FOD Economie, KMO, Middenstand en Energie: Staatshervorming Audit

Datum: 2026-03-28 Status: 🟠 Nieuw/hervormd. Fundamenteel anders inrichten Categorie: FOD's (Federale Overheidsdiensten)

Fase 1: Diepteonderzoek

1A. Wat is het precies?

Officiële naam: Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie (FOD Economie) Franse naam: Service public fédéral Économie, PME, Classes moyennes et Énergie (SPF Économie)

Juridische basis: Opgericht bij Koninklijk Besluit van 25 februari 2002 in het kader van het Copernicusplan, als opvolger van het Ministerie van Economische Zaken (opgericht in 1934). De FOD opereert binnen het federale staatsbestel; economische bevoegdheden zijn sinds de tweede staatshervorming van 1980 gedeeld tussen het federale niveau en de drie gewesten.

Oprichting: 1934 als Ministerie van Economische Zaken; 2002 omgevormd tot FOD onder Copernicus.

Bestuursniveau: Federaal. Valt onder de federale ministers bevoegd voor Economie, KMO en Middenstand, Energie en Consumentenbescherming.

Personeel: 1.779 medewerkers (FOD Economie, 2026). Dit maakt het een middelgrote FOD, veel kleiner dan de FOD Financiën (20.470 medewerkers in 2025).

Budget: Sectie 32 van de federale begroting. Initiële begroting 2026: €1,40 miljard aan vastleggingskredieten en €1,44 miljard aan vereffeningskredieten; in 2024 werd €715 miljoen vereffend. Het grootste deel gaat naar het energieprogramma (organisatieafdeling Energie: €1,15 miljard aan vastleggingen in 2026, onder meer voor de levensduurverlenging van Doel 4 en Tihange 3 en voor nucleaire instellingen). De beheersorganen (directie, stafdiensten, logistiek, ICT, KBO) kosten €79 miljoen, de administratie KMO-beleid ongeveer €9 miljoen (2026).

Zetel: City Atrium, Vooruitgangstraat 50, 1210 Brussel.

Leiding: Een voorzitter van het directiecomité en per algemene directie een directeur-generaal.

Structuur: 7 Algemene Directies + 3 Stafdiensten

Stafdiensten: Personeel & Organisatie, Budget & Beheerscontrole, ICT.

1B. Wat doet het in de praktijk?

De FOD Economie heeft als opdracht "de voorwaarden te scheppen voor een competitieve, duurzame en evenwichtige werking van de goederen- en dienstenmarkt in België." In de praktijk:

Kerntaken:

• Energiebeleid: Federaal energiebeleid, kernenergiebeleid, offshore wind, bevoorradingszekerheid, energieprijzen. Naast de federale regulator (CREG) bestaan drie gewestelijke energieregulatoren
• Consumentenbescherming: Handhaving via de Economische Inspectie; bijna 39.000 meldingen van consumenten bij de FOD (2025, via ConsumerConnect en het Centraal Meldpunt voor Producten), controles op webshops (bij een controle van 23 webshops, gepubliceerd in maart 2026, had 69% inbreuken op de promotieregels), bestrijding van massafraude
• ConsumerConnect: Centraal meldpunt voor consumentenvragen en -klachten, sinds maart 2024
• Statistieken: Statbel produceert alle officiële Belgische statistieken (bevolking, economie, prijsindex, etc.)
• KMO-beleid: Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO), zelfstandigen en middenstand (de vestigingsvoorwaarden gingen bij de zesde staatshervorming in 2014 naar de gewesten)
• Marktregulering: Mededingingsbeleid (via BMA als autonome autoriteit), telecombeleid, prijzenbeleid
• Kwaliteit & Veiligheid: Productcontroles, metrologie, accreditatie

Kwantitatieve resultaten (jaarverslag 2024):

• 11,3 miljoen websitebezoeken
• 156.715 behandelde contacten
• 481 parlementaire vragen verwerkt
• 1.160 contacten over dienstverlening (241 klachten, 4 gegrond)
• 33 events tijdens Belgisch EU-voorzitterschap (H1 2024)

