eHealth-platform: Staatshervorming Audit

Datum: 2026-03-29 Status: Behouden + Hervormd Classificatie: 🟠 Nieuw/hervormd. Fundamenteel anders inrichten

Fase 1: Diepteonderzoek

1A. Wat is het precies?

Officiële naam: eHealth-platform (voluit: het eHealth-platform als openbare instelling van sociale zekerheid)

Juridische basis: Wet van 21 augustus 2008 houdende oprichting en organisatie van het eHealth-platform (B.S. 13 oktober 2008). Gewijzigd door de Wet van 23 november 2023.

Oprichting: 2008. Het eerste strategisch plan (2011-2013) werd goedgekeurd in december 2010.

Bestuursniveau: Federaal. Het eHealth-platform is een openbare instelling van sociale zekerheid (OISZ/IOSV), categorie B, onder voogdij van de minister van Volksgezondheid en Sociale Zaken.

Governance:

• Beheerscomité: Voorzitter + 31 leden, benoemd door de Koning voor 6 jaar. Paritair samengesteld: vertegenwoordigers van zorgverleners, verzekeringsinstellingen, ziekenhuizen en patiëntenorganisaties.
• Overlegcomité: 32 leden die alle stakeholders in de gezondheidszorg vertegenwoordigen. Adviserend.
• Administrateur-generaal: Dagelijks bestuur.

Personeel en IT-uitvoering: Het eHealth-platform heeft zelf een beperkt eigen personeelsbestand. De IT-ontwikkeling en het beheer worden grotendeels uitbesteed aan Smals vzw, de in-house ICT-dienstverlener van de sociale zekerheid. Smals had eind 2024 een totale omzet van €573,6 miljoen en 2.251 werknemers, plus ~800 externe IT-professionals. Het contract van Smals met het eHealth-platform bedraagt ongeveer €5 miljoen per jaar.

Budget: Het eHealth-platform wordt gefinancierd via dotaties van de federale overheid en bijdragen van de sociale zekerheid. Precieze budgetcijfers zijn niet publiek gedetailleerd beschikbaar, maar het platform opereert binnen het bredere Smals-ecosysteem. De beheersovereenkomst 2022-2025 regelt de doelstellingen.

Dienstenintegrator: Het eHealth-platform is een van de zes officiële Belgische dienstenintegratoren (bron: belgif.be/page/integrators), naast FSB/BOSA (federaal), KSZ (sociale zekerheid), MAGDA/Digitaal Vlaanderen (Vlaams), BCED/eWBS (Waals) en Fidus/CIRB (Brussels). Als dienstenintegrator beheert eHealth de data-uitwisselingsinfrastructuur voor de gezondheidszorgsector.

Sleutelfiguur: Frank Robben. Tegelijk hoofd van de KSZ (Kruispuntbank Sociale Zekerheid), het eHealth-platform, en voorzitter van Smals vzw. Meer hierover bij de knelpunten.

1B. Wat doet het in de praktijk?

Het eHealth-platform heeft 10 wettelijke opdrachten:

1. Visie en strategie ontwikkelen voor e-gezondheidszorg
2. ICT-normen en standaarden vastleggen (open architectuur)
3. Softwarepakketten registreren voor elektronische patiëntendossiers
4. Samenwerkingsplatform beheren met gratis basisdiensten
5. Kwaliteitsnormen afspreken met zorgsectoren
6. Programma's coördineren die toegevoegde waarde creëren
7. Gegevensuitwisseling beheren voor patiëntendossiers en voorschriften
8. Anonimisering uitvoeren als onafhankelijke derde voor onderzoek
9. Veranderingsmotor zijn voor digitale transformatie in de zorg
10. Intergouvernementale samenwerking organiseren met andere overheden

Concrete diensten:

Transactievolume: Meer dan 17 miljard transacties per jaar (2024).

EU-score: België scoort 100% op de EU Digital Decade eHealth Indicator Study 2024. Het hoogste van alle 27 EU-lidstaten, vóór Denemarken (98%) en Estland (98%). Maar: deze score meet de technische beschikbaarheid van data, niet de gebruikerservaring.

