Forem (arbeidsbemiddeling): Audit
Datum: 2026-03-30 Categorie: Wallonië. SPW & Instellingen Status: 🔀 Fusie. Forem + IFAPME → Waals Jobcenter, aangesloten op nationaal platform
Fase 1: Diepteonderzoek
1A. Wat is het precies?
Officiële naam: Office wallon de la formation professionnelle et de l'emploi (Le Forem) Juridische basis: Opgericht bij Waals decreet van 16 december 1988, als regionale instelling van openbaar nut (organisme d'intérêt public, OIP) met rechtspersoonlijkheid en beheersautonomie. In de Waalse begroting is Forem een eenheid van administratief openbaar bestuur van categorie 2, net als IFAPME en AWEX. Operationeel sinds: 1989, na de regionalisering van het arbeidsmarktbeleid door de bijzondere wet van 8 augustus 1980 (en de uitbreiding van 1988). Bestuursniveau: Waals Gewest. Hoofdkwartier: Boulevard Joseph Tirou 104, 6000 Charleroi. Leiding: een administrateur-generaal, die het directiecomité leidt en de beslissingen van het beheerscomité uitvoert.
Personeel: ongeveer 4.800 medewerkers, verspreid over meer dan 230 sites in Wallonië (Forem, 2026); in 2023 waren dat 4.919 personen of 3.992 voltijdse equivalenten (jaarverslag 2023). Dit maakt Forem één van de grootste Waalse overheidsinstellingen.
Budget: Het jaarverslag 2023 vermeldt €2,76 miljard uitgaven die Forem zelf beheert. Daarvan gaat €2,07 miljard (75%) naar steun voor tewerkstelling en opleiding die Forem uitbetaalt, vooral APE, dienstencheques, SESAM en opleidingscheques. De werking kost €514 miljoen (19%): personeel, IT, opleidingscentra en gebouwen. Nog eens €180 miljoen gaat naar derden, onder meer €106 miljoen naar de CISP (opleidingscentra voor socioprofessionele inschakeling). Aan de ontvangstenkant komt €2,66 miljard van het Waals Gewest.
Aansturing: Forem wordt aangestuurd via een beheerscontract met de Waalse Regering (2022-2027). Het beheerscomité is paritair samengesteld: alleen de vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers hebben stemrecht; twee regeringscommissarissen vertegenwoordigen de Waalse Regering.
1B. Wat doet het in de praktijk?
Kerntaken (5 missies):
- Begeleiding van werkzoekenden bij het opbouwen van een loopbaanproject en het vinden van werk
- Beroepsopleiding. Competentieontwikkeling via eigen opleidingscentra
- Controle van de beschikbaarheid van werkzoekenden en beslissing over sancties bij onvoldoende beschikbaarheid (actieve en passieve controle, sinds 2016 overgeheveld van de RVA)
- Advies aan bedrijven over rekrutering en personeelsopleiding
- Analyse en monitoring van de Waalse arbeidsmarkt (veille, analyse et prospective)
Overlap met andere instellingen:
- IFAPME (Institut wallon de Formation en alternance et des indépendants et PME): parallelle beroepsopleiding, met een eigen netwerk van opleidingscentra en een eigen begroting (€88,3 miljoen in de initiële Waalse begroting 2026, waarvan €39,6 miljoen voor de werking van de centrale dienst, de territoriale diensten en de pedagogische omkadering). Er is significante overlap in het opleidingsaanbod.
- CPAS/OCMW's: begeleiding van leefloners richting werk, vaak dubbel met Forem-trajecten. Sinds 1 januari 2026 moeten nieuwe leefloners zich binnen vier weken bij Forem inschrijven; CPAS en Forem werken met één gedeeld dossier (decreet van 19 december 2025).
- RVA: blijft federaal bevoegd voor het recht op werkloosheidsuitkeringen; de uitbetaling loopt via de uitbetalingsinstellingen (de publieke HVW en de vakbonden). Forem controleert de beschikbaarheid en beslist over sancties, maar de RVA past die toe op een uitkering die federaal gefinancierd blijft. Dit creëert een gesplitst systeem: activering en controle regionaal, recht, uitbetaling en financiering federaal.
- Private sector: uitzendkantoren en andere private bemiddelaars zijn actief op dezelfde markt.
Klanten:
- Gemiddeld 257.551 niet-werkende werkzoekenden (DEI) in 2025, 9,6% meer dan in 2024 (235.011). Het grootste deel van de stijging komt van vrij ingeschreven werkzoekenden, van wie de inschrijving sinds 2022 automatisch behouden blijft; ook de hogere pensioenleeftijd speelt mee.
- 532.623 vacatures verspreid in 2024 (+30% tegenover 2023), 405.035 in 2025 (-24%)
- Bedrijven die rekruteringsadvies en opleidingssubsidies zoeken
Prestatie-indicatoren:
- De werkzaamheidsgraad 20-64 jaar in Wallonië bedraagt 67,9% (2025), tegenover 77,3% in Vlaanderen, 63,9% in Brussel en 72,8% in heel België.