Kwantitatieve resultaten (jaarverslag 2023):

• 15,1 miljoen websitebezoeken
• 310.976 behandelde contacten (waarvan 153.907 over energiepremies)
• 904 parlementaire vragen
• 2.473 klachten over dienstverlening (57 gegrond)

Overlap met andere instellingen

Dit is het kernprobleem. De FOD Economie opereert op een terrein dat zwaar versnipperd is:

Vaststelling: Op vlak van economisch beleid, KMO-ondersteuning, energie en innovatie is er structurele overlap tussen het federale niveau en de drie gewesten. De OESO vraagt in haar Economic Survey Belgium 2024 een betere coördinatie tussen de federale en de regionale regeringen, onder meer voor de begroting en het klimaatbeleid. In haar Policy Coherence Scan of Belgium (2025) waarschuwt ze, voor het beleid inzake duurzame ontwikkeling, dat "the proliferation of sector-specific plans can lead to the fragmentation of efforts".

1C. Internationale vergelijking

Nederland: Ministerie van Economische Zaken (EZ)

• Structuur: Compact beleidsministerie (sinds 2024 los van het ministerie van Klimaat en Groene Groei); uitvoering en toezicht liggen bij aparte organisaties zoals CBS, ACM en RVO
• Cruciale verschillen:
  • CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek): Sinds 2004 een zelfstandig bestuursorgaan, niet hiërarchisch ondergeschikt aan het ministerie. Eigen budget, eigen werkprogramma; tot 2017 bewaakte de Centrale Commissie voor de Statistiek de onafhankelijkheid, sindsdien een Raad van advies. In België is Statbel een algemene directie bínnen de FOD, zonder eigen rechtspersoonlijkheid.
  • ACM (Autoriteit Consument & Markt): Eén geïntegreerde toezichthouder voor mededinging, consumentenbescherming én sectorregulering (telecom, post, energie, vervoer). Ongeveer 800 medewerkers (761 fte) en €119 miljoen uitgaven (2025). In België zijn deze functies verdeeld over BMA (mededinging), BIPT (telecom), CREG (energie), FOD Economie (consumentenbescherming): minstens 4 verschillende instanties.
  • RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland): Eén uitvoeringsorganisatie voor alle subsidies, vergunningen en ondersteuning aan ondernemers. In België verdeeld over VLAIO, Wallonie Entreprendre, hub.brussels en de FOD Economie.

Duitsland: Bundesministerium für Wirtschaft und Energie (BMWE, tot 2025 BMWK)

• Structuur: Beleidsministerie met een centrale afdeling en thematische afdelingen; uitvoering via aparte federale agentschappen (onder meer Bundeskartellamt, Bundesnetzagentur, BAFA en PTB)
• Cruciale verschillen:
  • Bundeskartellamt: Onafhankelijke, krachtige mededingingsautoriteit (ruim 400 medewerkers). De Belgische BMA is veel kleiner (budget €11,3 miljoen in 2025) en minder slagkrachtig.
  • Bundesnetzagentur: Eén nationale reguleerder voor alle netwerksectoren (energie, telecom, post, spoor). De Länder reguleren enkel kleine distributienetten (minder dan 100.000 aangeslotenen, binnen één Land). In België verdeeld over CREG + 3 gewestelijke regulatoren (energie) + BIPT (telecom): 5 instanties voor wat Duitsland grotendeels met 1 doet.
  • Statistisches Bundesamt (Destatis): Apart federaal statistiekbureau, geen onderdeel van een ministerie.
  • Concurrerende bevoegdheden: De Länder mogen wetgeven zolang de Bund dat niet doet (Art. 72 GG). België kent exclusieve bevoegdheden. Als het gewest bevoegd is, mag de federale overheid niets, en omgekeerd.

