurisme. Sinds 2024 is het ook mede-bevoegd voor de handhaving van de Europese Digital Services Act (DSA).

Wat er mis gaat

België is het enige land in Europa dat drie aparte mediaregulators heeft voor 11,6 miljoen inwoners: de VRM (Vlaanderen), het CSA (Franstalig) en de Medienrat (Duitstalig). Dat is alsof je drie aparte verkeersregelaars hebt op hetzelfde kruispunt. Elk met eigen regels.

Het gevolg is concreet:

• Het samenwerkingsakkoord voor DSA-handhaving duurde bijna een jaar om af te sluiten. De Europese Commissie noemde de voortgang "very slow".
• De VRM mag mediaconcentratie alleen monitoren; het CSA mag ook ingrijpen. Dezelfde mediabedrijven (Proximus, Telenet) vallen dus onder verschillende regels naargelang de taal.
• Voor de European Media Freedom Act (EMFA) is geen budget voorzien.
• Het CSA heeft ~30 medewerkers voor een steeds complexer takenpakket: platforms, algoritmes, desinformatie, AI-content. In Nederland heeft het Commissariaat voor de Media minstens het dubbele budget (€10 miljoen) voor één regulator die het hele land bedient.

Bovendien is het CSA een instelling van de Fédération Wallonie-Bruxelles. Een bestuursniveau dat geen eigen belastingen int en leeft van federale transfers. De burger die betaalt (via federale belastingen) heeft geen zicht op wie beslist over mediaregulering in een ander taalgebied.

Hoe het elders werkt

In Nederland reguleert het Commissariaat voor de Media (CvdM) de hele mediasector met één instantie: budget van €10 miljoen, ~55 medewerkers, voor 17,8 miljoen inwoners. Eén wet, één regulator, één aanspreekpunt.

In Oostenrijk gingen ze nog een stap verder. Sinds 2001 combineert KommAustria (de mediaautoriteit) met RTR (de telecom- en mediaregulator) media en telecom onder één dak. Samen hebben ze circa 200 medewerkers voor een land van 9 miljoen inwoners. Het voordeel: als een bedrijf zoals Proximus zowel internetdiensten als tv-content aanbiedt, heb je niet twee aparte regulators nodig.

In Zwitserland heeft het federale BAKOM (OFCOM) het mandaat voor media, telecom en post. Voor een land met vier officiële talen (Duits, Frans, Italiaans, Reto-Romaans). Als Zwitserland met vier talen één mediaregulator kan laten werken, kan België het met drie.

Wat HART voorstelt

1. Opheffing CSA als FWB-instelling. De Fédération Wallonie-Bruxelles wordt afgeschaft. Het CSA verliest daarmee zijn institutionele basis.

2. Fusie in één Belgisch Instituut voor Media (BIM). Het CSA gaat samen met de VRM, de Medienrat en de BIPT-mediabevoegdheden op in één nationale mediaregulator. Cultuur zit bij de zenders (VRT/RTBF/BRF), niet bij de regulator. De regulator voert steeds meer EU-regels uit (DSA, AVMS, EMFA) die geen deelstatale differentiatie vereisen.

3. Franstalige inhoudskamer. De beoordeling van de inhoud van content (onpartijdigheid, bescherming minderjarigen, reclame-normen) is taalgevoelig en wordt behandeld door een Franstalige inhoudskamer binnen het BIM, naast een Nederlandstalige en een Duitstalige kamer. Maar distributie, licenties, mediaconcentratie, DSA-toezicht en platformtoezicht worden centraal uitgevoerd. Want distributie is niet taalgebonden.

4. Platformkamer en samenwerking met de Mededingingsautoriteit. Een aparte Platformkamer binnen het BIM krijgt de DSA-handhaving, algoritmische transparantie, videodeelplatformtoezicht en mediaconcentratiemonitoring (inclusief dominantie van Google, YouTube, Meta en TikTok in de Belgische nieuwsvoorziening). Die Platformkamer werkt via een permanent protocol samen met de Belgische Mededingingsautoriteit (BMA) voor gezamenlijke DSA- en DMA-handhaving. Platformdominantie is zowel een media- als een mededingingskwestie.

5. Personeel wordt overgedragen. De ~30 CSA-medewerkers gaan mee naar het BIM. Er worden geen mensen ontslagen. Ze krijgen een grotere, professionelere organisatie met betere carrièrekansen.

6. Eén Belgisch gezicht internationaal. Eén vertegenwoordiger in ERGA en het European Board for Media Services, in plaats van de huidige situatie waar België moet uitleggen waarom het vier regulators naar Europese vergaderingen stuurt.

Wat het oplevert

• Eenvoud: Eén mediaregulator voor heel België in plaats van vier. Eén wet, één aanspreekpunt, één klachtenprocedure.
• Schaalgrootte: Samenvoeging van ~50-70 medewerkers in één organisatie die de middelen heeft voor professioneel digitaal toezicht op platforms, algoritmes en AI-content.
• Snelheid: Eén implementatie van EU-richtlijnen in plaats van drie parallelle trajecten die maanden tot jaren duren (cf. DSA-samenwerkingsakkoord).
• Besparingen: 15-25% op overhead door samenvoegen van vier raden van bestuur, directies, juridische diensten en IT.
• Democratische verantwoording: Het BIM valt onder parlementaire controle van de Kamer. Niet onder het indirecte FWB-parlement waarvan de leden niet rechtstreeks voor de FWB verkozen worden.

Fase 5: Bronnenlijst

Metadata

• Auditor: HART Cowork-automatie (Claude)
• Onderzoeksmethode: 12+ websearches, directe bronraadpleging CSA-website, internationale vergelijking 5 landen
• Vertrouwensniveau: Hoog voor structuur, missie en juridische basis. Medium voor exacte budgetcijfers (basisbedrag bevestigd, indexering geschat). Hoog voor internationale vergelijking.