eHealth-platform: Staatshervorming Audit
Datum: 2026-03-29 Status: Behouden + Hervormd Classificatie: 🟠 Nieuw/hervormd. Fundamenteel anders inrichten
Fase 1: Diepteonderzoek
1A. Wat is het precies?
Officiële naam: eHealth-platform (voluit: het eHealth-platform als openbare instelling van sociale zekerheid)
Juridische basis: Wet van 21 augustus 2008 houdende oprichting en organisatie van het eHealth-platform (B.S. 13 oktober 2008). Sindsdien meermaals gewijzigd, onder meer door de wet van 23 november 2023 (B.S. 6 december 2023).
Oprichting: 2008. Het eerste strategisch plan (2011-2013) werd goedgekeurd in december 2010.
Bestuursniveau: Federaal. Het eHealth-platform is een openbare instelling van sociale zekerheid (OISZ) met rechtspersoonlijkheid. Voogdijministers zijn de federale ministers bevoegd voor Volksgezondheid, Sociale Zaken en Informatisering van de Staat.
Governance:
- Beheerscomité: Voorzitter + 31 leden, benoemd door de Koning voor 6 jaar. Samengesteld uit vertegenwoordigers van de ziekenfondsen, de zorgverleners en federale overheidsinstellingen (onder meer RIZIV en FOD Volksgezondheid). Patiënten zitten niet in het beheerscomité.
- Overlegcomité met de gebruikers: 32 leden onder een arts als voorzitter. Stemgerechtigd zijn zorgverleners en zorginstellingen, ziekenfondsen en patiëntenverenigingen; de deelstaten en de federale overheid (onder meer eHealth en RIZIV) hebben een raadgevende stem. Adviserend.
- Administrateur-generaal: Dagelijks bestuur.
Personeel en IT-uitvoering: Het eHealth-platform heeft zelf een beperkt eigen personeelsbestand en doet ook voor administratieve functies een beroep op gedetacheerd personeel van Smals. De IT-ontwikkeling en het beheer worden grotendeels uitbesteed aan Smals vzw, de ICT-vereniging van de socialezekerheids- en gezondheidsinstellingen, die voor 345 openbare instellingen werkt. Smals had in 2025 een omzet van €578,9 miljoen en eind 2025 2.350 werknemers; daarnaast werken via Smals meer dan 1.000 externe ICT-specialisten rechtstreeks voor de leden.
Budget: Het eHealth-platform gaf €14,5 miljoen uit in 2021 en €15,3 miljoen in 2022. Het wordt bijna volledig gefinancierd door het RIZIV (€14,6 miljoen in 2022), met een kleine bijdrage van de FOD Volksgezondheid (€0,1 miljoen). De jaarrekeningen worden gecontroleerd door het Rekenhof. Een bestuursovereenkomst met de federale overheid legt de doelstellingen vast.
Dienstenintegrator: Het eHealth-platform is een van de zes officiële Belgische dienstenintegratoren (bron: belgif.be/page/integrators), naast FSB/BOSA (federaal), KSZ (sociale zekerheid), MAGDA/Digitaal Vlaanderen (Vlaams), BCED/eWBS (Waals) en Fidus/Paradigm (Brussels). Als dienstenintegrator beheert eHealth de data-uitwisselingsinfrastructuur voor de gezondheidszorgsector.
Sleutelfiguur: Frank Robben. Sinds 1991 administrateur-generaal van de KSZ (Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid), sinds 2008 administrateur-generaal van het eHealth-platform en sinds 2004 gedelegeerd bestuurder van Smals vzw (toestand 2026). Meer hierover bij de knelpunten.
1B. Wat doet het in de praktijk?
Het eHealth-platform heeft 10 wettelijke opdrachten:
- Visie en strategie ontwikkelen voor e-gezondheidszorg
- ICT-normen en standaarden vastleggen (open architectuur)
- Softwarepakketten registreren voor elektronische patiëntendossiers
- Samenwerkingsplatform beheren met gratis basisdiensten
- Kwaliteitsnormen afspreken met zorgsectoren
- Programma's coördineren die toegevoegde waarde creëren
- Gegevensuitwisseling beheren voor patiëntendossiers en voorschriften
- Anonimisering uitvoeren als onafhankelijke derde voor onderzoek
- Veranderingsmotor zijn voor digitale transformatie in de zorg
- Intergouvernementale samenwerking organiseren met andere overheden
Diensten in het eHealth-ecosysteem (niet allemaal beheerd door het eHealth-platform zelf):
| Dienst | Functie |
|---|---|
| eHealthBox | Beveiligde elektronische berichtenuitwisseling tussen zorgverleners |
| MyCareNet | Informatie-uitwisseling met ziekenfondsen (facturatie, derdebetalersregeling), beheerd door de ziekenfondsen |
| Recip-e | Elektronisch voorschrijven van geneesmiddelen, beheerd door een vzw; sinds 1 januari 2020 verplicht voor geneesmiddelenvoorschriften buiten het ziekenhuis |
| eBirth | Elektronische melding van geboortes |
| MijnGezondheid.be | Burgerportaal voor inzage in eigen gezondheidsgegevens, van RIZIV en FOD Volksgezondheid met eHealth en Smals; sinds maart 2026 ook als app |
| Sumehr | Gestructureerde samenvatting van het medisch dossier |
| Vaccinnet | Vaccinatieregistratie (Vlaamse overheid) |
| Hub-metahubsysteem | Verbinding tussen de vier hubs (CoZo, Vlaams Ziekenhuisnetwerk KU Leuven, Abrumet en Réseau Santé Wallon) |
Transactievolume: Meer dan 19 miljard elektronische transacties per jaar (2025, volgens Smals).
