arrow_back Terug naar overzicht

FOD Financiën: Staatshervorming Audit

Datum: 2026-03-28 Lijn: FOD Financiën. ~20.000 pers. Categorie: FOD's (Federale Overheidsdiensten) Status-voorstel: 🟠 Hervormd: fundamenteel anders inrichten

Fase 1: Diepteonderzoek

1A. Wat is het precies?

De Federale Overheidsdienst Financiën (FOD Financiën) is de grootste federale overheidsdienst van België. Ze ontstond in 1830 als Ministerie van Financiën, een van de vijf oorspronkelijke ministeries bij de oprichting van België, en werd in 2002 omgevormd tot FOD in het kader van de Copernicushervorming.

Juridische basis: Koninklijk Besluit van 17 februari 2002 (Copernicushervorming); diverse organieke wetten (Wetboek Inkomstenbelastingen 1992, BTW-wetboek, Douanewetboek, etc.)

Bestuursniveau: Federaal

Personeel: 20.470 medewerkers (2025, jaarverslag FOD Financiën; 21.133 in 2024). Volgens de eigen personeelsreeks van de FOD daalde het personeel van ongeveer 29.100 in 2012 naar ongeveer 20.000 in 2025, door pensioneringen en onvoldoende aanwervingen.

Werkingsbudget 2025 (vereffeningskredieten):

Structuur. 7 Algemene Administraties:

  1. AAFisc (Fiscaliteit): ~7.300 pers. (2025). Kern: vaststelling en controle van inkomstenbelastingen en btw
  2. AAD&A (Douane & Accijnzen): ~3.200 pers. (2025). Kern: douanecontrole, accijnzen, grenscontrole
  3. AAII (Inning & Invordering): kern: effectieve inning van belastingen, invordering achterstallen
  4. AABBI (Bijzondere Belastinginspectie): kern: bestrijding zware fiscale fraude
  5. AAPD (Patrimoniumdocumentatie): kern: kadaster, registratie, hypotheken, domeinen
  6. AAThes (Thesaurie): kern: kasbeheer, staatsschuld, deposito's
  7. AABEO (Beleidsexpertise en -ondersteuning): kern: studies en beleidsondersteuning

Plus stafdiensten (Personeel & Organisatie, ICT, Begroting & Beheerscontrole) en autonome diensten (Ruling, Fiscale Bemiddeling, Interne Audit).

Aansturing: Minister van Financiën + Voorzitter van het directiecomité (topambtenaar)

Hoofdkwartier: North Galaxy Towers, Brussel

1B. Wat doet het in de praktijk?

Kerntaken:

Fiscale ontvangsten: FOD Financiën int de totale fiscale ontvangsten op kasbasis voor de Belgische staat, inclusief ontvangsten die nadien worden overgedragen aan andere overheden. In 2025 ging €91,2 miljard van de €153,1 miljard fiscale ontvangsten (ongeveer 60%) meteen door naar onder meer de gemeenschappen en gewesten (€58,5 miljard), de sociale zekerheid (€27,3 miljard) en de Europese Unie (€4,2 miljard). Daarnaast int de FOD €4,5 miljard aanvullende gemeentebelasting op de personenbelasting voor de gemeenten. De FOD is dus in feite de belastinginner voor álle bestuursniveaus.

Overlap en versnippering:

Prestatie-indicatoren en audits:

1C. Internationale vergelijking

Nederland: Belastingdienst

Vergelijking met België:

Zweden: Skatteverket

Duitsland: Bundeszentralamt für Steuern (BZSt) + Finanzämter

Canada: Canada Revenue Agency (CRA)

Denemarken: Skatteforvaltningen

1D. Knelpunten en kritiek

  1. Chronisch personeelstekort: Al meer dan een decennium worden te weinig mensen aangeworven om de pensioengolf op te vangen. Van ongeveer 29.100 (2012) naar ongeveer 20.000 (2025) zonder evenredige digitalisering. Gevolg: achterstanden, fouten, onterechte aanmaningen.

