BRF (Belgischer Rundfunk): Audit

Datum: 2026-03-31 Status: 🟢 Behouden (met hervormingen) Categorie: Duitstalige Gemeenschap, instellingen Huidige bevoegdheid: Duitstalige Gemeenschap

Fase 1: Diepteonderzoek

1A. Wat is het precies?

Officiële naam: Belgischer Rundfunk (BRF) Juridische basis: Decreet van 27 juni 1986 over het Belgisches Rundfunk- und Fernsehzentrum der Deutschsprachigen Gemeinschaft (BRF-decreet), dat de basisopdrachten vastlegt. De concrete opdracht, de evaluatie en de dotatie staan in een beheerscontract (Geschäftsführungsvertrag) tussen de regering van de Duitstalige Gemeenschap en BRF, telkens voor de duur van een legislatuur. Het algemene mediakader is het Mediadecreet van 1 maart 2021 over mediadiensten en bioscoopvoorstellingen. BRF is een openbare instelling van de Duitstalige Gemeenschap. Oprichtingsdatum: De Duitstalige radio-uitzendingen begonnen op 1 oktober 1945 via het Nationaal Instituut voor de Radio-omroep (NIR/INR). In 1977 werd de Duitstalige dienst afgesplitst van de RTB en de BRT en werd BRF een zelfstandige omroep met zetel in Eupen. Bestuursniveau: Duitstalige Gemeenschap (volledige bevoegdheid over media als gemeenschapsmaterie) Budget: dotatie van de Duitstalige Gemeenschap €6,783 miljoen (2026, bevroren op het niveau van het jaar ervoor; 2024: €6,793 miljoen). Totale begroting ongeveer €8 miljoen (2025: €7,955 miljoen, inclusief €0,2 miljoen kapitaaldotatie); reclame-inkomsten ongeveer €0,5 miljoen (2024). Personeel: 75 personeelsleden, samen 52,93 voltijdse equivalenten (2025) Aansturing: Verwaltungsrat (raad van bestuur), verkozen door het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap: acht stemgerechtigde leden en één lid met raadgevende stem, met minstens één stemgerechtigd lid per erkende fractie. Directeur: Alain Kniebs. Mediatoezicht door de Medienrat der Deutschsprachigen Gemeinschaft (opgericht in 2000 als adviesorgaan, sinds 2005 onafhankelijke mediaregulator met eigen rechtspersoonlijkheid, werkt sinds 2021 onder het Mediadecreet).

1B. Wat doet het in de praktijk?

Kerntaken:

• Informatie, educatie en entertainment voor de 79.515 inwoners van de Duitstalige Gemeenschap (1 januari 2026)
• Drie radioprogramma's: BRF1 (nieuws + popmuziek), BRF2 (Schlager/volksmuziek), BRF-DLF (samenwerking met Deutschlandfunk sinds 2001)
• Eén televisiekanaal: BRF Fernsehen (magazine "Blickpunkt", sinds januari 2026 wekelijks in plaats van dagelijks; beschikbaar via kabel en digitale tv, online via brf.be en Auvio)
• Digitaal aanbod: brf.be, mediabibliotheek, podcasts, sociale media
• Geen eigen commerciële zender: het private 100,5 Das Hitradio (sinds 1998, gestart in het omroepgebouw van BRF in Eupen) werd opgericht met BRF als meerderheidsaandeelhouder (51%); de Duitstalige Gemeenschap heeft er via Proma AG nog een minderheidsbelang van 40,8%

Overlap met andere instellingen:

• Beperkte overlap: BRF is de enige Duitstalige openbare omroep in België. BRF werkt wel samen met RTBF (onder meer Auvio voor BRF Fernsehen) en VRT.
• Internationale samenwerkingspartners: SWR (Trier), Deutschlandfunk (Keulen), 100,7 (Luxemburg), RTR (Chur, Zwitserland) en RAI Südtirol (Bozen, Italië).

Klant: De 79.515 inwoners van de Duitstalige Gemeenschap (1 januari 2026; Eupen, Sankt Vith en omgeving), plus Duitstalige Belgen in Brussel en elders.

Prestatie-indicatoren: BRF publiceert een jaarlijks activiteitenverslag (Tätigkeitsbericht) met begroting, begrotingsresultaat, resultatenrekening, personeel en bereik. Volgens een representatieve bevraging (voorjaar 2025, 750 personen) bereikt BRF met radio, tv en web dagelijks 79% van de inwoners van Ostbelgien; BRF1 haalt 42% dagbereik, BRF2 33%. Het beheerscontract regelt de evaluatie van de prestaties en voorziet een begeleidingscomité. Er zijn wel geen publieke, meetbare streefcijfers per legislatuur en geen publieke onafhankelijke doelmatigheidsaudit gevonden. De Medienrat houdt toezicht op de naleving van het Mediadecreet (jeugdbescherming, reclame, toegankelijkheid), maar beoordeelt de prestaties van BRF niet.