Overlap met andere instellingen:

• KSZ (Kruispuntbank Sociale Zekerheid): Deelt dezelfde leider (Frank Robben) en dezelfde IT-dienstverlener (Smals). De KSZ beheert de identificatie- en machtigingsinfrastructuur die eHealth gebruikt.
• RIZIV: Publiceert het e-Health Actieplan (2022-2024, 2025-2027) en financiert een groot deel van de digitale gezondheidszorgprojecten.
• Regionale hubs: CoZo (Vlaanderen), RSW (Wallonië), Abrumet (Brussel): beheren de eigenlijke patiëntendossiers. Het eHealth-platform fungeert als metahub die deze verbindt.

1C. Internationale vergelijking

Denemarken: Sundhed.dk

Het Deense model is de gouden standaard voor e-gezondheid:

• Sundhed.dk: Eén centraal burgerportaal voor alle gezondheidsinformatie. 2,3 miljoen unieke bezoekers per maand. 96% van de bevolking kent het portaal.
• Infrastructuur: Eén gemeenschappelijk CPR-register als ruggengraat. Eén digitale identiteit (MitID). 5,5 miljoen geregistreerde gebruikers.
• Berichtenverkeer: Gemiddeld 5,5 miljoen digitale berichten per maand tussen 150 systemen.
• Governance: Samenwerking tussen overheid, regio's, gemeenten en private sector via een gezamenlijke strategie. Eén verantwoordelijke organisatie.
• Resultaat: Van informatiesilo's naar geïntegreerd systeem. Burger ziet alles op één plek.

Verschil met België: Denemarken heeft één portaal, één architectuur, één strategie. België heeft een federale metahub die 3 regionale hubs verbindt, met een burgerportaal (MijnGezondheid.be) dat scoort op 1,4/5 op Trustpilot.

Estland: EHIS + Digilugu

• EHIS (Estonian Health Information System): Operationeel sinds 2008, net als het Belgische eHealth-platform. Gebouwd op X-Road, de nationale data-uitwisselingslaag.
• Digilugu (Patient Portal): Burgers zien hun volledige medisch dossier, testresultaten, voorschriften, verwijzingen.
• Omvang: 40+ miljoen gezondheidsdocumenten. 1,2 miljoen queries per maand door patiënten, 1,6 miljoen door zorgverleners.
• Succesfactoren: Helder bestuur, juridische duidelijkheid, volwassen ecosysteem, gestandaardiseerde toegangsrechten, gestandaardiseerde data en uitwisselingsregels.

Verschil met België: Estland bouwde vanaf scratch op één platformlaag (X-Road). België bouwde bovenop een gefragmenteerd landschap van bestaande systemen.

Duitsland: Telematikinfrastruktur (TI)

• gematik: Centrale organisatie (51% eigendom Bondsministerie van Gezondheid). Verantwoordelijk voor de Telematikinfrastruktur.
• ePA (elektronisches Patientendossier): Januari 2025 automatisch aangemaakt voor ~70 miljoen verzekerden (opt-out). Sinds oktober 2025 wettelijk verplicht voor artsen, ziekenhuizen en apotheken.
• Adoptie: >90% van artsenpraktijken en apotheken technisch uitgerust, maar slechts 56% van ziekenhuizen had medio 2025 de nodige software-update.
• TI-Messenger: Matrix-gebaseerd berichtensysteem voor 74 miljoen verzekerden, gelanceerd juli 2025.

Verschil met België: Duitsland liep lang achter maar haalt nu snel in met een opt-out model en wettelijke verplichting. België had vroeger een goede infrastructuur maar mist de doorbraak naar geïntegreerde gebruikerservaring.

Nederland: Nictiz + AORTA

• Nictiz: Nationaal competentiecentrum voor elektronische uitwisseling van gezondheids- en zorginformatie.
• AORTA: Nationale infrastructuur voor gegevensuitwisseling op basis van HL7v3-berichten.
• Standaardisatie: Zibs (Zorginformatiebouwstenen), SNOMED-CT, HL7 FHIR.

Verschil met België: Nederland focust sterk op standaardisatie en interoperabiliteit. Het Nederlandse systeem is minder gecentraliseerd dan het Deense of Estse model, vergelijkbaar met de Belgische hub-aanpak, maar met sterkere gemeenschappelijke standaarden.

