AGE (Administration Générale de l'Enseignement): Audit

Datum: 2026-03-31 Status: 🟠 Hervormd Categorie: FWB Instellingen. Herverdeeld

Fase 1: Diepteonderzoek

1A. Wat is het precies?

De Administration Générale de l'Enseignement (AGE) is het centrale administratieve apparaat dat het volledige onderwijsbeleid van de Fédération Wallonie-Bruxelles (FWB) uitvoert en coördineert. Het is een van de algemene administraties van het Ministerie van de FWB, dat in totaal bijna 7.000 personeelsleden telt (6.948 op 30 juni 2025, zonder het onderwijzend personeel).

Juridische basis: De onderwijsbevoegdheid van de Franse Gemeenschap steunt op artikel 127 van de Grondwet. De AGE is een algemene administratie binnen het Ministerie van de Franse Gemeenschap, de eigen administratie waarover elke gemeenschapsregering beschikt volgens de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen.

Bevoegd bestuursniveau: Gemeenschapsniveau (Fédération Wallonie-Bruxelles). In het HART-model wordt de FWB als bestuursniveau afgeschaft; het onderwijs regelen de vijf Waalse deelstaten en Brussel samen in het Franstalige concordaat, met de AGE als zijn ene administratie (art. 31 HART-grondwet).

Budget: De FWB geeft ongeveer €15,4 miljard per jaar uit (begroting 2026, zonder schuldaflossingen). Onderwijs is de grootste post: €10,7 miljard in 2024, of 73,4% van alle FWB-uitgaven. Dat omvat vooral de lonen van ruim 130.000 personeelsleden in het onderwijs (schooljaar 2024-2025), daarnaast de werking van de scholen en het hoger onderwijs.

Structuur: De AGE staat onder leiding van een administrateur-generaal en bestaat uit vijf directies-generaal, aangevuld met ondersteunende diensten (communicatie, transversale ondersteuning, digitaal onderwijs, internationale betrekkingen, sociale betrekkingen):

• Direction générale du Pilotage du Système éducatif Aansturing en evaluatie van het onderwijssysteem (sleutelrol in het Pacte pour un Enseignement d'excellence)
• Direction générale des Personnels de l'Enseignement Administratief en financieel beheer van het onderwijspersoneel (lonen, loopbanen)
• Direction générale des Personnels de l'Enseignement organisé par la FWB (WBE) Administratief en financieel beheer van het personeel van het net van WBE
• Direction générale de l'Enseignement obligatoire Leerplichtonderwijs (kleuterschool t/m secundair)
• Direction générale de l'Enseignement supérieur, de l'Enseignement tout au long de la vie et de la Recherche scientifique Hoger onderwijs, volwassenenonderwijs en wetenschappelijk onderzoek

WBE (Wallonie-Bruxelles Enseignement) zelf hoort niet bij de AGE; alleen het personeelsbeheer van het WBE-net zit nog in een eigen directie-generaal van de AGE. WBE is sinds het bijzonder decreet van 7 februari 2019 (in werking op 1 september 2019) een autonoom publiek orgaan met rechtspersoonlijkheid, onder toezicht van de FWB-regering. WBE is de inrichtende macht ("pouvoir organisateur") van het onderwijs dat de FWB zelf organiseert: bijna 500 instellingen (scholen, internaten, PMS-centra, hogescholen en andere), met meer dan 200.000 leerlingen en studenten en meer dan 30.000 personeelsleden.

1B. Wat doet het in de praktijk?

Kerntaken:

1. Personeelsbeheer: Administratief en financieel beheer van het onderwijspersoneel in zowel het net van WBE als het gesubsidieerd onderwijs. In totaal ruim 130.000 personen (schooljaar 2024-2025). Dit omvat loonberekening, benoemingen, loopbaanbeheer en detacheringen. De loonadministratie is gratis voor de inrichtende machten.
2. Onderwijspilotage: Sinds het Pacte pour un Enseignement d'excellence (2017) heeft de AGE een versterkte rol in het aansturen en evalueren van scholen via schoolplannen ("plans de pilotage") en "contrats d'objectifs" (doelstellingencontracten), ingevoerd in drie golven vanaf 2019.
3. Studietoelagen: Beheer en uitbetaling van studiebeurzen en -leningen.
4. Regelgeving: Implementatie van de onderwijswetgeving, leerplannen, en kwaliteitsnormen.
5. Toezicht op het eigen net: Sinds 2019 is WBE de inrichtende macht van het net van de FWB. De AGE is daardoor niet langer zelf operator, maar dezelfde FWB-regering blijft regelgever voor alle netten én voogdijoverheid en financier van WBE.