Denemarken: Erhvervsministeriet (Ministerie van Economische Zaken)

• Structuur: 7 agentschappen, compact ministerie
• Cruciale verschillen:
  • Géén regionale laag met eigen economisch beleid. Denemarken is een eenheidsstaat
  • Sterk gedigitaliseerde dienstverlening (MitID voor alle overheidstransacties)
  • Eén mededingings- en consumentenautoriteit (Konkurrence- og Forbrugerstyrelsen)
  • Eén ministerie met zeven agentschappen, van bedrijvenloket tot financieel toezicht

Zweden: Klimat- och näringslivsdepartementet

• Structuur: Compact ministerie (sinds 1 januari 2023 samengevoegd met het Milieuministerie), beleid via onafhankelijke agentschappen
• Cruciale verschillen:
  • Zweedse traditie van kleine ministeries die beleid maken + grote onafhankelijke agentschappen die uitvoeren
  • Geen regionale duplicatie van economisch beleid
  • SCB (Statistics Sweden) is een apart agentschap, los van het ministerie

1D. Knelpunten en kritiek

1. Structurele overlap economisch beleid: De OESO vraagt een betere coördinatie tussen de federale en de regionale regeringen (Economic Survey 2024) en waarschuwt dat de wildgroei van sectorplannen voor duurzame ontwikkeling kan leiden tot "fragmentation of efforts" (Policy Coherence Scan, 2025). Bedrijven die in meerdere gewesten actief zijn, moeten met verschillende instanties en regelgevingen omgaan.

2. Energiebeleidsversnippering: België heeft 4 energieregulatoren (CREG + Vlaamse Nutsregulator + CWaPE + BRUGEL), samen ongeveer 230 medewerkers en €50 miljoen per jaar, en 4 energiebeleidsmakers (FOD Economie + 3 gewestelijke administraties). Ter vergelijking: Nederland heeft er 1 (ACM), Duitsland reguleert grotendeels met 1 (Bundesnetzagentur).

3. Statbel zonder institutionele autonomie: Statbel is een algemene directie binnen de FOD Economie, zonder eigen rechtspersoonlijkheid; zijn middelen en personeel maken deel uit van de FOD. De wet op de openbare statistiek (1962) legt professionele onafhankelijkheid op als principe, en er is een adviserende Hoge Raad voor de Statistiek, maar die hangt rechtstreeks af van de minister van Economie. CBS (Nederland) is een zelfstandig bestuursorgaan; Destatis (Duitsland) en SCB (Zweden) zijn aparte diensten buiten het ministerie. Sinds 1 januari 2026 publiceert Statbel een aantal statistieken minder vaak of niet meer (onder meer faillissementen maandelijks in plaats van wekelijks), omdat het zijn middelen heroriënteert naar wat wettelijk verplicht en essentieel is.

4. Consumentenbescherming versnipperd: De Economische Inspectie (FOD Economie) doet consumentenbescherming federaal, maar regionaal zijn er eigen regels en handhaving. ConsumerConnect (2024) is een stap vooruit, maar de achterliggende structuur blijft complex.

5. BMA te klein en te zwak: De Belgische Mededingingsautoriteit werkt met een budget van €11,3 miljoen (2025). Het Duitse Bundeskartellamt telt ruim 400 medewerkers; de Nederlandse ACM (ongeveer 800 medewerkers, €119 miljoen in 2025) combineert mededinging, consumentenbescherming en sectorregulering. België heeft geen geïntegreerde markttoezichthouder.

6. KBO (Kruispuntbank van Ondernemingen): Een succesverhaal. Uniek register dat door alle overheidsniveaus gebruikt wordt. Maar de FOD Economie beheert het, terwijl de meeste ondernemingsgerichte diensten bij de gewesten zitten.

7. Digitalisering loopt achter: Gestructureerde e-facturatie tussen bedrijven is pas verplicht sinds 1 januari 2026. Het once-only-principe is nog niet systematisch doorgevoerd. Denemarken en Estland lopen hier ver voor.