1D. Knelpunten en kritiek

1. Gebruikerservaring: technisch sterk, praktisch zwak

België scoort 100% op EU eHealth-maturiteit, maar in de praktijk:

• MijnGezondheid.be scoort 1,4/5 op Trustpilot (46 reviews, 91% geeft 1 ster)
• Veelvoorkomende klachten: inlogproblemen, medicatielijsten incompleet, berichten verdwijnen in onvindbare submappen, geen echte klantenservice (alleen chatbot), geen dark mode of tekstvergroting (toegankelijkheidsprobleem), persoonlijke data via onversleutelde e-mail verstuurd
• 9 op 10 keer lukt het niet om herhaalmedicatie te bestellen via het portaal

2. Stabiliteit en betrouwbaarheid

In 2018 stuurden Domus Medica en het Algemeen Syndicaat van Geneeskundigen open brieven aan minister De Block:

• Systeem valt regelmatig uren of zelfs dagen uit
• Apothekers krijgen geen toegang tot elektronische voorschriften
• Dr. Roel Van Giel (Domus Medica): "Het is onaanvaardbaar dat het systeem soms uren of verschillende dagen plat ligt."

3. Governance: machtsconcentratie rond Frank Robben

Frank Robben cumuleert:

• Hoofd KSZ (Kruispuntbank Sociale Zekerheid)
• Hoofd eHealth-platform
• Voorzitter Smals vzw (€573 mln omzet, 2.251 werknemers)
• Was lid Kenniscentrum Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA)

Het Franstalige magazine Wilfried noemde hem "een totalitaire, buitengewoon machtige man" die "in zijn eentje een regering zou kunnen laten vallen."

Het kernprobleem: hij was tegelijk gebruiker van persoonsgegevens (via KSZ en eHealth) en toezichthouder (via GBA): "stroper en boswachter tegelijk." Hij trad uiteindelijk terug uit het GBA-Kenniscentrum, maar de cumulatie KSZ + eHealth + Smals blijft bestaan.

In april 2021 werd hij voor het eerst formeel gehoord in de Kamer, na een Le Soir-artikel over een vermeend geheim ICT-profileringsproject.

4. KCE-rapport (2021): e-gezondheidsdiensten bij huisartsen

Het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE, Rapport 337A) evalueerde het gebruik van eHealth door huisartsen:

• 95%+ van huisartsen bereikt de minimumdrempel voor het Globaal Medisch Dossier
• 84% gebruikt Recip-e (elektronisch voorschrijven)
• Maar: groepspraktijken scoren significant beter dan solopraktijken en medische huizen
• Knelpunten: onduidelijke eisen voor interoperabiliteit, te weinig gespecialiseerd personeel bij overheidsinstellingen, onduidelijke taakverdeling

5. Structurele afhankelijkheid van Smals

Het eHealth-platform is voor zijn volledige IT-ontwikkeling afhankelijk van Smals vzw. Dit creëert:

• Geen echte marktwerking of concurrentie
• Eén organisatie die het beleid uitdenkt (eHealth), uitvoert (Smals) en beheert (KSZ): onder dezelfde leider
• Beperkte transparantie over kosten per dienst

Fase 2: Toetsing aan de 9 Principes

Synthese: 3x ✅, 4x ⚠️, 2x ❌. De grootste winst ligt bij Eenvoud (te veel lagen), Resultaatgericht (geen gebruikers-KPI's), en Transparantie (governance en kostenstructuur).

Fase 3: HART-voorstel

3A. Classificatie

🟠 Hervormd eHealth verliest de integratorrol. Gezondheidsinstellingen sluiten rechtstreeks aan op de Belgische X-Road. Het eHealth-platform wordt hervormd op governance, gebruikerservaring en regionale integratie.

3B. Concreet voorstel

1. Integratorrol afbouwen. Aansluiting via X-Road

• eHealth is een van de zes parallelle integratoren (FSB, KSZ, MAGDA, BCED, Fidus, eHealth) die in 6 jaar worden vervangen door één Belgische X-Road (zie H33 Digitale Overheid, standpunt 2).
• Gezondheidsinstellingen (ziekenhuizen, huisartsen, apothekers, ziekenfondsen) sluiten rechtstreeks aan op het X-Road-protocol. Zonder sectorspecifieke integratorlaag.
• Gezondheidsspecifieke regels (privacy, HL7 FHIR-standaarden, machtigingen via Informatieveiligheidscomité) worden via het protocol afgedwongen, niet via een aparte integratorlaag.
• Het eHealth-platform wordt niet de X-Road-operator. De X-Road-operator is een nieuw, onafhankelijk interfederaal agentschap.
• Cross-referentie: Zelfde model als KSZ-audit en BOSA-audit. Alle zes integratoren worden afgebouwd.