- De jeugdwerkloosheid (15-24 jaar) bedraagt 22,2% in Wallonië (2025), tegenover 13,5% in Vlaanderen. Problematisch hoog.
- In het tweede kwartaal van 2026 stonden in Wallonië ongeveer 29.800 vacatures open (vacaturegraad 2,73%), naast gemiddeld 257.551 werkzoekenden zonder werk (2025). Dat wijst op een skills-mismatch.
- Volgens IWEPS-projecties (juli 2025) stijgt de Waalse werkzaamheidsgraad van 67,1% (2024) naar 69,9% in 2030, ver onder de Europese doelstelling van 78% tegen 2030.
Audits en evaluaties:
- 2009. Rekenhof (Cour des comptes): een tussentijds verslag over onder meer de overheidsopdrachten van Forem stelde onregelmatigheden vast: procedures voor overheidsopdrachten die niet correct verliepen, coachingsessies voor kaderleden zonder toelating, overmatig gebruik van contractuelen en onrechtmatige looncomplementen. De Waalse Regering stelde Forem daarop onder verscherpt toezicht en hervormde de aansturing.
- Sinds 2025. Hervorming van de begeleiding: twee besluiten (2025) en een decreet over de rol van Forem leggen vast dat elke inschrijving een verplicht persoonlijk actieplan en een persoonlijke digitale ruimte oplevert, en dat Forem bij onvoldoende zoekgedrag financiële sancties kan opleggen tot en met het beëindigen van de begeleiding en de inschrijving.
1C. Internationale vergelijking
Nederland. UWV + Gemeenten:
- UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen) beheert WW-uitkeringen en arbeidsre-integratie centraal, met gemiddeld 19.894 fte (2025) voor 18,1 miljoen inwoners (2026), ongeveer één fte per 910 inwoners.
- Gemeenten zijn verantwoordelijk voor bijstandsgerechtigden (Participatiewet).
- Regionale Werkcentra in de 35 arbeidsmarktregio's brengen UWV, gemeenten en private partners samen als één aanspreekpunt.
- Werkloosheid: 3,7% (begin 2025), historisch laag.
- Wat werkt: Sterke publiek-private samenwerking, één aanspreekpunt per regio.
Duitsland. Bundesagentur für Arbeit + Jobcenter:
- Begroting 2026: €52,6 miljard uitgaven en €49,2 miljard ontvangsten.
- Ruim 100.000 voltijdse equivalenten (101.300 eind 2024) voor 83,5 miljoen inwoners (2025).
- De meeste Jobcenter (300 van de 404) zijn samenwerkingsverbanden van de Bundesagentur en een Kreis of stad; 104 worden door de lokale overheid alleen beheerd. Ze combineren de basisuitkering voor werkzoekenden (Grundsicherung für Arbeitsuchende) met activering; de werkloosheidsverzekering loopt via de Agenturen für Arbeit.
- Knelpunt: in 2024 vond 70% van de hogere Jobcenter-leidinggevenden het budget voor administratiekosten (eerder) te laag (IAB).
- Wat werkt: Geïntegreerde uitkering + activering op één plek, sterke federale standaarden met lokale uitvoering.
Denemarken. Gemeentelijke uitvoering:
- Na de structuurhervorming van 2007: van 271 naar 98 gemeenten, die de volledige verantwoordelijkheid voor de jobcentra kregen.
- Meer dan 2.000 medewerkers van de openbare arbeidsbemiddeling gingen van het centrale naar het lokale niveau.
- Ongeveer drie op vier werknemers die hun job verliezen door sluiting of collectief ontslag, vinden in normale jaren binnen een jaar nieuw werk (OESO, 2016).
- Sterk flexicurity-model: makkelijk ontslaan, genereuze uitkeringen, intensieve activering.
- Een hervorming (wet van 29 december 2025, in werking in 2026) schafte de verplichting af om een jobcenter te hebben en gaf de gemeenten meer vrijheid in de organisatie.
- Wat werkt: Decentralisatie naar gemeenten binnen één nationaal kader (STAR), benchmarking tussen gemeenten, flexicurity.
Zweden. Arbetsförmedlingen:
- In 2019-2020 verminderde Arbetsförmedlingen het aantal lokale kantoren van 238 naar 112 en verschoof het meer dienstverlening naar digitale kanalen.
- Sinds 2020 (landelijk sinds 2021) besteedt het de begeleiding van de "middengroep" werkzoekenden uit aan private aanbieders (programma KROM, bedoeld voor ongeveer 20-25% van de ingeschreven werklozen). Wie direct inzetbaar is, krijgt vooral digitale dienstverlening; wie ver van de arbeidsmarkt staat, valt buiten KROM.
- Private aanbieders worden betaald op basis van resultaten.
- Wat werkt: Marktwerking met resultaatfinanciering, keuzevrijheid voor werkzoekenden.
Frankrijk. France Travail (voorheen Pôle Emploi):
- Sinds 1 januari 2024: herbenoeming en herstructurering richting betere integratie van diensten.
- Centrale overheid blijft dominant, in tegenstelling tot buurlanden waar het regionale niveau de strategie bepaalt.