Fase 2: Toetsing aan de 9 Principes

Synthese: 0× ✅ · 5× ⚠️ · 4× ❌

Grootste winstpunten:

1. Eenvoud + Subsidiariteit: Maak duidelijke keuzes. Wat federaal blijft, wat naar deelstaten gaat
2. Internationaal bewezen: Neem het Nederlandse/Duitse model als referentie voor geïntegreerd markttoezicht en onafhankelijke statistieken
3. Concurrerende bevoegdheden: Vervang exclusieve bevoegdheden door concurrerende (Duits model)

Fase 3: HART-voorstel

3A. Classificatie

🟠 Nieuw/hervormd De FOD Economie wordt fundamenteel hervormd: een compact federaal departement met duidelijke kerntaken, een onafhankelijk statistiekbureau en sterker, eenvoudiger markttoezicht, terwijl economisch beleid en KMO-ondersteuning naar de deelstaten gaan.

3B. Concreet voorstel

Wat verandert er:

De FOD Economie in zijn huidige vorm wordt ontbonden en vervangen door duidelijke structuren:

1. Sterk en eenvoudig markttoezicht (op weg naar het Nederlandse ACM-model)

• Mededinging: De BMA blijft een zelfstandige mededingingsautoriteit en groeit naar 120-150 medewerkers, met een eigen begrotingsartikel
• Consumentenbescherming: De Economische Inspectie blijft de handhaver van het consumentenrecht, met ConsumerConnect als enige ingang voor consumenten en een formeel samenwerkingsprotocol met de BMA
• Sectorregulering: Het BIPT blijft de zelfstandige federale regulator voor telecom, post en digitale diensten. De energieregulatoren gaan van vier naar één: de CREG regelt ook de distributie, en de drie gewestelijke regulatoren gaan erin op (art. 27 HART-grondwet)
• Op termijn: Binnen vijf à tien jaar evaluatie van één geïntegreerde Markt- en Consumentenautoriteit naar ACM-model (mededinging, consumentenbescherming en telecom in één organisatie)
• Referentie: ACM (Nederland, ongeveer 800 medewerkers, €119 miljoen in 2025), Bundeskartellamt (Duitsland, ruim 400 medewerkers)
• Winst: Een mededingingsautoriteit met slagkracht, één duidelijke ingang voor consumenten, één energieregulator in plaats van vier.

2. Statbel → Onafhankelijk Belgisch Statistiekbureau (naar CBS/Destatis-model)

• Status: Autonoom bestuursorgaan met eigen rechtspersoonlijkheid, niet langer een algemene directie binnen een FOD
• Toezicht: Onafhankelijke Raad voor de Statistiek, in de plaats van de adviserende Hoge Raad voor de Statistiek (naar Nederlands voorbeeld: de Centrale Commissie voor de Statistiek, sinds 2017 de Raad van advies van het CBS)
• Bevoegdheid: Alle officiële Belgische statistieken, Eurostat-contactpunt, once-only dataverzameling
• Referentie: CBS Nederland (zelfstandig bestuursorgaan sinds 2004), Destatis (Duitsland), SCB (Zweden)
• Personeel: Het huidige Statbel-personeel, met een eigen, meerjarig gewaarborgd budget
• Winst: Gegarandeerde onafhankelijkheid, professionelere werking, geen risico op politieke beïnvloeding

3. Economisch beleid en KMO-ondersteuning → naar deelstaten

• Overgeheveld naar deelstaten: AD KMO-beleid en de economische ondersteuningstaken van de AD Economische Analyses die overlappen met de gewesten
• Integratie in deelstaten: Per deelstaat één economisch aanspreekpunt; waar de schaal dat vraagt, met een gemeenschappelijke dienst (art. 32 HART-grondwet): voor de Vlaamse deelstaten het agentschap dat uit VLAIO en PMV ontstaat, voor de Waalse het agentschap rond Wallonie Entreprendre, in Brussel het agentschap rond hub.brussels
• Energie: De deelstaten houden hernieuwbare energie, energie-efficiëntie en het beleid voor het distributienet, binnen één bindend Nationaal Energie- en Klimaatplan (art. 28 HART-grondwet)
• Winst: Einde van de overlap. Ondernemers hebben één aanspreekpunt per deelstaat.