  2. Belastingkloof (tax gap):

    • De Europese Commissie raamt de Belgische btw-nalevingskloof op 12,3% van de verschuldigde btw in 2023, of €5,2 miljard (€42,6 miljard verschuldigd, €37,4 miljard geïnd); +0,6 procentpunt tegenover 2022 en 10,4% in 2018. EU-gemiddelde 9,5%; hoger dan Frankrijk (5,6%), Nederland (7,0%) en Duitsland (9,7%)
    • Een officiële raming van de totale belastingkloof bestaat niet; ook het IMF (2021) stelt dat gedetailleerde ramingen ontbreken. Een studie voor de S&D-fractie in het Europees Parlement (2019) kwam op ongeveer €30 miljard (gegevens 2015)
    • Volgens het IMF (2021) lijken de verliezen door informele activiteit groot in vergelijking met de buurlanden; academische ramingen schatten de schaduweconomie op ongeveer 16% van het bbp (2022)
    • Lage "tax morale" door complexiteit van het belastingsysteem en hoge compliance-kosten (IMF 2021)

  3. Versnippering belastinginning: De FOD int voor iedereen maar heeft geen greep op belastingbeleid van gewesten en gemeenten. Gewestelijke belastingdiensten (VLABEL, SPW Fiscalité) creëren parallelle structuren. De burger ziet door de bomen het bos niet meer.

  4. Verouderde IT: Ondanks investeringen in Tax-on-web en MyMinfin blijven er structurele IT-problemen. Het once-only-principe is sinds de wet van 5 mei 2014 wettelijk verankerd, maar werkt in de praktijk niet overal: burgers moeten nog vaak dezelfde informatie bij verschillende overheden aanleveren. Kritiek op het ontbreken van een juridisch kader voor digitale dienstverlening.

  5. Complexiteit fiscale wetgeving: Het Rekenhof stelt herhaaldelijk vast dat de wetgeving ingewikkeld is, regelmatig evolueert en onduidelijkheden bevat. Dit maakt controle en handhaving duurder en moeilijker.

  6. Kadaster verouderd: De patrimoniumdocumentatie (kadaster, registratie) werkt nog deels met verouderde systemen. CadGIS-viewer kampt met terugkerende technische problemen.

Fase 2: Toetsing aan de 9 Principes

# Principe Oordeel Onderbouwing
1 Subsidiariteit ⚠️ Gedeeltelijk Belastinginning is terecht federaal voor federale belastingen, maar de versnippering met gewestelijke diensten (VLABEL, SPW) ondermijnt het subsidiariteitsbeginsel. Wie int wat voor wie is ondoorzichtig.
2 Transparantie ❌ Faalt De burger kan niet zien wie welke belasting int, wie het geld krijgt, en wie verantwoordelijk is voor fouten. Ongeveer 60% van de fiscale ontvangsten (2025) wordt meteen doorgestort naar andere overheden. De geldstroom is onzichtbaar.
3 Verantwoordelijkheid = Financiering ❌ Faalt Enorme fiscal gap: de FOD int voor alle niveaus, maar die niveaus bepalen zelf hun belastingbeleid zonder de inningskosten te dragen. Geen directe link tussen wie beslist en wie betaalt voor de uitvoering.
4 Eenvoud ❌ Faalt 7 algemene administraties, stafdiensten, autonome diensten, plus gewestelijke belastingdiensten. Het Rekenhof noemt de wetgeving zelf al "ingewikkeld". Een 16-jarige (of een volwassene) kan dit systeem niet uitleggen.
5 Schaalgrootte ⚠️ Gedeeltelijk De FOD zelf is groot genoeg, maar de opsplitsing met gewestelijke diensten creëert te kleine eenheden. VLABEL, SPW Fiscalité en Brussel Fiscaliteit zijn apart. Suboptimale schaal voor IT-investeringen.
6 Concurrerende bevoegdheden ❌ Faalt Geen ruimte voor regionale innovatie in belastinginning. De gewesten hebben eigen diensten opgezet naast de FOD, maar zonder coördinatie of concurrentie-mechanisme. Resultaat: duplicatie, geen innovatie.
7 Resultaatgericht ❌ Faalt Btw-kloof van 12,3% (2023, Europese Commissie), ongeveer €5,2 miljard per jaar, gestegen en hoger dan in Frankrijk, Duitsland en Nederland. Een officiële raming van de totale belastingkloof bestaat niet eens. Personeelstekort leidt tot onterechte aanmaningen. Resultaten worden gemeten maar niet afgedwongen.
8 Digitaal-eerst ⚠️ Gedeeltelijk Tax-on-web bestaat en groeit, maar werkt niet volledig once-only. Terugkerende storingen (april 2025). Geen centraal digitaal portaal dat alles integreert. In Zweden verloopt 93% van de belastingbeslissingen zonder manuele behandeling. België is daar niet.
9 Internationaal bewezen ❌ Faalt Zweden (Skatteverket), Nederland (Belastingdienst) en Denemarken bewijzen dat een geïntegreerde, gedigitaliseerde belastingdienst met minder personeel betere resultaten levert. België volgt dit model niet.