- Wat werkt (deels): Integratie economie + opleiding + tewerkstelling op regionaal niveau (trend).
1D. Knelpunten en kritiek
Persistent lage werkzaamheidsgraad: Meer dan 35 jaar na de oprichting van Forem blijft Wallonië 9,4 procentpunt achter op Vlaanderen (67,9% tegenover 77,3% in 2025). De kloof sluit nauwelijks: in 2015 was ze 10,4 procentpunt (61,5% tegenover 71,9%).
Skills-mismatch paradox: bijna 30.000 openstaande vacatures (tweede kwartaal 2026) naast gemiddeld 257.551 werkzoekenden zonder werk (2025): het systeem faalt in matching. Forem slaagt er niet in om vraag en aanbod effectief te verbinden.
Overlap met IFAPME: Twee parallelle opleidingsstructuren met elk een eigen netwerk, bestuur en overhead.
Gesplitste keten: Forem controleert de beschikbaarheid en beslist over sancties, maar het recht op uitkering, de uitbetaling en de financiering blijven federaal (RVA, uitbetalingsinstellingen). Wie activeert, draagt niet de kost van de uitkering als de activering faalt. Dit creëert vertragingen en verantwoordingskloven. Elk gewest past de controle anders toe, waardoor de sanctiecijfers moeilijk vergelijkbaar zijn.
Governanceproblemen: Het Rekenhof stelde in 2009 onregelmatigheden vast bij overheidsopdrachten, onrechtmatige looncomplementen en overmatig gebruik van contractuelen. De aansturing werd daarna hervormd, maar resultaatsverantwoording per kantoor blijft zwak.
Omvang vs. resultaat: Forem telt ongeveer 4.800 medewerkers voor gemiddeld 257.551 werkzoekenden zonder werk (2025), ongeveer één medewerker per 54 werkzoekenden. VDAB telt 4.630 medewerkers voor 224.630 werkzoekenden zonder werk (eind 2025), ongeveer één per 49. De verhouding is vergelijkbaar, maar de Vlaamse werkzaamheidsgraad ligt 9,4 procentpunt hoger. Het verschil zit dus niet in de omvang van de dienst, maar in de effectiviteit en in de arbeidsmarkt zelf.
Digitale achterstand: Pas sinds de hervorming van 2025 krijgt elke werkzoekende bij inschrijving een "persoonlijke digitale ruimte" met zijn volledige dossier en actieplan. VDAB werkt al jaren met een digitaal dossier en AI-matching.
Interregionale mobiliteit: VDAB en Forem spraken in december 2025 af om voortaan al hun vacatures uit te wisselen, maar taal- en mobiliteitsdrempels blijven de doorstroom van Waalse werkzoekenden naar Vlaamse jobs beperken.
Fase 2: Toetsing aan de 9 Principes
| # | Principe | Oordeel | Onderbouwing |
|---|---|---|---|
| 1 | Subsidiariteit | ⚠️ | Arbeidsbemiddeling zit op gewestniveau. In principe correct. Maar de keten is gesplitst: Forem controleert en beslist over sancties, terwijl het recht op uitkering, de uitbetaling en de financiering federaal blijven (RVA en uitbetalingsinstellingen). Wie activeert, moet ook meebetalen aan de uitkering. |
| 2 | Transparantie | ⚠️ | Het jaarverslag publiceert de hoofdlijnen van het budget (2023: €2,76 miljard uitgaven, waarvan €2,07 miljard tewerkstellings- en opleidingssteun). Maar resultaatindicatoren worden niet systematisch per kantoor gepubliceerd, en het Rekenhof stelde in 2009 onregelmatigheden vast. |
| 3 | Verantwoordelijkheid = Financiering | ⚠️ | Forem wordt gefinancierd door Waalse dotaties, maar driekwart van de uitgaven (APE, dienstencheques en andere steun) stroomt door naar werkgevers en werkzoekenden. De uitkeringen zelf betaalt de federale overheid, en de resultaatsverantwoording ontbreekt: geen koppeling van budget aan outcomes. |
| 4 | Eenvoud | ❌ | Forem + IFAPME + CPAS + RVA + private uitzendkantoren = minimum 5 actoren voor één werkzoekende. Kafkaësk. Een fusie Forem-IFAPME is een eerste stap, maar lost de CPAS- en RVA-versnippering niet op. |
| 5 | Schaalgrootte | ✅ | Met ongeveer 4.800 medewerkers op meer dan 230 sites voor 3,7 miljoen inwoners (2026) is Forem groot genoeg om professioneel te werken. Schaalgrootte is niet het probleem. Effectiviteit wel. |
| 6 | Concurrerende bevoegdheden | ⚠️ | De facto bestaat er al regionale differentiatie (VDAB vs. Forem vs. Actiris), maar zonder gedeelde standaarden of benchmarking. Geen federaal kader dat minimumresultaten afdwingt. Innovatie wordt niet gestimuleerd door concurrentie maar belemmerd door isolement. |
| 7 | Resultaatgericht | ❌ | Meer dan 35 jaar na de oprichting is de werkzaamheidskloof met Vlaanderen nauwelijks gesloten (10,4 procentpunt in 2015, 9,4 in 2025). Geen publiek KPI-dashboard per kantoor, geen resultaatfinanciering, geen consequenties bij onderprestatie. Pas met de hervorming van 2025 kwamen er een verplicht actieplan, strengere sancties en trajectopvolging. |
| 8 | Digitaal-eerst | ❌ | De "persoonlijke digitale ruimte" kwam er pas met de hervorming van 2025. VDAB en UWV zijn jaren vooruit. Geen once-only-principe; het gedeelde dossier met de CPAS (sinds 2026) is een begin, maar er is geen geïntegreerd digitaal dossier met alle actoren. |
| 9 | Internationaal bewezen | ⚠️ | De hervorming van 2025 gaat in de juiste richting (activering, sancties, digitalisering) maar kiest niet resoluut voor een bewezen model. Het Deense model (gemeentelijk, resultaatgericht) of het Zweedse model (uitbesteding met resultaatfinanciering) wordt niet overgenomen. |
Synthese: 1× ✅, 5× ⚠️, 3× ❌. De grootste winst zit bij eenvoud (fusie Forem-IFAPME + integratie CPAS-trajecten), resultaatgerichtheid (KPI's met consequenties) en digitaal-eerst (inhaalbeweging nodig).