EU-score: België haalt 100%, de maximumscore, in de EU Digital Decade eHealth Indicator Study van 2024 (vóór Denemarken en Estland, elk 98%) en opnieuw in die van 2025 (EU-gemiddelde 83%). Maar: deze score meet of burgers technisch toegang hebben tot hun gegevens, niet de gebruikerservaring.
Overlap met andere instellingen:
- KSZ (Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid): Deelt dezelfde administrateur-generaal en dezelfde IT-dienstverlener (Smals) en werkt volgens hetzelfde model: geen databank, wel beveiligde uitwisseling tussen bronnen. Machtigingen voor beide komen van het Informatieveiligheidscomité.
- RIZIV: Financiert het eHealth-platform bijna volledig. De prioriteiten staan in het interfederale Actieplan eGezondheid, een protocolakkoord tussen de federale overheid en de deelstaten (2022-2024, opgevolgd door 2026-2029).
- Hubs: CoZo en het Vlaams Ziekenhuisnetwerk KU Leuven (Vlaanderen), Abrumet (Brussel) en het Réseau Santé Wallon (Wallonië) ontsluiten de documenten van de aangesloten ziekenhuizen. Het eHealth-platform fungeert als metahub die deze vier hubs verbindt.
1C. Internationale vergelijking
Denemarken: Sundhed.dk
Het Deense model is de gouden standaard voor e-gezondheid:
- Sundhed.dk: Eén centraal burgerportaal voor alle gezondheidsinformatie, online sinds 2003, gedragen door de staat, de regio's en de gemeenten samen.
- Infrastructuur: Eén gemeenschappelijk CPR-register (sinds 1968) als ruggengraat. Eén digitale identiteit (MitID).
- Berichtenverkeer: Gemiddeld 5,5 miljoen digitale berichten per maand tussen 150 systemen (Healthcare Denmark).
- Governance: Samenwerking tussen overheid, regio's, gemeenten en private sector via een gezamenlijke strategie. Eén verantwoordelijke organisatie.
- Resultaat: Van informatiesilo's naar geïntegreerd systeem. Burger ziet alles op één plek.
Verschil met België: Denemarken heeft één portaal, één architectuur, één strategie. België heeft een federale metahub die vier hubs verbindt, en een burger die zijn gegevens verspreid vindt over MijnGezondheid.be, de patiëntenportalen van de hubs en regionale toepassingen zoals Vitalink.
Estland: EHIS + Digilugu
- EHIS (Estonian Health Information System): Operationeel sinds 2008, net als het Belgische eHealth-platform. Gebouwd op X-Road, de nationale data-uitwisselingslaag.
- Digilugu (Patient Portal): Burgers zien hun volledige medisch dossier, testresultaten, voorschriften, verwijzingen.
- Omvang: Elke patiënt heeft een landelijk digitaal dossier; patiënten raadplegen het ongeveer 2,7 miljoen keer per maand (e-Estonia).
- Succesfactoren: Helder bestuur, juridische duidelijkheid, volwassen ecosysteem, gestandaardiseerde toegangsrechten, gestandaardiseerde data en uitwisselingsregels.
Verschil met België: Estland bouwde vanaf scratch op één platformlaag (X-Road). België bouwde bovenop een gefragmenteerd landschap van bestaande systemen.
Duitsland: Telematikinfrastruktur (TI)
- gematik: Centrale organisatie, sinds 2019 voor 51% eigendom van het Bondsministerie van Gezondheid; de overige 49% is in handen van de ziekenkassen en de koepels van zorgverleners. Verantwoordelijk voor de Telematikinfrastruktur.
- ePA (elektronische Patientenakte): Sinds januari 2025 automatisch aangemaakt voor elke wettelijk verzekerde (opt-out), ongeveer 70 miljoen dossiers; landelijke uitrol sinds 29 april 2025. Sinds 1 oktober 2025 moeten artsenpraktijken en ziekenhuizen het dossier gebruiken.
- Adoptie: Het opt-outmodel bracht het aantal dossiers in enkele weken van bijna nul naar tientallen miljoenen; het actieve gebruik door patiënten blijft wel beperkt.
Verschil met België: Duitsland liep lang achter maar haalt snel in met een opt-outmodel en een wettelijke gebruiksplicht. België had vroeger een goede infrastructuur maar mist de doorbraak naar een geïntegreerde gebruikerservaring.