Synthese: 0 ✅, 3 ⚠️, 6 ❌. De FOD Financiën faalt op 6 van 9 principes. De grootste winst zit bij:

  1. Eenvoud + Transparantie: één geïntegreerde belastingdienst i.p.v. federaal + gewestelijk naast elkaar
  2. Digitaal-eerst: volledige automatisering naar Zweeds model
  3. Resultaatgericht: de btw-kloof van €5,2 miljard per jaar terugdringen met meer controle en eenvoudigere wetgeving

Fase 3: HART-voorstel

3A. Classificatie

🟠 Hervormd: de FOD Financiën wordt fundamenteel hervormd tot een moderne, geïntegreerde Belgische Belastingdienst.

3B. Concreet voorstel

Wat verandert er:

  1. Eén Belgische Belastingdienst: fusie van FOD Financiën, VLABEL (Vlaamse Belastingdienst), SPW Fiscalité (Waals) en Brussel Fiscaliteit tot één nationale belastingdienst. De belastingen van de deelstaten worden geïnd door dezelfde dienst als de federale belastingen (art. 52 HART-grondwet). Eén loket, één systeem, één factuur.

  2. Volledige digitalisering naar Zweeds model: investeer in een systeem met vooraf ingevulde aangiften op basis van gekende gegevens (werkgever, bank, kadaster). Doel: minstens 95% van de aangiften verloopt zonder manuele tussenkomst (Zweden haalt 93% bij al zijn belastingbeslissingen). Burger bevestigt via app of sms. Tax-on-web wordt vervangen door een next-generation platform.

  3. Once-only principe: de burger geeft informatie maar één keer aan de overheid. De Belgische Belastingdienst haalt gegevens op uit de Kruispuntbank, eHealth, kadaster en andere overheidsdatabanken. Geen dubbele aangiftes meer.

  4. Btw-kloof naar Nederlands niveau: de btw-kloof terugdringen van 12,3% (2023) naar het niveau van Nederland (7,0%), met e-facturatie en realtime-gegevens, AI-gestuurde risicoprofielen, gerichte controles en eenvoudigere fiscale wetgeving. Dat brengt tot ongeveer €2,3 miljard per jaar extra op (5,3 procentpunt van €42,6 miljard verschuldigde btw), bovenop wat lopende antifraudemaatregelen al opleveren. Dit zijn extra ontvangsten, geen besparing.

  5. Personeelsheroriëntatie: niet meer personeel, maar ánder personeel. Minder administratieve functies (geautomatiseerd), meer data-analisten, IT-specialisten en fraudebestrijders. Doelratio: 1 medewerker per 800 inwoners (1 per 580 in 2025), via natuurlijk verloop.

  6. Deelstaten bepalen tarieven, federaal int: in het HART-model met twaalf deelstaten bepaalt de federatie de grondslag, de belastingvrije som en de schijven van de personenbelasting, en kiest elke deelstaat zijn tarief binnen een federale band rond een referentietarief; zijn eigen belastingen, zoals de onroerende voorheffing en de registratie- en erfbelasting, bepaalt hij zelf, grondslag en tarief, behalve de waardering van het vastgoed, die één belastingdienst voor alle overheden doet (art. 52 tot 54 HART-grondwet). De opbrengst gaat rechtstreeks naar de deelstaat, die er zelf verantwoording over aflegt aan de eigen kiezers. De Belgische Belastingdienst int alles centraal. Zo werkt het al voor de gewestelijke opcentiemen en de aanvullende gemeentebelasting op de personenbelasting, en zo int de Canadese federale belastingdienst de personenbelasting van de provincies. Zo blijft het schaalvoordeel behouden en verdwijnt de duplicatie.