Overlap en problemen:

• De AGE beheert het onderwijs voor twee geografische regio's tegelijk: Wallonië én Brussel. In het HART-model blijft één administratie voor beide, maar dan in het Franstalige concordaat, met de deelstaten als eigenaar en betaler.
• Het Franstalig onderwijslandschap is verdeeld over vier netwerken, elk met een eigen koepel: WBE (officieel FWB-onderwijs), CECP/CPEONS (gemeentelijk/provinciaal officieel onderwijs), SeGEC (vrij confessioneel onderwijs), en FELSI (vrij niet-confessioneel onderwijs). De AGE moet met al deze netwerken samenwerken, wat leidt tot complexe overlegstructuren.
• De FWB is tegelijk regelgever (via de AGE) en voogdijoverheid van een eigen net (WBE). De verzelfstandiging van 2019 heeft de rollen formeel gescheiden, maar niet het gelijke speelveld tussen de netten.

Prestatie-indicatoren. Rekenhof-audits:

• Het Rekenhof controleerde een steekproef van 120 lonen van leerkrachten en directeurs in het gesubsidieerd secundair onderwijs (schooljaar 2011-2012, verslag februari 2015): 42,5% van de lonen was fout (waarschijnlijk tussen 33,6% en 51,4% voor het geheel). De fouten zaten vooral in de geldelijke anciënniteit (39,2% van de steekproef), daarnaast in het barema (5,0%) en de omvang van de betrekking (3,3%). Een fout liep gemiddeld 11 jaar mee, en er stonden meer achterstallen ten nadele van leerkrachten open dan te veel betaalde lonen. Zelfs zonder de fouten van één maand anciënniteit schatte het Rekenhof dat 8.000 tot 14.000 van de ongeveer 38.000 personeelsleden een foutief loon kregen.
• In 2026 stelde het Rekenhof vast dat de informatica van de onderwijsadministratie nog altijd onvoldoende matuur is om onverschuldigde betalingen te beperken en de loonmassa te beheersen. Het globale project Gesper is mislukt, de loonmotor dateert uit de jaren 1970, en voor het vervangende project Cepage (gestart in 2022) circuleren kostenramingen van €35,2 miljoen tot €95,7 miljoen die volgens het Rekenhof onderbouwd noch geactualiseerd zijn.
• Een Rekenhof-audit uit 2019 over het mechanisme voor extra schoolplaatsen in demografisch gespannen zones (budget €20 miljoen per jaar) toonde dat de FWB "geen robuuste data" had om de behoeften correct in te schatten.

PISA-resultaten (2025):

• FWB scoort 467 punten voor wiskunde (OESO-gemiddelde: 463), na 474 in 2022 en 495 in 2018.
• Vlaanderen scoort 489 voor wiskunde: 22 punten hoger dan de FWB (in 2022 was dat 27 punten).
• FWB scoort 466 voor lezen en 482 voor wetenschappen: telkens rond het OESO-gemiddelde. Voor lezen scoort de FWB even hoog als Vlaanderen (466 tegenover 467), voor wetenschappen 14 punten lager (482 tegenover 496).
• In wiskunde en wetenschappen is de kloof met Vlaanderen blijvend, al werd ze tussen 2022 en 2025 kleiner: in wiskunde van 27 naar 22 punten, in wetenschappen van 20 naar 14 punten.