Nederland: Nictiz + AORTA
- Nictiz: Nationaal competentiecentrum voor elektronische uitwisseling van gezondheids- en zorginformatie.
- AORTA: Nationale infrastructuur voor gegevensuitwisseling met het Landelijk Schakelpunt (een verwijsindex zonder medische gegevens, beheerd door VZVZ), gebouwd op HL7v3-berichten en in overgang naar HL7 FHIR.
- Standaardisatie: Zibs (Zorginformatiebouwstenen), SNOMED-CT, HL7 FHIR.
Verschil met België: Nederland focust sterk op standaardisatie en interoperabiliteit. Het Nederlandse systeem is minder gecentraliseerd dan het Deense of Estse model, vergelijkbaar met de Belgische hub-aanpak, met landelijke standaarden van Nictiz, al is het gebruik daarvan grotendeels vrijwillig (OESO, 2022).
1D. Knelpunten en kritiek
1. Gebruikerservaring: technisch sterk, versnipperd voor de burger
België haalt de maximumscore op de EU-indicator, maar in de praktijk:
- De burger vindt zijn gegevens op meerdere plaatsen: MijnGezondheid.be als nationale toegangspoort, de patiëntenportalen van de vier hubs en regionale toepassingen zoals de Vlaamse gezondheidskluis Vitalink
- Een mobiele app van MijnGezondheid kwam er pas in maart 2026
- Er bestaat geen publieke, onafhankelijke meting van gebruikerstevredenheid of van het werkelijke gebruik van het burgerportaal
- De EU-score meet of de gegevens technisch toegankelijk zijn, niet of burgers en zorgverleners er vlot mee werken
2. Stabiliteit en betrouwbaarheid
In 2018 stuurden Domus Medica en het Algemeen Syndicaat van Geneeskundigen van België open brieven aan de federale minister van Volksgezondheid:
- Systeem valt regelmatig uren of zelfs dagen uit
- Apothekers krijgen tijdens een panne geen toegang tot elektronische voorschriften
- Domus Medica: "Het is voor ons onaanvaardbaar dat het systeem soms uren of verschillende dagen plat ligt."
Smals voorziet voor de basisdiensten van het eHealth-platform een aparte infrastructuur met hoge beschikbaarheid en een publieke statuspagina met incidenten (status.ehealth.fgov.be). Smals vermeldt een gegarandeerde beschikbaarheid van meer dan 99,9% (activiteitenverslag 2025), maar een onafhankelijk gemeten, publiek beschikbaarheidsrapport ontbreekt.
3. Governance: machtsconcentratie rond Frank Robben
Frank Robben cumuleert (toestand 2026):
- Administrateur-generaal KSZ (Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid)
- Administrateur-generaal eHealth-platform
- Gedelegeerd bestuurder van Smals vzw (omzet €578,9 miljoen in 2025, 2.350 werknemers eind 2025)
- Was lid van het Kenniscentrum van de Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA)
Het Franstalige magazine Wilfried noemde hem in 2020 "een totalitaire, buitengewoon machtige man" en schreef dat hij "in zijn eentje een regering [kan] laten vallen" (zoals geciteerd door VRT NWS).
Het kernprobleem: hij was tegelijk gebruiker van persoonsgegevens (via KSZ en eHealth) en toezichthouder (via de GBA), volgens critici "stroper en boswachter tegelijk." De Europese Commissie startte daarover een procedure tegen België; in februari 2022 nam hij ontslag uit het Kenniscentrum van de GBA. De cumulatie KSZ + eHealth + Smals blijft bestaan.
In april 2021 werd hij voor het eerst formeel uitgenodigd in de Kamer, na een artikel in Le Soir over een vermeend geheim ICT-project.