Internationaal model: Combinatie van Zweeds model (digitalisering, automatisering), Canadees model (deelstaten bepalen tarieven, één dienst int) en Duits model (één gemeenschappelijk digitaal aangifteplatform in een federaal land).

Geschatte besparing:

Implementatiepad:

Fase 4: Partijpunt (Website-klare tekst)

Deel A: Het partijpunt

FOD Financiën. Hervormd → Belgische Belastingdienst Eén geïntegreerde, gedigitaliseerde belastingdienst voor het hele land. De burger geeft zijn gegevens maar één keer, en minstens 95% van de aangiften verloopt zonder manuele tussenkomst. Gewestelijke belastingdiensten worden geïntegreerd. Resultaat: betere service, minder fouten, en tot ongeveer €2,3 miljard per jaar extra btw-ontvangsten door fraude terug te dringen.

Deel B: De uitleg

Hoe het nu werkt

België heeft de FOD Financiën als grootste federale overheidsdienst, met 20.470 medewerkers (2025) en een werkingsbudget van ongeveer €2,3 miljard per jaar (2025). De FOD is verdeeld in zeven algemene administraties: Fiscaliteit, Douane & Accijnzen, Inning & Invordering, Bijzondere Belastinginspectie, Patrimoniumdocumentatie, Thesaurie, en Beleidsexpertise en -ondersteuning. Daarnaast hebben de gewesten elk hun eigen belastingdienst opgericht: VLABEL in Vlaanderen, SPW Fiscalité in Wallonië, en Brussel Fiscaliteit in het Brussels Gewest. Het resultaat is een lappendeken van diensten die naast en door elkaar werken.

Ongeveer 60% van alle belastingen die de FOD int (€91 miljard van €153 miljard in 2025), gaat meteen door naar andere overheden: de gemeenschappen en gewesten, de sociale zekerheid en de Europese Unie. Daarbovenop int de FOD de aanvullende gemeentebelasting voor de gemeenten. De FOD is dus de facto de kassier van het hele land, maar heeft geen zeggenschap over het belastingbeleid van gewesten en gemeenten.

Wat er mis gaat

Het systeem faalt op meerdere fronten tegelijk. Ten eerste: het personeelstekort is chronisch. De FOD is van ongeveer 29.100 medewerkers in 2012 naar ongeveer 20.000 in 2025 gezakt zonder dat de digitalisering dit heeft opgevangen. Gevolg: achterstanden bij de scancentra, onterechte aanmaningen aan burgers, en minder belastingcontroles: het aantal controleurs in de kmo-centra daalde met 21% tussen 2016 en 2021 (Rekenhof).

Ten tweede: de belastingkloof, het verschil tussen wat burgers en bedrijven moeten betalen en wat de staat echt ontvangt. Alleen al aan btw liep België in 2023 ongeveer €5,2 miljard mis door fraude, faillissementen en fouten: 12,3% van de verschuldigde btw, tegenover 7,0% in Nederland, 5,6% in Frankrijk en 9,5% gemiddeld in de EU (Europese Commissie). Een officiële raming van de totale belastingkloof bestaat niet. Volgens het IMF lijken de verliezen door informele activiteit in België groot in vergelijking met de buurlanden.

Ten derde: de versnippering. Naast de FOD Financiën bestaan er gewestelijke belastingdiensten die elk hun eigen IT-systemen, personeel en procedures hebben. Een burger in Vlaanderen doet zijn aangifte personenbelasting via Tax-on-web, maar krijgt zijn onroerende voorheffing, verkeersbelasting en erfbelasting van VLABEL: twee verschillende systemen, twee verschillende communicatiekanalen. In Wallonië en Brussel innen de gewesten een deel van hun belastingen zelf, terwijl de FOD er de registratie- en successierechten int (stand 2026).