Besparingsplan 2026 (Sparplan): De Verwaltungsrat keurde begin november 2025 unaniem een besparingsplan goed met meer dan 20 maatregelen, in werking sinds januari 2026:

• TV-magazine "Blickpunkt" van dagelijks naar wekelijks (vrijdag + weekend)
• Afschaffing entertainmentformat "Doheem is Karneval"
• Merkbare reductie live-aanwezigheid Eupen Music Marathon
• Afschakeling FM-frequentie 95.2 MHz in Brussel (alleen nog DAB+)
• Natuurlijk verloop bij personeel: vertrekkers worden niet of slechts gedeeltelijk vervangen
• Vrijgekomen middelen worden geherinvesteerd in digitale formats

1C. Internationale vergelijking

RTR, Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (Zwitserland)

• Bedient de Retoromaanstalige Zwitsers, een taalgroep van enkele tienduizenden mensen (0,6% van de bevolking vanaf 15 jaar heeft Romaans als hoofdtaal, 2017): vergelijkbaar met BRF qua doelgroepgrootte
• Dochter van SRG SSR (nationale omroepkoepel), geen aparte instelling
• ~90 minuten eigen tv-productie per week, op kanalen van SRF/RSI
• Radio 24/7 in het Romansch
• Hoofdkantoor in Chur, regionale bureaus in de valleien
• Voordeel: profiteert van de schaalvoordelen van het SRG-systeem (techniek, distributie, juridische dienst) terwijl het inhoudelijk autonoom blijft

RAI Südtirol (Italië/Zuid-Tirol)

• Duitstalige dienst van RAI vanuit Bozen voor de Duitstalige Zuid-Tirolers (68,6% van de bevolking van Zuid-Tirol, taalgroepentelling 2024)
• Eigen radio- en tv-kanaal; radio sinds 1945, televisie sinds 1966; in het verlengde van het tweede autonomiestatuut wettelijk verankerd (1973 per decreet, 1975 per wet)
• Sinds 2012 financiert de autonome provincie Bozen de Duitstalige en Ladinische programma's volledig
• Maart 2026: de Duitstalige redactie riep unaniem de staat van protest uit wegens personeelstekort en de weigering van de RAI-leiding in Rome om extra functies toe te staan; een regionale partij vroeg daarop opnieuw om een autonome Zuid-Tiroolse omroep
• RAS (Rundfunkanstalt Südtirol): apart provinciaal gefinancierd zendernet (26 medewerkers, 2023) dat Oostenrijkse, Duitse en Zwitserse programma's doorgeeft

Denemarken (DR)

• Nationaal model, niet direct vergelijkbaar qua schaal
• Maar relevant voor financieringsmodel: het kijk- en luistergeld werd tussen 2019 en 2022 afgebouwd; sinds 2022 wordt de publieke omroep betaald via de inkomstenbelasting
• Sterke digitale transformatie, meerdere platformen

Kernverschil: RTR (Zwitserland) laat zien dat een kleine taalgemeenschap haar omroep kan organiseren als autonome eenheid binnen een groter nationaal omroepbestel, met behoud van inhoudelijke onafhankelijkheid maar gedeelde backoffice. BRF is al volledig autonoom maar mist daardoor schaalvoordelen.

1D. Knelpunten en kritiek

1. Geen EBU-lidmaatschap: BRF is, in tegenstelling tot VRT en RTBF, geen lid van de European Broadcasting Union. Dit beperkt de toegang tot internationale co-producties, nieuwsuitwisseling en technische samenwerking.

2. Budgetdruk: Bij een bevroren dotatie van €6,783 miljoen (2026) en stijgende personeels- en materiaalkosten is BRF structureel kwetsbaar. Het besparingsplan 2026 snijdt in zichtbare programmering (Blickpunkt van dagelijks naar wekelijks).

3. Schaalprobleem: ongeveer 53 voltijdse equivalenten (2025) moeten drie radiokanalen, een tv-kanaal, een website, podcasts en sociale media produceren voor een gemeenschap van ongeveer 79.500 mensen. Vaste kosten voor techniek, IT en administratie wegen daardoor zwaar per inwoner.

4. Beperkte externe evaluatie: BRF publiceert een jaarlijks activiteitenverslag en het Rekenhof ziet toe op de rekeningen, maar er is geen publieke onafhankelijke beoordeling van de doelmatigheid van de omroep gevonden. De Medienrat houdt mediaregulering in de gaten, maar evalueert niet de efficiëntie van de omroep zelf.

5. Digitale transitie onder druk: De verschuiving van lineaire tv naar digitaal is noodzakelijk maar gebeurt onder budgetdruk, niet als strategische keuze. De FM-afschakeling in Brussel is een besparing, niet een modernisering.