4. KCE-rapport (2021): e-gezondheidsdiensten bij huisartsen
Het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE, Rapport 337A) evalueerde het gebruik van eHealth door huisartsen (gegevens 2017-2018):
- Meer dan 95% van de huisartsen haalde de minimumdrempel voor de registratie van de geïnformeerde toestemming bij patiënten met een Globaal Medisch Dossier
- 84% gebruikte Recip-e voor minstens een kwart van de voorschriften (sinds 2020 is het elektronisch voorschrift verplicht)
- Maar: groepspraktijken en medische huizen gebruiken de diensten vaker dan solopraktijken
- Knelpunten: gebrekkige interoperabiliteit, ook tussen de regio's omdat elke regio een eigen systeem heeft, gebruiksgemak, tijdverlies en de kosten voor de artsen
5. Structurele afhankelijkheid van Smals
Het eHealth-platform is voor zijn IT-ontwikkeling grotendeels afhankelijk van Smals vzw. Dit creëert:
- Geen echte marktwerking of concurrentie: de instellingen schakelen Smals in zonder aanbesteding (in-houserelatie)
- Drie organisaties die beleid uitdenken (eHealth), uitvoeren (Smals) en een parallel netwerk beheren (KSZ), onder dezelfde leiding
- Beperkte transparantie: het Rekenhof stelde vast dat eHealth in 2013 aan Smals een voorschot van €2,5 miljoen gaf dat eind 2022 nog niet gebruikt was, dat de vorderingen en schulden met Smals niet worden afgestemd en dat eHealth gedetacheerd Smals-personeel inzet voor administratieve functies, in strijd met de statuten van Smals (Rekenhof, 180e Boek, 2023)
Fase 2: Toetsing aan de 9 Principes
| # | Principe | Oordeel | Onderbouwing |
|---|---|---|---|
| 1 | Subsidiariteit | ✅ | eHealth als federaal platform is logisch: gezondheidszorg stopt niet aan taal- of gewestgrenzen. Een patiënt in een Waals ziekenhuis moet zichtbaar zijn voor een Vlaamse huisarts. Federaal niveau is het juiste niveau. |
| 2 | Transparantie | ⚠️ | De jaarrekening wordt door het Rekenhof gecontroleerd, dat er publiek over rapporteert (uitgaven €15,3 miljoen in 2022), maar de geldstromen met Smals zijn ondoorzichtig: het Rekenhof vond een ongebruikt voorschot van €2,5 miljoen sinds 2013 en niet-afgestemde saldi. Burgers zien niet wat een dienst kost, wie de IT-keuzes maakt of hoe prestaties gemeten worden. De cumulatie van leidinggevende functies bij KSZ, eHealth en Smals versterkt dit probleem. |
| 3 | Verantwoordelijkheid = Financiering | ⚠️ | Het eHealth-platform wordt federaal gefinancierd (bijna volledig door het RIZIV), maar de vier hubs worden deels door de deelstaten en de ziekenhuizen betaald (het Waals Gewest geeft het Réseau Santé Wallon bijvoorbeeld een vaste financiering van €0,6 miljoen per jaar, 2026). De federale overheid bepaalt de standaarden, anderen betalen een deel van de uitvoering. Er is geen helder overzicht van de totale kosten over alle niveaus. |
| 4 | Eenvoud | ❌ | Het systeem is te complex: federale metahub + 4 hubs + tientallen softwareleveranciers + Smals + RIZIV + KSZ. eHealth is bovendien één van zes parallelle integratoren in België, elk met een eigen platform, eigen bestuur en eigen afspraken. Dat is geen eenvoud. De burger ziet MijnGezondheid.be, maar daarachter schuilen minstens 5 organisatielagen. |
| 5 | Schaalgrootte | ✅ | Meer dan 19 miljard transacties per jaar (2025) toont dat het platform op schaal opereert. Maar: directe aansluiting van gezondheidsinstellingen op een gemeenschappelijk protocol (X-Road-model) is efficiënter dan aansluiting via een sectorspecifieke integratorlaag. |
| 6 | Concurrerende bevoegdheden | ❌ | Zes parallelle integratoren (FSB, KSZ, MAGDA, BCED, Fidus, eHealth) creëren geen innovatie door concurrentie, vooral versnippering. De vier hubs (CoZo, Vlaams Ziekenhuisnetwerk KU Leuven, Abrumet, Réseau Santé Wallon) versterken dit: elke regio een eigen systeem, geen mechanisme waardoor de beste aanpak zich verspreidt. |
| 7 | Resultaatgericht | ❌ | België haalt 100% op de EU-indicator, maar die meet technische toegang, geen gebruik. Er zijn geen onafhankelijk gemeten, publieke KPI's voor beschikbaarheid, gebruikerstevredenheid of digitale adoptie. Het Rekenhof formuleerde aanbevelingen over de jaarrekeningen, maar er is geen structurele outputmeting. |
| 8 | Digitaal-eerst | ⚠️ | Technisch is het platform digitaal-eerst, maar voor de burger is het versnipperd: MijnGezondheid.be, de portalen van de hubs en regionale toepassingen naast elkaar. Het X-Road-model zonder aparte integratoren, waarin gezondheidsinstellingen rechtstreeks aansluiten op een gemeenschappelijk protocol, is de internationale referentie. Gezondheidsspecifieke regels (privacy, HL7 FHIR, machtigingen) worden via het protocol afgedwongen, niet via een aparte integratorlaag. |
| 9 | Internationaal bewezen | ✅ | Estland heeft 0 dienstenintegratoren. Het Estonian Health Information System (EHIS) draait op dezelfde X-Road als alle andere overheidsdiensten. Denemarken heeft sinds 2003 één Sundhed.dk-portaal voor alle gezondheidsinformatie. België was een early mover (2008) maar de sectorspecifieke integratorlaag is achterhaald. |
Synthese: 3x ✅, 3x ⚠️, 3x ❌. De grootste winst ligt bij Eenvoud (te veel lagen), Resultaatgericht (geen gebruikers-KPI's), en Transparantie (governance en kostenstructuur).
Fase 3: HART-voorstel
3A. Classificatie
🟠 Hervormd. eHealth verliest de integratorrol. Gezondheidsinstellingen sluiten rechtstreeks aan op de Belgische X-Road. Het eHealth-platform wordt hervormd op governance, gebruikerservaring en regionale integratie.