1C. Internationale vergelijking

Nederland. DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs): Nederland heeft één centrale uitvoeringsorganisatie voor de onderwijsadministratie: DUO, ontstaan op 1 januari 2010 uit de fusie van IB-Groep en CFI, met hoofdkantoor in Groningen. DUO bekostigt de onderwijsinstellingen en beheert studiefinanciering, registers, examens en onderwijsdata voor het hele land. De schoolbesturen krijgen een lumpsum en betalen zelf hun personeel. Er is geen dubbele pet: het Ministerie van OCW maakt beleid, DUO voert uit, en scholen zijn autonoom. Het resultaat: één loket, één systeem, digitaal-eerst.

Duitsland. Kultusministerkonferenz (KMK): In Duitsland zijn onderwijswetgeving en onderwijsadministratie in de eerste plaats een bevoegdheid van de Länder. Vergelijkbaar met het gemeenschaps-/deelstaatmodel. De 16 Länder coördineren via de KMK (sinds 1948), waarvan de besluiten pas gelden als de Länder ze omzetten in eigen wetgeving. Sinds 1 juli 2024 vergadert de KMK in drie zelfstandige ministerconferenties (onderwijs, wetenschap, cultuur) met een gemeenschappelijk secretariaat. Elk Land heeft zijn eigen Kultusministerium met eigen administratie en stelt zelf de leerkrachten van het openbaar onderwijs aan en betaalt ze. Er is geen nationale uitvoeringsorganisatie die lonen beheert.

Denemarken. Gemeentelijke onderwijsadministratie: Het onderwijsbeleid is gedecentraliseerd: het ministerie legt doelen en inhoud vast, de gemeenten beheren de openbare basisscholen (Folkeskole) en bewaken hun kwaliteit. Sinds de structuurhervorming van 2007 zijn dat 98 in plaats van 271 gemeenten. De gemeenten dragen een veel groter deel van de onderwijsuitgaven dan in de meeste OESO-landen en bepalen zelf de financiering van hun scholen, met eigen belastingen en een verevening tussen rijke en arme gemeenten.

Kernles: Deze drie landen organiseren hun onderwijsadministratie verschillend, maar elk heeft een helder model: een centrale uitvoeringsorganisatie (NL), een deelstatelijk model zonder tussenlaag (DE), of een lokaal uitvoeringsmodel met nationale kaders en eigen financiering (DK). België combineert het slechtste van alle modellen: een gemeenschapsadministratie die twee regio's bedient, zonder eigen belastingen, die regelgever is voor alle netten en tegelijk voogdijoverheid van een eigen net, en zonder bindende resultaatverplichtingen.

1D. Knelpunten en kritiek

1. Regelgever en voogdij over een eigen net: De FWB regelt het onderwijssysteem waarin haar eigen net (WBE) naast de gesubsidieerde netten opereert. De verzelfstandiging van WBE in 2019 was een stap, maar dezelfde regering blijft regelgever, financier en voogdij van één van de concurrerende netten.
2. 42,5% foutieve lonen: Het Rekenhof-rapport is vernietigend voor de administratieve kwaliteit van de personeelsdienst, de kerntaak van de AGE. Ruim tien jaar later oordeelt het Rekenhof dat de informatica nog altijd tekortschiet: een loonmotor uit de jaren 1970 en een mislukt vernieuwingsproject.
3. Geen robuuste data: De FWB had volgens het Rekenhof (2019) geen betrouwbare gegevens voor de capaciteitsplanning van scholen.
4. Blijvende PISA-kloof met Vlaanderen: De FWB scoort in PISA 2025 22 punten lager dan Vlaanderen voor wiskunde en 14 punten lager voor wetenschappen (voor lezen scoren beide even hoog). De complexiteit van het bestuurlijke landschap draagt hieraan bij.
5. Vier netwerken: Het Franstalig onderwijslandschap is versnipperd over vier netwerken met elk hun eigen inrichtende machten, federaties en overlegstructuren.
6. Budgetcrisis FWB: De FWB heeft een structureel tekort (ESR-tekort van €1,5 miljard in 2025 en €1,6 miljard in de begroting 2026) en een directe schuld van €14,2 miljard eind 2025, meer dan een jaar ontvangsten. Bij ongewijzigd beleid loopt die schuld volgens de meerjarenraming bij de begroting 2026 op tot bijna €21 miljard eind 2029. De besparingen die daaruit volgen, raken ook het onderwijs.
7. Pacte pour un Enseignement d'excellence: Dit ambitieuze hervormingsplan (2017) loopt, maar de implementatie gaat traag. De "tronc commun" (gemeenschappelijke stam), jaar na jaar ingevoerd vanaf de kleuterschool, bereikt volgens de planning het eerste jaar secundair pas in september 2026 en het derde jaar in 2028, ruim tien jaar na de goedkeuring van het Pacte. De doelstellingencontracten van de scholen zijn formatief: de tussentijdse evaluaties (vanaf 2023) leggen geen sancties op.