4. Wat federaal blijft

• KBO (Kruispuntbank van Ondernemingen): Blijft federaal. Het is een gedeeld register, logisch op nationaal niveau
• Energiebeleid (nucleair, offshore, transmissie, bevoorradingszekerheid): Blijft federaal, in een compact federaal departement Economie en Energie; de regulering ligt bij de CREG
• Internationale economische betrekkingen: Blijft federaal (de Belgische inbreng in het Europese handelsbeleid, in coördinatie met de deelstaten)
• Productveiligheid en metrologie (AD Kwaliteit & Veiligheid) en de Economische Inspectie: Blijven federaal. EU-geharmoniseerd domein
• Coördinatie van het wetenschapsbeleid: De coördinerende taken van BELSPO komen in hetzelfde compacte departement

Geschatte besparing:

• Slankere overhead na de ontbinding: 10-15% minder op de beheersorganen (€79 miljoen in 2026), dus €8-12 miljoen/jaar
• Min de eigen bestuurskost van het autonome statistiekbureau: €2-3 miljoen/jaar
• Fusie energieregulatoren (van vier naar één, de CREG): €10-20 miljoen/jaar voor de vier samen, geteld bij de regulatoraudits, niet hier. BMA en BIPT blijven zelfstandig: geen fusiewinst
• Overdracht KMO-beleid naar de deelstaten: een verschuiving tussen overheden, geen netto besparing
• Totaal: ~€5-10 miljoen/jaar netto structurele besparing, plus efficiëntiewinst door eenvoudiger bestuur

Implementatiepad:

1. Jaar 1-2: Wettelijk kader voor het Onafhankelijk Statistiekbureau en de versterking van de BMA. Federale wet waarmee de gewestelijke energieregulatoren opgaan in de CREG (art. 27 HART-grondwet). Het economisch beleid is een residuaire bevoegdheid van de deelstaten (art. 29 HART-grondwet).
2. Jaar 2-3: Statbel wordt autonoom. BMA groeit naar 120-150 medewerkers; samenwerkingsprotocol tussen BMA en Economische Inspectie.
3. Jaar 3-5: Overdracht KMO-beleid naar de deelstaten. Afbouw FOD Economie.
4. Jaar 5: FOD Economie als entiteit opgeheven. KBO, federaal energiebeleid, productveiligheid, Economische Inspectie en internationale economie ondergebracht in een compact federaal departement.
5. Jaar 5-10: Evaluatie van één Markt- en Consumentenautoriteit naar ACM-model.

Fase 4: Partijpunt (Website-klare tekst)

Deel A: Het partijpunt

FOD Economie, KMO, Middenstand en Energie. Hervormd

Een sterke, onafhankelijke mededingingsautoriteit en één ingang voor consumenten. Een onafhankelijk statistiekbureau. Economisch beleid naar de deelstaten. Geen overlap meer, geen versnippering meer.

Deel B: De uitleg

Hoe het nu werkt

De FOD Economie is een federale overheidsdienst met 1.779 medewerkers (2026) en 7 algemene directies die zich bezighouden met energiebeleid, consumentenbescherming, KMO-ondersteuning, markttoezicht, statistieken en productveiligheid. Daarnaast bestaan er aparte federale regulatoren voor mededinging (BMA), telecom (BIPT) en energie (CREG), en elk gewest heeft zijn eigen economische agentschappen (VLAIO, Wallonie Entreprendre, hub.brussels) en energieregulatoren (Vlaamse Nutsregulator, CWaPE, BRUGEL).

In totaal zijn er meer dan 15 verschillende instanties betrokken bij economisch beleid en markttoezicht in België. Een ondernemer in Vlaanderen met een klacht over oneerlijke concurrentie moet uitzoeken of die bij de BMA, de Economische Inspectie of, bij financiële producten, de FSMA hoort. Een consument met een energieprobleem moet kiezen tussen de CREG en zijn gewestelijke regulator. Niemand snapt het systeem. En dat is geen toeval.