3B. Concreet voorstel
1. Integratorrol afbouwen. Aansluiting via X-Road
- eHealth is een van de zes parallelle integratoren (FSB, KSZ, MAGDA, BCED, Fidus, eHealth) die in 6 jaar opgaan in één Belgische X-Road (zie partijpunt Digitale Overheid, standpunt 2).
- Gezondheidsinstellingen (ziekenhuizen, huisartsen, apothekers, ziekenfondsen) sluiten rechtstreeks aan op het X-Road-protocol. Zonder sectorspecifieke integratorlaag.
- Gezondheidsspecifieke regels (privacy, HL7 FHIR-standaarden, machtigingen via Informatieveiligheidscomité) worden via het protocol afgedwongen, niet via een aparte integratorlaag.
- Het eHealth-platform wordt niet de X-Road-operator. De X-Road-operator is een nieuwe, onafhankelijke beheerder onder de regie van de FOD BOSA: de gegevensuitwisseling is federaal (art. 27 HART-grondwet).
- Cross-referentie: Zelfde model als KSZ-audit en BOSA-audit. Alle zes integratoren worden afgebouwd.
2. Governance ontvlechten
- Verbied de cumulatie van uitvoerend mandaat (eHealth, KSZ) met de leiding van de IT-dienstverlener (Smals). Wie bestelt, levert niet.
- Stel een onafhankelijke raad van toezicht in met een externe voorzitter, met een even heldere eigendoms- en verantwoordingsstructuur als gematik in Duitsland.
- Cross-referentie: Zelfde governance-ontvlechting als KSZ-audit en Smals-audit.
3. Eén geïntegreerd burgerportaal. Naar Deens model
- Bouw Mijn Gezondheid uit tot een gebruiksvriendelijk deel van de ene app en de ene website voor alle overheden, op de Belgische X-Road, naar model van Sundhed.dk (Digitaliseringsplan, bouwstenen 6 en 12). De portalen van de hubs en de regionale toepassingen gaan erin op. De gegevens blijven bij de bron: geen centrale databank.
- Eén login (itsme/eID), één overzicht: medisch dossier, voorschriften, vaccinaties, afspraken, testresultaten.
- Minstens 99,9% beschikbaarheid, onafhankelijk gemeten. Verplichte gebruikerstevredenheidsmeting (NPS) met publieke rapportage.
4. De hubs integreren
- De vier hubs, CoZo en het Vlaams Ziekenhuisnetwerk KU Leuven (Vlaanderen), Abrumet (Brussel) en het Réseau Santé Wallon (Wallonië), moeten verplicht dezelfde standaarden gebruiken: HL7 FHIR als technische standaard, federaal vastgelegd en afdwingbaar.
- Binnen de zes jaar van de X-Road-uitrol volledige integratie in de X-Road-architectuur, zoals Estlands EHIS op X-Road draait.
5. Transparantie en toegankelijkheid
- Jaarlijks openbaar rapport: totale kosten, kosten per transactie, uptime, gebruikerstevredenheid, EU-benchmarks.
- WCAG 2.1 AA-compliance verplicht. Meertalig (NL/FR/DE/EN). Fysiek alternatief voor wie niet digitaal mee kan.
Geschatte efficiëntiewinst:
- Bijdrage aan de totale besparing van €40-80 miljoen per jaar door de afbouw van alle zes integratoren. Die besparing staat één keer in de FOD BOSA-audit en telt hier niet opnieuw.
- Integratie van de vier hubs: vooral eenvoud en betere uitwisseling. De budgettaire winst is klein, want het gaat om kleine organisaties (het Waals Gewest financiert het Réseau Santé Wallon met €0,6 miljoen per jaar, 2026; het eHealth-platform zelf kostte €15,3 miljoen in 2022). Ze wordt niet apart becijferd.
- Een werkend burgerportaal vermindert telefoontjes en papierwerk bij ziekenfondsen, artsen en apothekers (niet becijferd).
Implementatiepad (conform partijpunt Digitale Overheid, standpunt 2):
- Jaar 1-2: Governance ontvlechten, KPI's invoeren, burgerportaal uitbouwen. X-Road-kern operationeel.
- Jaar 3-4: eHealth-koppelingen migreren naar X-Road, na de KSZ-koppelingen. Hubs op FHIR-standaarden. Geen nieuwe investeringen in eHealth-integratorplatform.
- Jaar 5-6: Volledige migratie. eHealth-integratorrol afgebouwd. Personeel naar X-Road-operator en GovTech.
Fase 4: Partijpunt (Website-klare tekst)
Deel A: Het partijpunt
eHealth-platform. Hervormd België heeft technisch een van de beste eHealth-infrastructuren van Europa, maar de burger merkt er weinig van. HART hervormt de governance, integreert de regionale systemen en bouwt één gebruiksvriendelijk gezondheidsportaal dat echt werkt, in de ene app van de overheid.