Fase 2: Toetsing aan de 9 Principes

Synthese: 0 × ✅, 2 × ⚠️, 7 × ❌. De AGE faalt op bijna alle principes. De drie grootste winstpunten liggen bij:

1. Subsidiariteit + Concurrerende bevoegdheden: Onderwijsadministratie hoort bij de deelstaten, die er samen eigenaar van zijn in het concordaat, niet bij een gemeenschap die twee regio's overspant zonder er het bestuur van te zijn. Binnen dat kader krijgen de scholen autonomie.
2. Eenvoud + Transparantie: De dubbele pet van regelgever en voogdij over een eigen net moet verdwijnen. Eén publiek onderwijskader voor het hele Franstalige onderwijs, waarin WBE opgaat.
3. Verantwoordelijkheid = Financiering: De deelstaten die het onderwijs besturen, moeten ook de financiële verantwoordelijkheid dragen: ze betalen per leerling uit eigen belastingen.

Fase 3: HART-voorstel

3A. Classificatie

🟠 Hervormd De AGE houdt op een FWB-structuur te zijn en wordt de ene administratie van het Franstalige concordaat, dat de vijf Waalse deelstaten en Brussel samen dragen (art. 31 HART-grondwet). De functies worden fundamenteel hervormd.

3B. Concreet voorstel

Wat verandert er:

1. De AGE houdt op te bestaan als FWB-orgaan en wordt de ene administratie van het Franstalige concordaat:

   • De vijf Waalse deelstaten en Brussel, voor zijn Franstalige scholen, zijn samen de eigenaar en financieren haar naar verhouding. Een gemeenschapsraad van hun onderwijsministers stuurt haar aan, in openbare vergadering.
   • Eén administratie voor alle Franstalige scholen: ze beheert het lerarenstatuut, de eindtermen, de inspectie, de examencommissie, de PMS-centra, het hoger onderwijs en de universiteiten, en de financiering per leerling.

2. WBE gaat op in het publieke kader: De instellingen van WBE worden autonome instellingen binnen het ene publieke kader van het concordaat, zoals alle andere. Zo verdwijnt de dubbele pet: het concordaat stelt het kader voor alle scholen, zonder een eigen net dat concurreert met de andere.

3. Eén publiek onderwijskader voor het Franstalige onderwijs: De vier netwerken gaan op in één publiek onderwijskader, met één regelgeving, één inspectie, één inschrijvingssysteem en één salarisschaal. Alle scholen worden autonome instellingen binnen dat kader; vrije schoolkeuze en het levensbeschouwelijk karakter van scholen blijven behouden. De HART-grondwet maakt dat mogelijk: ieder mag een school oprichten, en het concordaat bepaalt volgens objectieve criteria welke scholen publiek gefinancierd worden (art. 16); schoolgebouwen van het vrij onderwijs worden niet onteigend, maar via erfpacht of concessie ingebracht.

4. Personeelsbeheer digitaliseren: Naar het voorbeeld van DUO in Nederland (één digitale uitvoeringsorganisatie): één digitaal platform voor het hele concordaat voor loonadministratie, benoemingen en loopbaanbeheer, dat de loonmotor uit de jaren 1970 vervangt. Once-only: elke leerkracht levert informatie één keer aan.

5. Resultaatsturing versterken: De doelstellingencontracten uit het Pacte worden bindend. Scholen die structureel ondermaats presteren, krijgen eerst ondersteuning, dan sancties. Jaarlijkse publicatie van resultaten per school.