Ten vierde: de digitalisering hapert. Tax-on-web en MyMinfin zijn beschikbaar, maar vallen geregeld uit. In april 2025 waren ze dagenlang moeilijk bereikbaar. Het once-only-principe staat sinds 2014 in de wet, maar de burger moet nog vaak dezelfde informatie bij verschillende overheden aanleveren. Vergelijk dat met Zweden, waar 93% van de belastingbeslissingen zonder manuele behandeling verloopt.

Hoe het elders werkt

Zweden is het referentiemodel. De Skatteverket (Zweedse Belastingdienst) werd in 2004 opgericht door fusie van de nationale belastingdienst en tien regionale diensten tot één nationale dienst. Met 9.712 medewerkers (eind 2025) voor 10,6 miljoen inwoners (1 op ongeveer 1.090 inwoners; België: 1 op 580, of 1 op ongeveer 690 zonder de douane, die in Zweden een aparte dienst is) verstuurt de Skatteverket 8,4 miljoen vooraf ingevulde aangiften, en 93% van alle belastingbeslissingen verloopt zonder manuele behandeling. De burger ontvangt een vooraf ingevulde aangifte en bevestigt online of per sms. Belasting innen kost er 0,33 kronen per 100 kronen (2025).

Nederland beheert met ruim 27.000 medewerkers (2024) de Belastingdienst voor 18,1 miljoen inwoners. Eén dienst voor het hele land, geen gewestelijke opdeling. In 2024 inde de dienst €375 miljard aan belastingen en premies. De dienst investeert structureel in personeel: in 2024 stroomden 3.634 fte nieuwe medewerkers in, een record.

Duitsland toont hoe een federaal land belastingen kan innen: het Bundeszentralamt für Steuern (ongeveer 2.200 medewerkers, 2024) coördineert op federaal niveau, terwijl de deelstaten uitvoeren via hun Finanzämter. Het ELSTER-systeem biedt één digitaal aangifteplatform voor het hele land. De belastingwetgeving is grotendeels federaal, de uitvoering ligt bij de deelstaten.

Canada toont het omgekeerde: de provincies bepalen hun eigen tarieven en belastingkredieten in de personenbelasting, maar één federale belastingdienst int die belasting voor alle provincies behalve Québec. Zo combineer je fiscale autonomie met één loket.

Wat HART voorstelt

HART wil de FOD Financiën hervormen tot een Belgische Belastingdienst: één geïntegreerde dienst die alle belastingen int voor alle bestuursniveaus.

Stap 1: Fuseer de gewestelijke belastingdiensten (VLABEL, SPW Fiscalité, Brussel Fiscaliteit) met de FOD Financiën. Eén IT-systeem, één personeelspool, één klantenportaal.

Stap 2: Investeer in een next-generation digitaal platform naar Zweeds model. Vooraf ingevulde aangiften op basis van gegevens die de overheid al heeft (werkgever, bank, kadaster, sociale zekerheid). Doel: minstens 95% van de aangiften zonder manuele tussenkomst, binnen vijf tot acht jaar na de start.

Stap 3: Voer het once-only principe in. De burger geeft informatie maar één keer aan de overheid. De Belgische Belastingdienst haalt alles op uit bestaande databanken (Kruispuntbank, eHealth, kadaster).

Stap 4: Heroriënteer het personeel. Minder administratieve functies (die worden geautomatiseerd), meer data-analisten, IT-specialisten en fraudebestrijders. Dring de btw-kloof terug tot het Nederlandse niveau, met e-facturatie en realtime-gegevens, AI-gestuurde risicoprofielen en gerichte controles.

Stap 5: In het HART-model met twaalf deelstaten bepaalt de federatie de grondslag, de belastingvrije som en de schijven van de personenbelasting, en kiest elke deelstaat zijn tarief binnen een federale band; zijn eigen belastingen, zoals de onroerende voorheffing en de registratie- en erfbelasting, bepaalt hij zelf, op basis van één vastgoedwaardering voor alle overheden. De opbrengst gaat rechtstreeks naar de deelstaat, die er zelf verantwoording over aflegt aan de eigen kiezers. De Belgische Belastingdienst int alles centraal, zoals de FOD de gewestelijke opcentiemen op de personenbelasting al int en zoals Canada het doet. Zo blijft het schaalvoordeel behouden.