Deel B: De uitleg
Hoe het nu werkt
Het eHealth-platform is sinds 2008 de digitale ruggengraat van de Belgische gezondheidszorg. Het verbindt ziekenhuizen, huisartsen, apothekers en ziekenfondsen via een federaal platform dat meer dan 19 miljard elektronische transacties per jaar verwerkt (2025). België haalt daarmee 100%, de maximumscore, op de Europese eHealth-indicator van 2024 en 2025. Het platform kost ongeveer €15 miljoen per jaar (€15,3 miljoen in 2022) en wordt bijna volledig door het RIZIV betaald. Achter de schermen draait de IT-ontwikkeling grotendeels via Smals vzw, de ICT-vereniging van de socialezekerheids- en gezondheidsinstellingen, met een omzet van €578,9 miljoen en 2.350 werknemers (2025).
Wat er mis gaat
De technische scores vertellen niet het hele verhaal. De Europese score meet of je gegevens technisch bereikbaar zijn, niet of je er vlot mee werkt. Wie zijn eigen gezondheidsgegevens zoekt, moet langs MijnGezondheid.be, het patiëntenportaal van zijn hub en regionale toepassingen zoals Vitalink. Een app van MijnGezondheid kwam er pas in maart 2026. En niemand meet onafhankelijk en publiek hoe tevreden burgers en zorgverleners zijn.
In 2018 klaagden de huisartsen openlijk over systeemuitval. Domus Medica schreef een open brief aan de minister van Volksgezondheid: "Het is voor ons onaanvaardbaar dat het systeem soms uren of verschillende dagen plat ligt." Apothekers kunnen dan geen elektronische voorschriften raadplegen. In een zorgsysteem dat 24/7 draait, is dat onacceptabel. Smals belooft meer dan 99,9% beschikbaarheid, maar een onafhankelijke, publieke meting ontbreekt.
Daarbovenop is er een governance-probleem. Eén persoon leidt sinds 2008 tegelijk het eHealth-platform, de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid én Smals vzw (toestand 2026). Dat is alsof de besteller en de leverancier dezelfde persoon zijn. Critici noemden hem "stroper en boswachter tegelijk", omdat hij ook in het Kenniscentrum van de privacytoezichthouder zat; daar nam hij in 2022 ontslag. Het Rekenhof vond in de rekeningen van eHealth een voorschot van €2,5 miljoen aan Smals dat sinds 2013 niet gebruikt was. De Kamer nodigde hem pas in 2021 voor het eerst formeel uit.
Tot slot functioneert het systeem als een lappendeken: een federale metahub die vier hubs verbindt (CoZo en het Vlaams Ziekenhuisnetwerk KU Leuven in Vlaanderen, Abrumet in Brussel, het Réseau Santé Wallon in Wallonië), en elke regio heeft een eigen systeem. De burger ziet één website, maar daarachter schuilen minstens vijf organisatielagen. Eén zou volstaan.
Hoe het elders werkt
Denemarken bouwde Sundhed.dk: sinds 2003 één centraal gezondheidsportaal, samen gedragen door de staat, de regio's en de gemeenten. Eén login, één overzicht: dossier, medicatie, vaccinaties, testresultaten, afspraken. Eén digitale identiteit (MitID) als sleutel. Gemiddeld 5,5 miljoen digitale berichten per maand stromen tussen 150 systemen. Naadloos.
Estland bouwde sinds 2008 het Estonian Health Information System (EHIS) op dezelfde X-Road-infrastructuur als alle andere overheidsdiensten. Elke patiënt heeft een landelijk digitaal dossier, dat patiënten ongeveer 2,7 miljoen keer per maand raadplegen. Helder bestuur, juridische duidelijkheid, gestandaardiseerde uitwisselingsregels. Eén platform, geen regionale tussenstations.
Duitsland liep lang achter maar maakte een inhaalbeweging: sinds januari 2025 krijgt elke wettelijk verzekerde automatisch een elektronisch patiëntendossier (opt-out), ongeveer 70 miljoen dossiers, en sinds oktober 2025 moeten artsen het gebruiken. Gematik, de organisatie die het beheert, heeft een heldere eigendomsstructuur: 51% overheid, 49% ziekenkassen en zorgverleners. Transparant en aanspreekbaar.
Wat HART voorstelt
Eén: de integratorrol afbouwen. eHealth is een van zes parallelle integratoren in België, elk met een eigen platform en eigen bestuur voor een eigen sector of regio. In het HART 0-integratoren-model sluiten ziekenhuizen, huisartsen en apothekers rechtstreeks aan op de Belgische X-Road. Zonder sectorspecifieke tussenpersoon. Gezondheidsspecifieke regels (privacy, standaarden, machtigingen) worden via het protocol afgedwongen. Personeel gaat naar het GovTech-agentschap en de X-Road-operator.
Twee: ontvlechten van de governance. De leider van het eHealth-platform mag niet tegelijk de IT-leverancier leiden. Wie bestelt, levert niet. Een onafhankelijke raad van toezicht met externe voorzitter wordt wettelijk verankerd.
Drie: één gebruiksvriendelijk gezondheidsportaal naar Deens model. Mijn Gezondheid wordt een deel van de ene app en de ene website voor alle overheden, op de Belgische X-Road; de gegevens blijven bij de bron. Eén login via itsme of eID, één scherm met alles: dossier, medicatie, vaccinaties, afspraken. Minstens 99,9% beschikbaarheid, onafhankelijk gemeten. Verplichte gebruikerstevredenheidsmeting, publiek gerapporteerd.