Fase 3: HART-voorstel
3A. Classificatie
🔀 Fusie Forem fuseert met IFAPME tot het Waals Jobcenter, de gemeenschappelijke dienst van de vijf Waalse deelstaten (art. 32 HART-grondwet): één geïntegreerde dienst voor arbeidsbemiddeling, opleiding, activering én sanctionering. Aangesloten op het nationale digitale platform.
3B. Concreet voorstel
Wat verandert er:
Fusie Forem + IFAPME tot "Waals Jobcenter", de gemeenschappelijke dienst van de vijf Waalse deelstaten (art. 32 HART-grondwet), waar begeleiding, opleiding en sanctionering onder één dak zitten. Eén loket, één digitaal dossier, één aanspreekpunt per werkzoekende. Operationeel binnen de eerste legislatuur.
Controle en sanctie in één hand, met een prikkel op de uitkering: De werkloosheidsverzekering blijft federaal (zie RVA-audit): de federatie bepaalt de bijdragen, de hoogte en de duur van de uitkering, en de RVA beslist over het recht op uitkering en betaalt uit. De deelstatelijke Jobcenters (VDAB voor de Vlaamse deelstaten, het Waals Jobcenter voor de Waalse, Actiris in Brussel, het ADG in Ostbelgien) doen de activering, de controle en de sanctionering (art. 28 HART-grondwet). Elke Waalse deelstaat betaalt een stijgend deel van de uitkering van wie bij hem woont: 20% in de eerste vier weken, 60% tot week 26, 70% tot week 52 en 80% daarna, vooraf vergoed via de verevening voor de werkloosheid die bij hem te verwachten is (art. 28 §2 en 55). Wie activeert, betaalt mee aan de uitkering.
Aansluiting op nationaal digitaal platform: Het Waals Jobcenter sluit aan op één nationaal vacatureplatform, gebouwd op de AI-matching van VDAB. Eén nationaal overzicht van vacatures en werkzoekenden, maar deelstatelijke uitvoering. Dit maakt interregionale mobiliteit mogelijk zonder nieuwe structuren: een Waalse werkzoekende ziet Vlaamse vacatures automatisch, en omgekeerd.
Resultaatfinanciering: Elk regionaal kantoor krijgt een budget gekoppeld aan meetbare outcomes:
- Percentage werkzoekenden dat binnen 6 maanden werk vindt
- Percentage dat na 12 maanden nog aan het werk is (duurzaam)
- Percentage dat opleiding voltooit en daarna werk vindt Kantoren die structureel onderpresteren, krijgen eerst ondersteuning, daarna herstructurering.
Publiek KPI-dashboard: Elke burger kan per kantoor de prestaties zien. Naar Deens model. Volledige transparantie over wachttijden, plaatsingspercentages, opleidingsresultaten. Federale minimumstandaarden maken benchmarking tussen deelstaten mogelijk.
Uitbesteding middengroep: Naar Zweeds model worden werkzoekenden uit de middengroep (niet meteen inzetbaar, maar ook niet ver van de arbeidsmarkt) doorverwezen naar private aanbieders met resultaatfinanciering. Wie meteen inzetbaar is, vindt vooral zijn weg via de digitale dienstverlening. Het Waals Jobcenter concentreert zich op de moeilijkste groepen.
Digitaal-eerst: Aangesloten op het nationale platform. Fysieke Jobcenter als vangnet. Once-only-principe: werkzoekende geeft informatie maar één keer, gedeeld tussen Jobcenter, CPAS, en opleiders.
Verplichte CPAS-Jobcenter-integratie: Voortbouwend op de verplichte inschrijving van leefloners en het gedeelde dossier (sinds 2026) maakt elk CPAS gebruik van het Jobcenter-platform. Leefloners krijgen automatisch een trajectplan. Geen parallelle begeleidingscircuits meer.