Wat het oplevert

De potentiële winst is groot:

Samen: een netto besparing van €25-50 miljoen per jaar en tot ongeveer €2,3 miljard per jaar extra btw-ontvangsten. Die extra ontvangsten zijn ongeveer even groot als het volledige werkingsbudget van de FOD Financiën (€2,3 miljard). Dit is geen besparing op een postzegel. Dit is een structurele hervorming die zichzelf ruim terugbetaalt.

Fase 5: Bronnenlijst

Bron URL Gebruik
FOD Financiën. Open data werkingsbudget (2017-2025) https://financien.belgium.be/sites/default/files/Statistieken_SD/open-data/Werkingsbudget.xlsx Werkingsbudget 2025, personeel, ICT, dotatie gewestbelastingen (€87,7 mln)
FOD Financiën. Jaarverslag 2025 https://fin.belgium.be/sites/default/files/media/documents/Jaarverslag%202025-toegankelijke-versie_0.pdf 20.470 medewerkers (2025), 21.133 (2024)
FOD Financiën. Open data personeel per dienst (2012-2025) https://financien.belgium.be/sites/default/files/Statistieken_SD/open-data/PersoneelPerDienst.xlsx Personeelsreeks (29.100 in 2012, ongeveer 20.000 in 2025), personeel AAFisc en AAD&A
FOD Financiën. Organigram https://financien.belgium.be/nl/over_de_fod/structuur_en_diensten/organigram Structuur 7 algemene administraties
FOD Financiën. Open data totale ontvangsten en voorafnemingen https://financien.belgium.be/nl/Statistieken_en_analysen/statistische-cijfers/budget-ontvangsten Fiscale ontvangsten €153,1 mld (2025), voorafnemingen €91,2 mld, aanvullende gemeentebelasting €4,5 mld
Wikipedia. Federale Overheidsdienst Financiën https://nl.wikipedia.org/wiki/Federale_Overheidsdienst_Financi%C3%ABn Historiek (1830, vijf oorspronkelijke ministeries), Copernicushervorming, hoofdkwartier
Koninklijk besluit van 17 februari 2002 houdende oprichting van de FOD Financiën https://etaamb.openjustice.be/nl/koninklijk-besluit-van-17-februari-2002_n2001002129.html Juridische basis
Wet van 5 mei 2014 (unieke gegevensinzameling, once-only) https://etaamb.openjustice.be/nl/wet-van-05-mei-2014_n2014203384.html Once-only-principe wettelijk verankerd
Rekenhof. Vrijstellingen van storting van bedrijfsvoorheffing, opvolgingsaudit (december 2023) https://www.ccrek.be/sites/default/files/Docs/2024_01_VrijstellingenStortingBedrijfsvoorheffing.pdf 20 aanbevelingen uit 2019: 9 uitgevoerd, 9 in uitvoering, 2 niet uitgevoerd
Tiberghien. BV-vrijstellingen teruggevorderd (juni 2025) https://www.tiberghien.com/nl/4297/bijna-200-miljoen-euro-aan-fout-toegepaste-bv-vrijstellingen-teruggevorderd €192,97 mln teruggevorderd in 2024 (antwoord op een parlementaire vraag)
Rekenhof. Controle van kmo's onderworpen aan de vennootschapsbelasting https://isoc-venb.ccrek.be/nl.html Controleurs kmo-centra -21% (2016-2021)
ACOD. Onterechte aanmaningen door personeelstekort (september 2014) https://www.acodonline.be/persberichtendetails/onterechte-aanmaningen-belastingen-het-gevolg-van-een-schrijnend-personeelstekort-bij-de-fod-financi%C3%ABn/8cc57b82-98f0-4e6a-9bb4-adc33031df86 Scancentra Gent en Namen, onterechte aanmaningen
VRT NWS. Computerproblemen MyMinfin (april 2025) https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/04/30/problemen-myminfin-aangifte-belastingen/ IT-problemen Tax-on-web
Ichiban Consult. Digitale snelweg https://ichibanconsult.be/slakken-en-obstakels-op-de-digitale-snelweg/ Kritiek op digitalisering FOD Financiën