Vier: de vier hubs integreren. CoZo, het Vlaams Ziekenhuisnetwerk KU Leuven, Abrumet en het Réseau Santé Wallon moeten verplicht dezelfde technische standaarden gebruiken (HL7 FHIR). Binnen de zes jaar van de X-Road-uitrol: volledige integratie in de X-Road-architectuur.
Vijf: transparantie en toegankelijkheid. Jaarlijks openbaar rapport. WCAG 2.1 AA verplicht. Meertalig. Fysiek alternatief voor wie niet digitaal mee kan.
Wat het oplevert
De afbouw van alle zes integratoren bespaart €40-80 miljoen per jaar (zie FOD BOSA-audit, één keer geteld). De integratie van de hubs levert vooral eenvoud op; de budgettaire winst is klein en wordt niet apart meegeteld. Een werkend burgerportaal vermindert telefoontjes en papierwerk. En bovenal: een burger die zijn eigen gezondheidsinformatie kan raadplegen zonder frustratie, zoals de Denen dat al jaren kunnen via Sundhed.dk.
Fase 5: Bronnenlijst
| Bron | URL | Datum | Gebruikt voor |
|---|---|---|---|
| Wet van 21 augustus 2008 (oprichting eHealth-platform), geconsolideerde tekst | https://www.ehealth.fgov.be/ehealthplatform/nl/wet-van-21-augustus-2008-houdende-oprichting-en-organisatie-van-het-ehealth-platform | 2008, laatst gewijzigd 2023 | Juridische basis, statuut OISZ, voogdijministers, wijzigingswetten, samenstelling beheerscomité (voorzitter + 31 leden) en overlegcomité (32 leden) |
| eHealth-platform. Opdrachten | https://www.ehealth.fgov.be/ehealthplatform/nl/opdrachten | n.d. | 10 wettelijke opdrachten |
| eHealth-platform. Organisatie | https://www.ehealth.fgov.be/ehealthplatform/nl/organisatie | n.d. | Beheerscomité en overlegcomité |
| KB van 17 november 2009 (overlegcomité met de gebruikers) | https://etaamb.openjustice.be/nl/koninklijk-besluit-van-17-november-2009_n2010200056.html | 2009 | Samenstelling overlegcomité, patiëntenvertegenwoordiging |
| Rekenhof. 180e Boek, deel II: Boek 2023 over de Sociale Zekerheid (hoofdstuk eHealth-platform, jaarrekeningen 2021 en 2022) | https://www.ccrek.be/sites/default/files/Docs/180e_b_II_SocZk.pdf | november 2023 | Uitgaven €14,5 en €15,3 miljoen, financiering RIZIV, voorschot €2,5 miljoen aan Smals, gedetacheerd Smals-personeel |
| Smals. Activiteitenverslag 2025 | https://www.smals.be/sites/default/files/2026-06/Activiteitenverslag%20Smals%202025.pdf | 2026 | Omzet €578,9 miljoen, 2.350 werknemers, externe ICT-specialisten, 345 leden, meer dan 19 miljard eHealth-transacties, beschikbaarheid, statuspagina |
| Belgif (FOD BOSA). Wat is een dienstenintegrator? | https://www.belgif.be/page/integrators.nl.html | n.d. | Zes dienstenintegratoren |
| EU Digital Decade eHealth Indicator Study 2024 | https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/digital-decade-2024-ehealth-indicator-study | 2024 | België 100%, Denemarken en Estland 98% |
| EU Digital Decade eHealth Indicator Study 2025 | https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/digital-decade-2025-ehealth-indicator-study | 2025 | EU-gemiddelde 83%, wat de indicator meet |
| ICT&health. Belgium maximum score | https://www.icthealth.org/news/belgium-achieves-maximum-score-in-eu-ehealth-indicator-study | 2024 | EU-score context |
| KCE Rapport 337A. eGezondheidsdiensten Belgische huisartsen | https://kce.fgov.be/sites/default/files/2021-12/KCE_337A_eGezondheidsdiensten_Belgische_huisartsen_Synthese.pdf | 2021 | Gebruik door huisartsen (gegevens 2017-2018), knelpunten |
| Recip-e. Elektronisch voorschrijven | https://recip-e.be/nl/nieuws/algemene-info-elektronisch-voorschrijven-informatie-voor-de-patient/ | n.d. | Elektronisch voorschrift verplicht sinds 1 januari 2020 |
| RIZIV. De nieuwe mobiele applicatie Mijngezondheid | https://www.riziv.fgov.be/nl/pers/de-nieuwe-mobiele-applicatie-mijngezondheid-een-middel-om-uw-gezondheid-in-eigen-handen-te-nemen | maart 2026 | App MijnGezondheid, beheerders van het portaal |
| CoZo. Verschil tussen CoZo en andere portalen | https://www.cozo.be/ehealthportalen | n.d. | Meerdere portalen naast elkaar (MijnGezondheid, hubs, Vitalink) |
| Domus Medica. Digitale communicatie met de ziekenhuizen: hubs | https://www.domusmedica.be/expertisedomein/ict/digitale-communicatie-met-de-ziekenhuizen-hubs | n.d. | Vier hubs, rol van de metahub |