Internationaal model: Combinatie van het Nederlandse DUO-model (centrale uitvoering, digitaal) en het Zwitserse concordaatsmodel (de kantons zijn eigenaar van hun onderwijs en harmoniseren de kern samen in HarmoS, met de EDK als raad van de kantonale onderwijsdirecteuren).

Geschatte efficiëntiewinst:

• Eliminatie dubbele structuren (FWB-niveau + deelstaatniveau): de AGE wordt de administratie van het concordaat, zonder FWB-ministerie erboven. Die besparing telt in de audit van de FWB als bestuursniveau (samen €25-65 miljoen per jaar voor het parlement en de administratie van de FWB), niet hier opnieuw.
• Digitalisering loonadministratie: doel minder dan 5% foutieve lonen (tegenover 42,5% in de steekproef van het Rekenhof, 2011-2012). Dat levert vooral juiste lonen en minder correctiewerk op, geen apart becijferde besparing: in de steekproef waren er meer achterstallen ten nadele van leerkrachten dan te veel betaalde lonen.
• Eén publiek kader in plaats van vier netwerken: minder vergaderingen, minder coördinatie-overhead. Die efficiëntiewinst binnen het onderwijs wordt geherinvesteerd in het onderwijs (zie de audit Onderwijs Franstalig).
• Geen eigen besparingsbedrag voor de AGE: de winst zit in de afschaffing van de FWB als geheel en in betere dienstverlening aan scholen en leerkrachten.

Implementatiepad:

1. Jaar 1-2: Juridische voorbereiding. Overdrachtsprotocol AGE → Franstalig concordaat. Inventarisatie personeel, IT-systemen, lopende contracten.
2. Jaar 2-3: Toetreding van de vijf Waalse deelstaten en Brussel tot het Franstalige concordaat bij deelstaatwet (art. 31 §2 HART-grondwet). WBE komt onder het concordaat.
3. Jaar 3-4: Migratie personeelsbestanden en loonsystemen. Lancering digitaal platform.
4. Jaar 4-5: Volledige operationele overdracht. Opheffing AGE als FWB-orgaan. Het ene publieke onderwijskader volgt op grond van art. 16 van de HART-grondwet: het concordaat bepaalt welke scholen publiek gefinancierd worden.

Fase 4: Partijpunt (Website-klare tekst)

Deel A: Het partijpunt

AGE (Administration Générale de l'Enseignement): Hervormd De centrale onderwijsadministratie van de FWB wordt de administratie van het Franstalige concordaat: de vijf Waalse deelstaten en Brussel zijn samen de eigenaar en betalen per leerling, het scholennetwerk WBE gaat op in één publiek onderwijskader, en foutieve lonen worden verleden tijd door digitalisering naar Nederlands model.

Deel B: De uitleg

Hoe het nu werkt

De Administration Générale de l'Enseignement (AGE) is het zenuwcentrum van het Franstalig onderwijs in België. Vanuit Brussel bestuurt deze administratie het volledige onderwijsbeleid voor zowel Wallonië als Brussel. Goed voor bijna 885.000 leerlingen en ruim 220.000 studenten, ruim 130.000 personeelsleden, en onderwijsuitgaven van €10,7 miljard per jaar (2024). De AGE is opgebouwd uit vijf directies-generaal die alles regelen: van leerplannen en schoolsturing tot hoger onderwijs, onderzoek en de loonadministratie van het onderwijspersoneel van alle netten. Daarnaast organiseert de FWB via Wallonie-Bruxelles Enseignement (WBE), sinds 2019 een autonoom publiek orgaan, ook nog eens een eigen net van bijna 500 instellingen met meer dan 200.000 leerlingen en studenten.

Wat er mis gaat

Het fundamentele probleem is drievoudig. Ten eerste is de FWB tegelijkertijd scheidsrechter én eigenaar van een speler: ze regelt het onderwijssysteem waarin haar eigen net (WBE) naast de andere netten opereert. Dat is alsof de voetbalbond ook een ploeg in competitie heeft. De verzelfstandiging van WBE in 2019 gaf die ploeg een eigen bestuur, maar de bond blijft eigenaar en financier.