Naar welk niveau: De vijf Waalse deelstaten, samen via het Waals Jobcenter (art. 32 HART-grondwet), met federale minimumstandaarden en aansluiting op het nationale digitale platform.
Samenhang met andere HART-voorstellen:
- RVA: blijft de federale verzekeraar en betaalt de uitkeringen uit; de controle en de sanctionering liggen bij de deelstatelijke Jobcenters, en de deelstaten betalen een stijgend deel van de uitkering, vooraf vergoed via de verevening
- VDAB: wordt het Vlaamse Jobcenter volgens hetzelfde model; zijn AI-matching is de basis van het nationale vacatureplatform waarop alle deelstaten aansluiten
- Actiris: wordt het Brusselse Jobcenter
- ADG: wordt het Jobcenter van Ostbelgien
- IFAPME: gaat op in het Waals Jobcenter (zie IFAPME-audit)
- FOD Werk: stelt het federale kader en bewaakt de minimumstandaarden
Internationaal model: Zwitsers model (federale werkloosheidsverzekering, bemiddeling door de kantonale RAV) + Deens model (gemeentelijke uitvoering met benchmarking) + Zweeds model (uitbesteding middengroep met resultaatfinanciering).
Geschatte efficiëntiewinst:
- Fusie Forem-IFAPME: besparing op dubbele overhead ongeveer €5-8 miljoen per jaar (gedeeld management, ondersteunende diensten, IT, locaties). IFAPME krijgt €39,6 miljoen werkingssubsidie voor zijn centrale dienst, territoriale diensten en pedagogische omkadering (initiële Waalse begroting 2026); hooguit een deel daarvan overlapt met Forem. Zelfde raming als in de IFAPME-audit; ze telt één keer, in die audit.
- Integratie van begeleiding, opleiding, controle en sanctionering: snellere doorstroom, minder administratieve vertraging
- Nationaal platform: eliminatie van interregionale mobiliteitsbarrières
- Resultaatfinanciering: betaling op resultaat, zoals in Zweden, maakt prestaties zichtbaar en afrekenbaar
- Doelstelling: werkzaamheidsgraad Wallonië naar 72% binnen twee legislaturen (van 67,9% in 2025)
Implementatiepad:
- Jaar 1: Wettelijk kader fusie Forem-IFAPME tot Waals Jobcenter, aansluiting nationaal platform
- Jaar 2: Operationele fusie, eerste pilootprojecten resultaatfinanciering, de Deense trap met vergoeding vooraf via de verevening (art. 28 §2 en 55 HART-grondwet)
- Jaar 3: Publiek KPI-dashboard live, start uitbesteding middengroep
- Jaar 4: Volledige integratie, evaluatie en bijsturing
Fase 4: Partijpunt (Website-klare tekst)
Deel A: Het partijpunt
Forem (arbeidsbemiddeling): Fusie tot Waals Jobcenter Forem fuseert met IFAPME tot het Waals Jobcenter, de gemeenschappelijke dienst van de vijf Waalse deelstaten: begeleiding, opleiding en sanctionering onder één dak. De uitkering blijft federaal, maar elke deelstaat betaalt een stijgend deel mee. Aangesloten op het nationale digitale arbeidsmarktplatform.
Deel B: De uitleg
Hoe het nu werkt
Le Forem is de Waalse tegenhanger van VDAB: de publieke dienst voor arbeidsbemiddeling en beroepsopleiding. Met ongeveer 4.800 medewerkers op meer dan 230 locaties begeleidt het gemiddeld 257.551 werkzoekenden zonder werk (2025). Daarnaast bestaat IFAPME als parallelle opleidingsinstelling. Sinds 2016 controleert Forem de beschikbaarheid van werkzoekenden en beslist het over sancties, maar het recht op uitkering en de financiering blijven bij de federale RVA, en de uitbetaling loopt via de uitbetalingsinstellingen. Een ander bestuursniveau.
Wat er mis gaat
Meer dan 35 jaar na de oprichting van Forem bedraagt de werkzaamheidsgraad in Wallonië 67,9% (2025). Dat is 9,4 procentpunt lager dan Vlaanderen (77,3%) en ver onder het Europese gemiddelde (76,1%). Die kloof sluit nauwelijks: in 2015 was ze 10,4 procentpunt. Tegelijk stonden er in het tweede kwartaal van 2026 bijna 30.000 vacatures open (vacaturegraad 2,73%): het systeem faalt in het matchen van vraag en aanbod.
Een werkzoekende in Wallonië heeft te maken met minstens vijf instanties: Forem, IFAPME, het CPAS, de RVA en private uitzendkantoren. Niemand is eindverantwoordelijk voor het resultaat. Het Rekenhof stelde in 2009 onregelmatigheden vast bij Forem, onder meer bij overheidsopdrachten en looncomplementen. Er is geen publiek dashboard waar je per kantoor kunt zien hoe het presteert. Budget en resultaat zijn niet aan elkaar gekoppeld: wat een kantoor krijgt, hangt niet af van hoeveel werkzoekenden het aan het werk helpt.