| WeLink.Care. Le Réseau Santé Wallon devient plateforme officielle | https://welink.care/actualites/2026/07/wallonie-le-reseau-sante-wallon-devient-plateforme-officielle/ | juli 2026 | Financiering Réseau Santé Wallon €0,6 miljoen per jaar |
| VRT NWS. Huisartsen problemen eHealth | https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2018/08/10/vlaamse-huisartsen-zijn-pannes-van-overheidsplatform-e-health-be/ | 2018-08-10 | Systeemuitval, open brieven, klachten artsen en apothekers |
| VRT NWS. Frank Robben "Big Brother of pragmaticus" | https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2021/04/26/big-brother-of-pragmaticus-waarom-de-ict-paus-van-de-overheid-a/ | 2021-04-26 | Cumulatie functies, citaat Wilfried, eerste formele uitnodiging in de Kamer |
| VRT NWS. Robben neemt ontslag bij Gegevensbeschermingsautoriteit | https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2022/02/08/topambtenaar-frank-robben-neemt-ontslag-bij-gegevensbeschermings/ | 2022-02-08 | Ontslag uit het Kenniscentrum van de GBA, Europese procedure |
| Frank Robben. Current professional activities | https://www.frankrobben.be/about-me/current-professional-activities/ | n.d. | Functies bij KSZ (sinds 1991), eHealth (sinds 2008) en Smals (sinds 2004) |
| Cumuleo. Frank Robben mandaten | https://www.cumuleo.be/nl/mandataris/2616-frank-robben.php | 2024 | 13 mandaten, ambten en beroepen |
| Healthcare Denmark. Digital Infrastructure | https://healthcaredenmark.dk/national-strongholds/digitalisation/digital-infrastructure/ | n.d. | 5,5 miljoen berichten per maand tussen 150 systemen, CPR-register |
| Interoperable Europe. Danish eHealth portal Sundhed.dk | https://interoperable-europe.ec.europa.eu/collection/ehealth/document/danish-ehealth-portal-sundheddk-sdk | n.d. | Sundhed.dk: lancering 2003, partnerschap van alle publieke gezondheidsoverheden |
| e-Estonia. E-Health Records | https://e-estonia.com/solutions/e-health-2/e-health-records/ | n.d. | Landelijk dossier voor elke patiënt, 2,7 miljoen raadplegingen per maand |
| EU. Estonian Central Health Information System | https://ec.europa.eu/digital-building-blocks/sites/pages/viewpage.action?pageId=533365863 | n.d. | EHIS sinds 2008, X-Road, succesfactoren |
| gesund.bund.de. Telematikinfrastruktur | https://gesund.bund.de/en/telematics-infrastructure | 2025 | Duits TI-model, ePA voor alle verzekerden vanaf januari 2025 |
| Joep Lange Institute. Germany ePA | https://www.joeplangeinstitute.org/data_and_health/electronic-patient-record-germany/ | 2025 | ePA opt-outmodel, ongeveer 70 miljoen dossiers, gebruiksplicht oktober 2025 |
| Bundesministerium für Gesundheit. ePA für alle startet morgen | https://www.bundesgesundheitsministerium.de/presse/pressemitteilungen/epa-fuer-alle-startet-morgen-pm-28-04-2025 | 2025-04-28 | Landelijke uitrol ePA op 29 april 2025, gebruiksplicht voor zorgverleners vanaf 1 oktober 2025 |
| gematik. Gremien und Gesellschafter | https://www.gematik.de/ueber-uns/gremien-gesellschafter | n.d. | Eigendomsstructuur gematik (51% Bondsministerie van Gezondheid) |
| OECD. Towards an Integrated Health Information System in the Netherlands | https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2022/02/towards-an-integrated-health-information-system-in-the-netherlands_72e82a0a/a1568975-en.pdf | 2022 | Nederlands model, rol van Nictiz |
| VZVZ. AORTA-LSP | https://www.vzvz.nl/diensten/afsprakenstelsels/aorta-lsp | n.d. | AORTA en het Landelijk Schakelpunt |
| Protocolakkoord Actieplan e-Gezondheid 2022-2024 | https://www.riziv.fgov.be/SiteCollectionDocuments/actieplan_2022_2024_egezondheid.pdf | 2022 | Interfederaal actieplan |
| eGezondheid. Actieplan eGezondheid 2026-2029 | https://www.ehealth.fgov.be/nl/page/actieplan-egezondheid-2026-2029 | 2026 | Opvolgend interfederaal actieplan |
Metadata
- Geschatte besparing: geen aparte besparing; de afbouw van de zes integratoren (€40-80 miljoen per jaar) telt één keer in de FOD BOSA-audit
- Herzien: 2026-09-27 (factcheck: cijfers, bronnen, tijdloze formulering)