2. Governance ontvlechten

• Verbied de cumulatie van uitvoerend mandaat (eHealth, KSZ) met het voorzitterschap van de IT-dienstverlener (Smals). Wie bestelt, levert niet.
• Stel een onafhankelijke raad van toezicht in met een externe voorzitter, naar model van gematik in Duitsland.
• Cross-referentie: Zelfde governance-ontvlechting als KSZ-audit en Smals-audit.

3. Eén geïntegreerd burgerportaal. Naar Deens model

• Vervang MijnGezondheid.be (1,4/5 Trustpilot) door een gebruiksvriendelijk portaal naar model van Sundhed.dk (5,9 mln gebruikers, hoge tevredenheid).
• Eén login (itsme/eID), één overzicht: medisch dossier, voorschriften, vaccinaties, afspraken, testresultaten.
• Verplichte 99,5% uptime. Verplichte gebruikerstevredenheidsmeting (NPS) met publieke rapportage.

4. Regionale hubs integreren

• CoZo (Vlaanderen), RSW (Wallonië) en Abrumet (Brussel) moeten verplicht dezelfde standaarden gebruiken: HL7 FHIR als technische standaard, federaal vastgelegd en afdwingbaar.
• Op termijn (5 jaar) volledige integratie in de X-Road-architectuur, zoals Estlands EHIS op X-Road draait.

5. Transparantie en toegankelijkheid

• Jaarlijks openbaar rapport: totale kosten, kosten per transactie, uptime, gebruikerstevredenheid, EU-benchmarks.
• WCAG 2.1 AA-compliance verplicht. Meertalig (NL/FR/DE/EN). Fysiek alternatief voor wie niet digitaal mee kan.

Geschatte efficiëntiewinst:

• Bijdrage aan de totale besparing van €80-150 mln/jaar door afbouw van alle zes integratoren (zie FOD BOSA-audit).
• Integratie van 3 regionale hubs: €10-20 miljoen/jaar extra besparing.
• Werkend burgerportaal vermindert telefoonverkeer: honderdduizenden vermeden contactmomenten/jaar.

Implementatiepad (conform H33 standpunt 2):

• Jaar 1-2: Governance ontvlechten, KPI's invoeren, nieuw burgerportaal ontwikkelen. X-Road-kern operationeel.
• Jaar 3-4: eHealth-koppelingen migreren naar X-Road. Regionale hubs op FHIR-standaarden. Geen nieuwe investeringen in eHealth-integratorplatform.
• Jaar 5-6: Volledige migratie. eHealth-integratorrol afgebouwd. Personeel naar X-Road-operator en GovTech.

Fase 4: Partijpunt (Website-klare tekst)

Deel A: Het partijpunt

eHealth-platform. Hervormd België heeft technisch een van de beste eHealth-infrastructuren van Europa, maar de burger merkt er weinig van. HART hervormt de governance, integreert de regionale systemen, en bouwt één gebruiksvriendelijk gezondheidsportaal dat echt werkt.

Deel B: De uitleg

Hoe het nu werkt

Het eHealth-platform is sinds 2008 de digitale ruggengraat van de Belgische gezondheidszorg. Het verbindt ziekenhuizen, huisartsen, apothekers en ziekenfondsen via een federaal platform dat jaarlijks meer dan 17 miljard transacties verwerkt. België scoort daarmee 100% op de Europese eHealth-maturiteitsindex van 2024. Het beste van alle 27 EU-landen. Achter de schermen draait de IT-ontwikkeling bijna volledig via Smals vzw, de in-house ICT-dienstverlener van de overheid, met een omzet van €573 miljoen en 2.251 werknemers.

Wat er mis gaat

De technische scores vertellen niet het hele verhaal. Het burgerportaal MijnGezondheid.be scoort 1,4 op 5 op Trustpilot. 91% van de gebruikers geeft één ster. Medicatie bestellen lukt 9 op de 10 keer niet. Berichten verdwijnen in onvindbare submappen. Er is geen echte klantenservice, alleen een chatbot. Mensen met een visuele beperking kunnen de website niet aanpassen. Geen dark mode, geen tekstvergroting.