6. Kost per inwoner: de dotatie komt neer op ongeveer €85 per inwoner van de Duitstalige Gemeenschap (2026). Dat is de prijs van een eigen omroep voor een kleine taalgemeenschap, en precies daarom moet de doelmatigheid aantoonbaar zijn.

Fase 2: Toetsing aan de 9 Principes

Synthese: De grootste winst zit bij schaalgrootte (structurele samenwerking met VRT/RTBF voor backoffice), resultaatgerichtheid (KPI's en prestatiecontract) en digitaal-eerst (strategische digitale transformatie i.p.v. noodbesparingen).

Fase 3: HART-voorstel

3A. Classificatie

🟢 Behouden met structurele hervormingen

BRF vervult een essentiële rol als enige Duitstalige openbare omroep in België. Afschaffing zou een taalgemeenschap van ongeveer 79.500 mensen zonder eigen publieke informatievoorziening achterlaten. Maar de werking kan significant efficiënter.

3B. Concreet voorstel

Wat verandert er:

1. Van beheerscontract naar prestatiecontract: het bestaande beheerscontract (Geschäftsführungsvertrag) met de regering van Ostbelgien, dat per legislatuur loopt, krijgt meetbare en publieke KPI's: bereik (% doelgroep), digitale groei, journalistieke productie, kostenefficiëntie per inwoner. Jaarlijkse rapportage en externe evaluatie.

2. Optie voor samenwerking met VRT en RTBF: Mogelijkheid tot gedeelde backoffice-diensten (techniek, IT-infrastructuur, juridische dienst, rechteninkoop) via een akkoord (art. 32 HART-grondwet). BRF blijft inhoudelijk 100% autonoom. Samenwerking is mogelijk en aangemoedigd, niet verplicht. Model: RTR binnen SRG SSR.

3. EBU-lidmaatschap: BRF vraagt het lidmaatschap van de European Broadcasting Union aan (als volwaardig lid, of als geassocieerd lid als BRF niet aan de voorwaarden voor volwaardig lidmaatschap voldoet). Dit opent deuren voor internationale co-producties, nieuwsuitwisseling en technische samenwerking.

4. Digitaal-eerst-strategie: Verschuiving van lineaire tv naar on-demand en digitaal als strategische keuze, niet als bezuiniging. Investering in podcast, social media, en interactieve formats voor jongere doelgroepen. De vrijgekomen tv-middelen gaan naar digitale productie, niet naar generieke besparingen.

5. Transparantie: het activiteitenverslag wordt aangevuld met de KPI's uit het prestatiecontract, de kost per dienst en de resultaten van de externe evaluatie, allemaal op brf.be. De burger moet kunnen zien wat de €6,8 mln publiek geld oplevert.

6. Onafhankelijk bestuur: de raad van bestuur, die het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap per fractie samenstelt, wordt benoemd op competentie via een transparante procedure, zoals HART ook voor VRT en RTBF voorstelt.

Bestuursniveau: Blijft bij Ostbelgien, dat als deelstaat de publieke omroep zelf regelt bij deelstaatwet (art. 31 HART-grondwet); VRT en RTBF zitten in de concordaten van hun taalgroep.

Internationaal model: RTR (Zwitserland): autonome inhoudelijke redactie binnen een groter omroepbestel voor gedeelde diensten.

Geschatte efficiëntiewinst: €500.000-800.000/jaar mogelijk bij gedeelde backoffice met VRT/RTBF (IT, rechten, technische infrastructuur), een HART-raming van 6 à 10% van een totale begroting van ongeveer €8 miljoen. Geen besparing op journalistieke kerntaak: de winst gaat terug naar journalistieke productie en digitale innovatie en telt dus niet mee als begrotingsbesparing.

Implementatiepad:

• Jaar 1: Prestatiecontract opstellen (bij het eerstvolgende beheerscontract), EBU-lidmaatschap aanvragen
• Jaar 2: Akkoord over de backoffice met VRT/RTBF (art. 32)
• Jaar 3: Digitaal-eerst-strategie operationeel, eerste externe evaluatie

Fase 4: Partijpunt (Website-klare tekst)

Deel A: Het partijpunt

BRF (Belgischer Rundfunk): Behouden met hervormingen De enige Duitstalige openbare omroep van België blijft bestaan, maar krijgt een prestatiecontract en onafhankelijk bestuur, kan backoffice-kosten delen met VRT en RTBF, en schakelt over op een digitaal-eerst-strategie.