SPW Finances. Précompte immobilier https://finances.wallonie.be/home/fiscalite/precompte-immobilier.html Wallonië int de onroerende voorheffing zelf
Gouvernement de Wallonie. Communiqué 30 januari 2025 https://www.wallonie.be/fr/acteurs-et-institutions/wallonie/gouvernement-de-wallonie/communiques-presse/2025-01-30 Registratie- en successierechten nog door de FOD geïnd
Brussel Fiscaliteit. Bevoegdheden https://be.brussels/nl/over-het-gewest/structuur-en-organisatie/overheden-en-instellingen-het-gewest/brussel-fiscaliteit Brussel int onroerende voorheffing (sinds 2018) en verkeersbelastingen (sinds 1 januari 2020) zelf; registratierechten nog niet
IMF. Reducing the Tax Compliance Gap in Belgium (2021) https://www.elibrary.imf.org/view/journals/002/2021/210/article-A003-en.xml Btw-kloof 10,4% (2018); geen raming van de totale kloof; informele economie en tax morale
Europese Commissie. VAT gap in Europe: Report 2025 (december 2025) https://data.europa.eu/doi/10.2778/7868422 Btw-kloof België 12,3% of €5,2 mld (2023); EU 9,5%; Nederland 7,0%, Frankrijk 5,6%, Duitsland 9,7%
Europese Commissie. Mind the Gap, landenfiche België (december 2025) https://taxation-customs.ec.europa.eu/document/download/6e0cd287-3f5a-4546-a45c-56cd637e7231_en?filename=Annex%2002%20tax-country-fiche-BE-25.pdf Geen officiële totale belastingkloof; schaduweconomie ongeveer 16% bbp (2022)
S&D-fractie Europees Parlement. The European Tax Gap (2019) https://www.socialistsanddemocrats.eu/sites/default/files/2019-01/the_european_tax_gap_en_190123.pdf Academische raming totale belastingkloof ongeveer €30 mld (gegevens 2015)
Belastingdienst Nederland. Cijfers https://over-ons.belastingdienst.nl/organisatie/organisatie-en-taken/belastingdienst-in-cijfers/ €375 mld geïnd in 2024, €316 mld in 2021
Belastingdienst Nederland. Jaarrapportage 2024 https://over-ons.belastingdienst.nl/jaarrapportage-2024-dienstverlening-verbeterd/ Ruim 27.000 medewerkers, bezettingsgraad rond 100%, 3.634 fte instroom
Skatteverket. Årsredovisning 2025 https://www.skatteverket.se/download/18.9567cda19bf6c0027228cd/1771596057481/arsredovisning-skatteverket-2025-skv165-utgava34.pdf 9.712 medewerkers, 8,4 mln vooraf ingevulde aangiften, 93% digitaal, 78,6% zonder wijziging, 7,0% manueel behandeld, 0,33 kronen per 100 kronen
Skatteverket. Så här deklarerar du https://www.skatteverket.se/privat/deklaration/sahardeklarerardu.4.2b543913a42158acf800013564.html Bevestigen online, per sms of telefoon
Wikipedia. Swedish Tax Agency https://en.wikipedia.org/wiki/Swedish_Tax_Agency Oprichting 2004, fusie met 10 regionale diensten
Deutscher Bundestag. Personalaufwuchs beim Bundeszentralamt für Steuern (oktober 2024) https://www.bundestag.de/presse/hib/kurzmeldungen-1027152 BZSt ongeveer 2.200 medewerkers (2024)
Canada Revenue Agency. Provincial and territorial tax and credits for individuals https://www.canada.ca/en/revenue-agency/services/tax/individuals/topics/about-your-tax-return/tax-return/completing-a-tax-return/provincial-territorial-tax-credits-individuals.html CRA int de personenbelasting van alle provincies behalve Québec
Skatteforvaltningen. Om Skatteforvaltningen https://skatteforvaltningen.dk/om-skatteforvaltningen Denemarken: zeven gespecialiseerde agentschappen

Metadata