De digitalisering loopt achter. Pas sinds de hervorming van 2025 krijgt elke werkzoekende een "persoonlijke digitale ruimte". VDAB werkt al jaren met een digitaal dossier.
Hoe het elders werkt
In Duitsland combineren de Jobcenter de basisuitkering, begeleiding en opleiding onder één dak, meestal als samenwerkingsverband van de Bundesagentur für Arbeit en de gemeenten. Wie binnenstapt, krijgt alles op één plek. In Denemarken voeren de 98 gemeenten het arbeidsmarktbeleid uit binnen één nationaal kader, met benchmarking tussen gemeenten: ongeveer drie op vier werknemers die hun job verliezen door sluiting of collectief ontslag, vinden in normale jaren binnen een jaar nieuw werk (OESO, 2016). In Zweden besteedt Arbetsförmedlingen de begeleiding van de middengroep van werkzoekenden uit aan private aanbieders met betaling op resultaat.
Wat deze modellen gemeen hebben: één aanspreekpunt, alles onder één dak, resultaatmeting met consequenties, en transparantie naar de burger.
Wat HART voorstelt
Forem fuseert met IFAPME tot het Waals Jobcenter, de gemeenschappelijke dienst van de vijf Waalse deelstaten (art. 32 HART-grondwet), waar begeleiding, opleiding en sanctionering onder één dak zitten. De werkloosheidsverzekering blijft federaal: de RVA beslist over het recht op uitkering en betaalt uit, en de federatie bepaalt de hoogte en de duur (zie RVA-hervorming). Elke Waalse deelstaat betaalt een stijgend deel van de uitkering van wie bij hem woont, van 20% in de eerste vier weken tot 80% na een jaar, vooraf vergoed via de verevening: wie activeert, betaalt mee aan de uitkering als de activering faalt. Het Waals Jobcenter sluit aan op het nationale digitale vacatureplatform, gebouwd op de AI-matching van VDAB: één overzicht van alle vacatures en werkzoekenden in België, maar deelstatelijke uitvoering. Zo ziet een Waalse werkzoekende automatisch ook Vlaamse vacatures, en omgekeerd.
Elk kantoor wordt afgerekend op plaatsingspercentages en duurzaamheid van tewerkstelling, met een publiek dashboard waarop elke burger de prestaties per kantoor kan volgen. Werkzoekenden uit de middengroep worden naar Zweeds model begeleid door private aanbieders met betaling op resultaat. Het Jobcenter concentreert zich op wie het het hardst nodig heeft.
Wat het oplevert
De fusie Forem-IFAPME bespaart naar schatting €5-8 miljoen per jaar aan dubbele overhead (management, ondersteunende diensten, IT, locaties). Het nationale platform elimineert interregionale mobiliteitsbarrières. Resultaatfinanciering maakt prestaties per kantoor zichtbaar en afrekenbaar. Het doel: de Waalse werkzaamheidsgraad van 67,9% (2025) naar 72% binnen twee legislaturen. Bij een gelijkblijvende bevolking van 20 tot 64 jaar betekent dat ongeveer 87.000 extra werkenden. Dat levert de overheid honderden miljoenen op aan extra belastinginkomsten en minder uitkeringen. En het geeft tienduizenden Walen een baan in plaats van een wachtlijst.
Fase 5: Bronnenlijst
| Bron | URL | Datum | Gebruikt voor |
|---|---|---|---|
| Le Forem. Vision, missions et valeurs | https://www.leforem.be/a-propos/vision-missions-valeurs-forem.html | 2026 | Kerntaken en missies |
| Le Forem. Organisation | https://www.leforem.be/a-propos/organisation-du-forem.html | 2026 | Organisatiestructuur, 4.800 medewerkers op meer dan 230 sites, beheerscontract 2022-2027 |
| Le Forem. Organes de gouvernance | https://www.leforem.be/a-propos/organes-de-gouvernance-du-forem.html | 2026 | Samenstelling beheerscomité, rol administrateur-generaal |
| Le Forem. Rapport annuel 2023 | https://www.leforem.be/documents/a-propos-du-forem/rapport-activite.pdf | 2024 | Uitgaven 2023 (€2,76 mld, waarvan €2,07 mld steun, €514 mln werking, €106 mln CISP), subsidie Waals Gewest (€2,66 mld), personeel (4.919 personen, 3.992 VTE) |
| Wikipedia FR. Forem | https://fr.wikipedia.org/wiki/Forem | 2026 | Oprichtingsdatum (16 december 1988), status, adres hoofdzetel |
| Waals Gewest. Budget 2025, exposé particulier (Emploi, Formation) | https://finances.wallonie.be/files/Budget%202025/Budget%202025/jeholet/epje.pdf | 2024 | Forem en IFAPME als eenheden van categorie 2 |