Wat er mis gaat

Vier regulatoren voor één energiemarkt. België heeft de CREG (federaal), de Vlaamse Nutsregulator, de CWaPE (Wallonië) en BRUGEL (Brussel) voor energieregulering, samen ongeveer 230 medewerkers en €50 miljoen per jaar. Nederland doet hetzelfde werk met één autoriteit (ACM). Duitsland grotendeels met één (Bundesnetzagentur). Dat zijn vier keer managementkosten, vier keer IT-systemen, vier keer juridische diensten. Voor een land van 11,9 miljoen inwoners.

Economisch beleid dat niemand toebehoort. Sinds de staatshervormingen van 1980 en daarna zijn economische bevoegdheden verdeeld over federaal en regionaal niveau, maar zonder duidelijke lijn. De FOD Economie doet nog steeds KMO-beleid, terwijl VLAIO, Wallonie Entreprendre en hub.brussels dat ook doen. De OESO vraagt een betere coördinatie tussen de federale en de regionale regeringen (Economic Survey 2024) en waarschuwt, voor het beleid inzake duurzame ontwikkeling, dat "the proliferation of sector-specific plans can lead to the fragmentation of efforts" (Policy Coherence Scan of Belgium, 2025).

Een statistiekbureau zonder eigen positie. Statbel, het Belgische statistiekbureau, is een algemene directie binnen de FOD Economie. De wet schrijft professionele onafhankelijkheid voor, maar Statbel heeft geen eigen rechtspersoonlijkheid en zijn middelen zijn een onderdeel van de begroting van de FOD; de Hoge Raad voor de Statistiek is alleen adviserend en hangt af van de minister van Economie. In Nederland is het CBS sinds 2004 een zelfstandig bestuursorgaan. In Duitsland is Destatis een aparte dienst, net als SCB in Zweden. Sinds 1 januari 2026 publiceert Statbel een aantal statistieken minder vaak of niet meer, omdat het zijn middelen heroriënteert. Wie niet zelf over zijn middelen beslist, kan zijn werkprogramma niet beschermen.

Een mededingingsautoriteit zonder tanden. De BMA (Belgische Mededingingsautoriteit) is formeel onafhankelijk, maar werkt met een budget van €11,3 miljoen (2025). Het Duitse Bundeskartellamt telt ruim 400 medewerkers. De Nederlandse ACM (ongeveer 800 medewerkers, €119 miljoen in 2025) combineert mededinging, consumentenbescherming én sectorregulering in één organisatie. In België zijn dat minstens vier aparte instanties.

Hoe het elders werkt

Nederland biedt het meest relevante model. Daar heeft men drie dingen gedaan die België niet doet:

1. ACM (Autoriteit Consument & Markt): Op 1 april 2013 fuseerden de Nederlandse mededingingsautoriteit (NMa), de Consumentenautoriteit en de telecom- en postregulator (OPTA) tot één geïntegreerde markttoezichthouder. Resultaat: ongeveer 800 medewerkers en €119 miljoen uitgaven (2025), één loket voor bedrijven en consumenten. Geen verwarring meer over wie bevoegd is.

2. CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek): Sinds 2004 een zelfstandig bestuursorgaan. Eigen budget, eigen werkprogramma; eerst met een onafhankelijke Centrale Commissie voor de Statistiek, sinds 2017 met een Raad van advies. De minister van Economische Zaken is verantwoordelijk voor het wettelijk kader, maar mag zich niet bemoeien met de inhoud van statistieken.

3. RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland): Eén uitvoeringsorganisatie voor alle overheidssubsidies en -diensten aan ondernemers. Geen versnippering over tientallen agentschappen.

Duitsland toont aan dat een federaal land dit ook kan. Het Bundeskartellamt (mededinging, ruim 400 medewerkers) en de Bundesnetzagentur (netwerksectoren: energie, telecom, post, spoor) zijn krachtige, onafhankelijke autoriteiten op federaal niveau. De Länder hebben concurrerende bevoegdheden. Ze mogen wetgeven zolang en voor zover de Bund dat niet doet. De Länder reguleren alleen de kleine distributienetten; de rest van de energiemarkt valt onder één federale regulator.