Huisartsen klagen al sinds 2018 over systeemuitval. Domus Medica schreef een open brief aan de minister: "Het is onaanvaardbaar dat het systeem soms uren of verschillende dagen plat ligt." Apothekers kunnen dan geen elektronische voorschriften raadplegen. In een zorgsysteem dat 24/7 draait, is dat onacceptabel.

Daarbovenop is er een governance-probleem. Eén persoon. Frank Robben. Leidde jarenlang tegelijk het eHealth-platform, de Kruispuntbank Sociale Zekerheid, én Smals vzw. Dat is alsof de besteller, de leverancier en de controleur dezelfde persoon zijn. Het Franstalige magazine Wilfried noemde hem "stroper en boswachter tegelijk." De Kamer hoorde hem pas voor het eerst in 2021.

Tot slot functioneert het systeem als een lappendeken: een federale metahub die drie regionale hubs verbindt (CoZo in Vlaanderen, RSW in Wallonië, Abrumet in Brussel), elk met eigen standaarden. De burger ziet één website, maar daarachter schuilen minstens vijf organisatielagen. Dat is vijf keer meer dan nodig.

Hoe het elders werkt

Denemarken bouwde Sundhed.dk. Één centraal gezondheidsportaal dat 96% van de Denen kent en maandelijks 2,3 miljoen bezoekers trekt. Eén login, één overzicht: dossier, medicatie, vaccinaties, testresultaten, afspraken. Eén digitale identiteit (MitID, 5,5 miljoen gebruikers) als sleutel. 5,5 miljoen digitale berichten per maand stromen tussen 150 systemen. Naadloos.

Estland bouwde het Estonian Health Information System (EHIS) op dezelfde X-Road infrastructuur als alle andere overheidsdiensten. 40 miljoen gezondheidsdocumenten, toegankelijk voor 1,2 miljoen burgers per maand. Helder bestuur, juridische duidelijkheid, gestandaardiseerde uitwisselingsregels. Eén platform, geen regionale tussenstations.

Duitsland liep lang achter maar heeft nu een inhaalbeweging gemaakt: sinds januari 2025 krijgen 70 miljoen verzekerden automatisch een elektronisch patiëntendossier (opt-out). Gematik. De organisatie die het beheert. Heeft een heldere eigendomsstructuur: 51% overheid, 49% stakeholders. Transparant en aanspreekbaar.

Wat HART voorstelt

Eén: de integratorrol afbouwen. eHealth is een van zes parallelle integratoren in België die elk hetzelfde doen voor hun eigen sector. In het HART 0-integratoren-model sluiten ziekenhuizen, huisartsen en apothekers rechtstreeks aan op de Belgische X-Road. Zonder sectorspecifieke tussenpersoon. Gezondheidsspecifieke regels (privacy, standaarden, machtigingen) worden via het protocol afgedwongen. Personeel gaat naar het GovTech-agentschap en de X-Road-operator.

Twee: ontvlechten van de governance. De leider van het eHealth-platform mag niet tegelijk voorzitter zijn van de IT-leverancier. Wie bestelt, levert niet. Een onafhankelijke raad van toezicht met externe voorzitter wordt wettelijk verankerd.

Drie: één gebruiksvriendelijk gezondheidsportaal naar Deens model. Eén login via itsme of eID, één scherm met alles: dossier, medicatie, vaccinaties, afspraken. Verplichte 99,5% uptime. Verplichte gebruikerstevredenheidsmeting, publiek gerapporteerd.

Vier: de drie regionale hubs integreren. CoZo, RSW en Abrumet moeten verplicht dezelfde technische standaarden gebruiken (HL7 FHIR). Op termijn van vijf jaar: volledige integratie in de X-Road-architectuur.

Vijf: transparantie en toegankelijkheid. Jaarlijks openbaar rapport. WCAG 2.1 AA verplicht. Meertalig. Fysiek alternatief voor wie niet digitaal mee kan.

Wat het oplevert

De eliminatie van alle zes integratoren bespaart €80-150 miljoen per jaar (zie FOD BOSA-audit). Integratie van de drie regionale hubs bespaart €10-20 miljoen extra. Een werkend burgerportaal vermindert het telefoonverkeer. Honderdduizenden vermeden contactmomenten per jaar. En bovenal: een burger die zijn eigen gezondheidsinformatie kan raadplegen zonder frustratie. Zoals 96% van de Denen dat vandaag al kan via Sundhed.dk.

Fase 5: Bronnenlijst