| Waals Gewest. Budget 2026, exposé particulier (Emploi, Formation), programma 112 IFAPME | https://finances.wallonie.be/files/Budget%202026/Budget%202026/jeholet/epje.pdf | 2025 | Begroting IFAPME 2026 (€88,3 mln, waarvan €39,6 mln werkingssubsidie centrale dienst, territoriale diensten en pedagogische omkadering) |
| IWEPS. Taux d'emploi 20-64 ans | https://www.iweps.be/indicateur-statistique/taux-demploi-20-64-ans-bit/ | 2026 | Werkzaamheidsgraad 2025: Wallonië 67,9%, Vlaanderen 77,3%, Brussel 63,9%, België 72,8%, EU 76,1% |
| Eurostat. Employment rates by NUTS 2 regions (lfst_r_lfe2emprt) | https://ec.europa.eu/eurostat/api/dissemination/statistics/1.0/data/lfst_r_lfe2emprt?format=JSON&lang=en&geo=BE&geo=BE2&geo=BE3&geo=BE1&age=Y20-64&sex=T&unit=PC&time=2015&time=2024&time=2025 | 2026 | Werkzaamheidsgraad 2015 (Wallonië 61,5%, Vlaanderen 71,9%) |
| Eurostat. Employment by NUTS 2 regions (lfst_r_lfe2emp) | https://ec.europa.eu/eurostat/api/dissemination/statistics/1.0/data/lfst_r_lfe2emp?format=JSON&lang=en&geo=BE3&age=Y20-64&sex=T&time=2025 | 2026 | 1.436.000 werkenden van 20-64 jaar in Wallonië (2025), basis voor de berekening van ongeveer 87.000 extra werkenden |
| Eurostat. Youth unemployment rate by NUTS 2 region (yth_empl_110) | https://ec.europa.eu/eurostat/api/dissemination/statistics/1.0/data/yth_empl_110?format=JSON&lang=en&geo=BE&geo=BE3&geo=BE2&geo=BE1&age=Y15-24&sex=T&unit=PC&time=2024&time=2025 | 2026 | Jeugdwerkloosheid 15-24 jaar 2025: Wallonië 22,2%, Vlaanderen 13,5% |
| Statbel. Vacatures op de arbeidsmarkt | https://statbel.fgov.be/nl/themas/werk-opleiding/arbeidsmarkt/vacatures-op-de-arbeidsmarkt | 2026 | Vacaturegraad Wallonië 2,73%, ongeveer 29.800 vacatures (tweede kwartaal 2026) |
| IWEPS. Perspectives économiques régionales 2025-2030 | https://www.iweps.be/communique-perspectives-economiques-regionales-2025-2030/ | 2025-07-17 | Prognose werkzaamheidsgraad Wallonië: 67,1% (2024) naar 69,9% (2030) |
| Le Forem. Bilan demande d'emploi 2024 | https://www.leforem.be/a-propos/espace-presse/communiques-presse/situation-demande-emploi-wallonie-bilan-2024.html | 2025-01 | 235.011 DEI (gemiddelde 2024), 532.623 vacatures (+30%) |
| Le Forem. Bilan 2025 | https://www.leforem.be/a-propos/espace-presse/communiques-presse/situation-demande-emploi-wallonie-bilan-2025.html | 2026-01 | 257.551 DEI (gemiddelde 2025, +9,6%), 405.035 vacatures (-24%) |
| Wallonie.be. Réforme de l'accompagnement des demandeurs d'emploi | https://www.wallonie.be/fr/actualites/reforme-de-laccompagnement-des-demandeurs-demploi | 2026-04 | Hervorming 2025: twee besluiten en een decreet, persoonlijke digitale ruimte, verplicht actieplan, sancties |
| Wallonie.be. Vote du décret CPAS/FOREM | https://www.wallonie.be/fr/actualites/accompagnement-des-beneficiaires-de-laide-sociale-vote-du-decret-cpas-forem | 2025-12 | Verplichte inschrijving leefloners binnen vier weken, gedeeld dossier, in werking 1 januari 2026 |
| Wallex. Decreet van 19 december 2025 (activering leefloners) | https://wallex.wallonie.be/eli/loi-decret/2025/12/19/2025009890 | 2025-12-30 | Tekst van het decreet, publicatie en inwerkingtreding |
| RTBF. Le fonctionnement du Forem en question | https://www.rtbf.be/article/le-fonctionnement-du-forem-en-question-5153613 | 2009-03-12 | Hervorming van de aansturing na disfuncties (voorstel gouvernancecomité) |
| La Libre. Le Forem et son patron seront mis sous tutelle | https://www.lalibre.be/belgique/2009/03/31/le-forem-et-son-patron-seront-mis-sous-tutelle-SK52MZL2GFD43GZVLXUZMCXWLM/ | 2009-03-31 | Tussentijds verslag Rekenhof: onregelmatigheden overheidsopdrachten, looncomplementen, contractuelen; verscherpt toezicht |
| VRT NWS. VDAB en Forem werken samen | https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/12/08/waalse-werkzoekenden-vlaamse-jobs-akkoord-vdab-forem/ | 2025-12-08 | Akkoord: VDAB en Forem wisselen al hun vacatures uit |
| VRT NWS. Bijna 10 procent meer werkzoekenden in Wallonië | https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/23/bijna-10-procent-meer-werkzoekenden-in-wallonie/ | 2026-01-23 | Oorzaken van de stijging in 2025 (telling vrij ingeschrevenen, pensioenleeftijd) |