Wat HART voorstelt

Stap 1: Sterk en eenvoudig markttoezicht. De BMA blijft een zelfstandige mededingingsautoriteit en groeit naar 120-150 medewerkers, met een eigen begrotingsartikel. De Economische Inspectie handhaaft het consumentenrecht, met ConsumerConnect als enige ingang voor consumenten en een formeel samenwerkingsprotocol met de BMA. Het BIPT blijft de federale regulator voor telecom, post en digitale diensten. De energieregulatoren gaan van vier naar één: de CREG regelt ook de distributie. Na vijf à tien jaar volgt een evaluatie van één Markt- en Consumentenautoriteit naar ACM-model, die rapporteert aan het parlement, niet aan een minister.

Stap 2: Statbel wordt een onafhankelijk statistiekbureau naar CBS/Destatis-model. Eigen rechtspersoonlijkheid, eigen budget, toezicht door een onafhankelijke Raad voor de Statistiek. Professioneler, betrouwbaarder, beter gefinancierd.

Stap 3: Economisch beleid en KMO-ondersteuning naar de deelstaten. Geen federale duplicatie meer van wat VLAIO, Wallonie Entreprendre en hub.brussels al doen. De deelstaten worden volledig bevoegd en verantwoordelijk. Inclusief de bijbehorende middelen.

Stap 4: Wat federaal blijft, wordt compact. De Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO), nucleair en offshore energiebeleid, de internationale economische betrekkingen, de Economische Inspectie en productveiligheid blijven federaal, in één slank departement, dat ook de coördinerende taken van BELSPO voor het wetenschapsbeleid opneemt.

Wat het oplevert

• ~€5-10 miljoen per jaar netto structurele besparing door minder overhead, bovenop de besparing van de fusie van de energieregulatoren (€10-20 miljoen per jaar, zie de audits van de energieregulatoren)
• Eén ingang voor consumenten bij marktproblemen en duidelijke afspraken tussen de toezichthouders, in plaats van zoeken tussen 4+ instanties
• Onafhankelijke statistieken beschermd tegen politieke druk, beter gefinancierd, internationaal geloofwaardiger
• Duidelijkheid de burger weet wie bevoegd is. De ondernemer heeft één aanspreekpunt. De belastingbetaler betaalt niet dubbel.
• Een mededingingsautoriteit met tanden die daadwerkelijk kan optreden tegen kartelvorming en marktmisbruik, in plaats van een kleine BMA die structureel te weinig middelen heeft

Fase 5: Bronnenlijst

Samenvatting

De FOD Economie, KMO, Middenstand en Energie is een schoolvoorbeeld van hoe de Belgische staatsstructuur leidt tot versnippering en overlap. Met 7 algemene directies, 1.779 medewerkers en een breed takenpakket opereert de FOD op een terrein waar de gewesten al grotendeels bevoegd zijn. Het resultaat: dubbel werk, onduidelijkheid voor burgers en bedrijven, en een reeks regulatoren die in vergelijkbare landen veel meer onder één dak zitten.

HART stelt voor om de FOD te ontbinden en te vervangen door duidelijke structuren: sterker markttoezicht (een versterkte BMA, één energieregulator in plaats van vier, en op termijn één Markt- en Consumentenautoriteit naar Nederlands ACM-model), een onafhankelijk statistiekbureau (naar CBS/Destatis-model), en overdracht van economisch beleid naar de deelstaten. Wat federaal moet blijven (KBO, nucleair beleid, internationale economie, consumentenbescherming, productveiligheid) wordt compact georganiseerd.

Geschatte besparing: €5-10 miljoen per jaar netto. Echte winst: een overheid die begrijpbaar is.

• Herzien: 2026-09-27 (factcheck: cijfers, bronnen, tijdloze formulering)