Deel B: De uitleg

Hoe het nu werkt

BRF is de openbare omroep van de Duitstalige Gemeenschap, gevestigd in Eupen met studio's in Sankt Vith en Brussel. Met 75 personeelsleden (ongeveer 53 voltijdse equivalenten, 2025), een dotatie van €6,783 miljoen (2026) en een totale begroting van ongeveer €8 miljoen produceert BRF drie radiokanalen (BRF1, BRF2, BRF-DLF in samenwerking met Deutschlandfunk), een televisiekanaal en digitale content. BRF bedient de ongeveer 79.500 inwoners van Ostbelgien en is daarmee een van de kleinste openbare omroepen van Europa. Het bereik is groot: dagelijks 79% van de inwoners (2025). De raad van bestuur wordt verkozen door het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap, met minstens één stemgerechtigd lid per fractie.

Wat er mis gaat

BRF kampt met een structureel schaalprobleem. Een kleine ploeg moet radio, televisie, website, podcasts en sociale media draaien voor een gemeenschap van ongeveer 79.500 mensen, met alle vaste kosten voor techniek, IT en administratie op eigen kracht. De dotatie komt neer op ongeveer €85 per inwoner (2026). In november 2025 keurde de raad van bestuur een besparingsplan goed: het dagelijkse tv-magazine "Blickpunkt" werd teruggebracht tot één keer per week, de FM-frequentie in Brussel werd afgeschakeld, en een populair amusementsformat werd geschrapt. Die besparingen zijn reactief: gedreven door budgetdruk, niet door een strategische visie.

Bovendien is BRF geen lid van de European Broadcasting Union, in tegenstelling tot VRT en RTBF. Dat sluit de omroep af van internationale co-producties, nieuwsuitwisseling en technische samenwerking. En hoewel BRF elk jaar een activiteitenverslag met cijfers publiceert, ontbreken meetbare doelen: de burger ziet wat bijna 7 miljoen euro per jaar kost, maar niet of het oplevert wat afgesproken is.

Hoe het elders werkt

In Zwitserland bedient RTR (Radiotelevisiun Svizra Rumantscha) de Retoromaanstalige Zwitsers, een taalgroep van enkele tienduizenden mensen: een vergelijkbare schaal. RTR is inhoudelijk volledig autonoom, maar organisatorisch onderdeel van het nationale omroepbestel SRG SSR. Dat betekent dat RTR gebruik maakt van gedeelde technische infrastructuur, IT-systemen, juridische diensten en rechteninkoop van het grotere bestel, terwijl de redactie zelfstandig beslist over inhoud. Het resultaat: een professionele omroep die zich op programma's kan toeleggen, omdat de schaalvoordelen van het grotere systeem de kleine taalomroep ondersteunen.

Wat HART voorstelt

BRF blijft bestaan als autonome Duitstalige openbare omroep. De Ostbelgen verdienen hun eigen informatievoorziening in hun eigen taal. Maar we hervormen de werking op vier punten:

1. Prestatiecontract: het beheerscontract met de regering van Ostbelgien, dat al per legislatuur loopt, wordt een echt prestatiecontract met meetbare, publieke doelen: bereik, digitale groei, productie-output en kosten per inwoner. Jaarlijkse rapportage en onafhankelijke evaluatie om de vijf jaar.

2. Onafhankelijk bestuur: De raad van bestuur wordt benoemd op competentie via een transparante procedure. Geen politieke benoemingen. Dit is hetzelfde governance-principe dat HART ook voor VRT en RTBF voorstelt: bestuurders met expertise in media, technologie en cultuur, niet met een partijkaart.

3. Optie voor gedeelde backoffice: BRF kan via een akkoord (art. 32 HART-grondwet) samenwerken met VRT en RTBF voor IT-infrastructuur, technische diensten, rechteninkoop en juridische ondersteuning. De redactie blijft 100% onafhankelijk. Samenwerking is mogelijk en aangemoedigd, niet verplicht. Naar het model van RTR binnen SRG SSR in Zwitserland.

4. Digitaal-eerst: De verschuiving van lineaire televisie naar digitale platformen wordt een strategische keuze, geen bezuiniging. Investering in podcasts, on-demand video, interactieve formats en sociale media. Vooral gericht op jongere generaties Duitstalige Belgen.

Daarnaast vraagt BRF het lidmaatschap van de European Broadcasting Union aan, wat de deur opent voor internationale samenwerking en kennisdeling.

Wat het oplevert

Als BRF kiest voor gedeelde backoffice-diensten met VRT en RTBF, kan dat naar schatting van HART €500.000 tot €800.000 per jaar besparen op techniek, IT en rechteninkoop. Middelen die terugvloeien naar journalistieke productie en digitale innovatie. Het prestatiecontract zorgt ervoor dat de burger kan zien wat er met zijn belastinggeld gebeurt. En de digitale transitie maakt BRF toekomstbestendig voor een generatie die niet meer lineair naar tv kijkt, maar nieuws consumeert via smartphone en sociale media.

Fase 5: Bronnenlijst

• Herzien: 2026-09-27 (factcheck: cijfers, bronnen, tijdloze formulering)