| Le Forem. Contrat de gestion 2022-2027 | https://www.leforem.be/documents/a-propos-du-forem/contrat-gestion-2022-2027.pdf | 2022 | Beheerscontract, strategische assen |
| Revue Politique. Sanctions chômage: comprendre les différences entre régions | https://www.revuepolitique.be/sanctions-chomage-comprendre-les-differences-entre-regions/ | 2018-01-17 | Sinds de zesde staatshervorming controleren de gewesten de beschikbaarheid en beslissen ze over sancties; verschillen in toepassing per gewest |
| UWV. Jaarverslag 2025, toelichting op de staat van baten en lasten | https://jaarverslag.uwv.nl/jaarverslag-2025/jaarverslag/jaarrekening/toelichting-op-de-staat-van-baten-en-lasten | 2026 | Personeel UWV: gemiddeld 19.894 fte (2025) |
| EC. Regional Work Centres Netherlands | https://employment-social-affairs.ec.europa.eu/news/pespod-23-regional-work-centres-how-innovative-one-stop-shop-approach-netherlands-provides-better-2025-02-20_en | 2025-02-20 | Regionale Werkcentra in 35 arbeidsmarktregio's, werkloosheid 3,7% |
| Bundesagentur für Arbeit. Geschäftsbericht 2024 | https://www.arbeitsagentur.de/ueber-uns/geschaeftsbericht-2024 | 2025 | Personeel BA: 101.300 voltijdse equivalenten (eind 2024) |
| Bundesagentur für Arbeit. BA-Haushalt 2026 | https://www.arbeitsagentur.de/presse/2025-46-ba-haushalt-2026 | 2025-11-07 | Begroting BA 2026: €52,6 mld uitgaven, €49,2 mld ontvangsten |
| IAB-Forum. Jobcenter-Führungskräfte sagen, ihnen fehle Geld für Personal und Arbeitsförderung | https://iab-forum.de/jobcenter-fuehrungskraefte-sagen-ihnen-fehle-geld-fuer-personal-und-arbeitsfoerderung/ | 2024-09-11 | 70% van de hogere Jobcenter-leidinggevenden vindt het budget voor administratiekosten (eerder) te laag (2024) |
| BMAS. Organisation der Jobcenter | https://www.bmas.de/DE/Arbeit/Grundsicherung-Buergergeld/Organisation-der-Jobcenter/organisation-der-jobcenter.html | 2026 | Twee organisatiemodellen: gemeinsame Einrichtungen en 104 zugelassene kommunale Träger |
| EC. Decentralisation of Active Labour Market Policy (Denmark) | https://european-social-fund-plus.ec.europa.eu/en/social-innovation-match/case-study/decentralisation-active-labour-market-policy-ended | 2024 | Denemarken: hervorming 2007 (271 naar 98 gemeenten), meer dan 2.000 medewerkers naar het lokale niveau |
| OESO. Back to Work: Denmark (2016) | https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2016/12/back-to-work-denmark_g1g7397a/9789264267503-en.pdf | 2016 | Herplaatsing na sluiting of collectief ontslag (ongeveer drie op vier binnen een jaar in normale jaren) |
| STAR Denemarken. Beskæftigelsesreform: lovgivningsproces og ikrafttrædelse | https://star.dk/implementering/beskaeftigelsesreform/proces | 2026 | Wet nr. 1750 van 29 december 2025: afschaffing van de verplichting om een jobcenter te hebben |
| OESO. Organisation of PES at local level in Sweden | https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2023/01/organisation-of-public-employment-services-at-the-local-level-in-sweden_2dea65c1/24edca19-en.pdf | 2023-01 | Zweden: van 238 naar 112 lokale kantoren (2019-2020), KROM voor de middengroep, resultaatcontracten |
| Statbel. Werkgelegenheid en werkloosheid | https://statbel.fgov.be/en/themes/work-training/labour-market/employment-and-unemployment | 2026 | Belgische werkzaamheids- en werkloosheidscijfers per gewest |
| HART. Staatshervormingsaudit IFAPME (opleiding KMO's) | (interne audit, zelfde reeks) | 2026 | Raming dubbele overhead Forem-IFAPME (€5-8 mln per jaar) |
Metadata
- Lijn: Forem (arbeidsbemiddeling)
- Categorie: Wallonië. SPW & Instellingen
- Principescore: 1 ✅ · 5 ⚠️ · 3 ❌
- Classificatie: 🔀 Fusie
- Referentiemodel: Zwitserland (federale verzekering + kantonale RAV) + Denemarken (gemeentelijke uitvoering) + Zweden (uitbesteding middengroep)
- Geschatte besparing: €5-8 mln/jaar dubbele overhead (fusie Forem-IFAPME, zelfde raming als de IFAPME-audit; telt één keer, in de IFAPME-audit)
- Herzien: 2026-09-27 (factcheck: cijfers, bronnen, tijdloze formulering)