Ten tweede is de administratieve kwaliteit onder de maat. Het Rekenhof controleerde een steekproef van lonen in het gesubsidieerd secundair onderwijs (schooljaar 2011-2012) en vond fouten in 42,5% ervan. Bijna de helft. Volgens het Rekenhof kregen 8.000 tot 14.000 van de ongeveer 38.000 leerkrachten en directeurs een fout loon, meestal door een verkeerd berekende anciënniteit. Ruim tien jaar later, in 2026, stelt het Rekenhof vast dat de informatica nog altijd tekortschiet: de loonmotor dateert uit de jaren 1970 en het grote vernieuwingsproject is mislukt. Het Rekenhof stelde ook vast dat de FWB geen betrouwbare data heeft om te berekenen hoeveel schoolplaatsen er nodig zijn.

Ten derde bestuurt de AGE onderwijs voor twee totaal verschillende regio's. Het stedelijke, tweetalige Brussel en het landelijke, eentalige Wallonië. Alsof het één homogeen geheel is. Een school in Luik heeft andere uitdagingen dan een school in Sint-Gillis. Maar dezelfde ambtenaar in Brussel beslist voor beide.

Het resultaat is zichtbaar in de PISA-scores: Franstalig België scoort 467 voor wiskunde (PISA 2025), Vlaanderen 489. Een kloof van 22 punten, en voor wetenschappen 14 punten.

Hoe het elders werkt

In Nederland bestaat DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs): één uitvoeringsorganisatie die de onderwijsadministratie digitaal afhandelt voor het hele land. De bekostiging van scholen, studiefinanciering, registers, examens. Alles via één systeem. Het ministerie maakt beleid, DUO voert uit, de schoolbesturen zijn autonoom en betalen zelf hun personeel. Geen dubbele pet.

In Duitsland zijn onderwijswetgeving en onderwijsadministratie in de eerste plaats een bevoegdheid van de 16 deelstaten. Elk Land heeft een eigen Kultusministerium met eigen administratie en betaalt zelf zijn leerkrachten. De Kultusministerkonferenz (KMK) coördineert; haar besluiten gelden pas als de Länder ze omzetten. Het Duitse model bewijst dat onderwijsadministratie prima werkt als de deelstaten de eigenaar zijn en zelf betalen. Zonder nationale tussenlaag.

In Denemarken legt het ministerie doelen en inhoud vast en beheren de gemeenten de openbare basisscholen, sinds de hervorming van 2007 met 98 in plaats van 271 gemeenten. De gemeenten bepalen zelf de financiering van hun scholen, met eigen belastingen en een verevening tussen rijke en arme gemeenten. Wie beslist, betaalt.

Wat HART voorstelt

HART ontmantelt de AGE als FWB-structuur en maakt er de administratie van de deelstaten samen van, in het Franstalige concordaat:

1. Eén administratie, met de deelstaten als eigenaar. De vijf Waalse deelstaten en Brussel regelen het onderwijs samen in het Franstalige concordaat (art. 31 HART-grondwet). Een gemeenschapsraad van hun onderwijsministers beslist in openbare vergadering; de AGE voert uit voor alle scholen, ongeacht het netwerk. Elke deelstaat betaalt per leerling uit eigen belastingen. Eén loket voor leerkrachten, één set regels, één digitaal platform.

2. Brussel zit in beide concordaten. Met een Franstalig regeringslid zetelt Brussel in de Franstalige gemeenschapsraad, met een Nederlandstalig in de Nederlandstalige (art. 6). De Franstalige scholen volgen het ene concordaat, de Nederlandstalige het andere, en Brussel weegt in beide mee voor zijn meertalige context.

3. WBE gaat op in één publiek kader. De vier netten, ook dat van WBE, worden één publiek onderwijskader voor het hele Franstalige onderwijs, met één regelgeving, één inspectie, één inschrijvingssysteem en één salarisschaal. Alle scholen worden autonome instellingen; vrije schoolkeuze en het levensbeschouwelijk karakter van scholen blijven behouden. Het concordaat stelt het kader en bepaalt welke scholen publiek gefinancierd worden (art. 16), de scholen voeren uit. Geen dubbele pet meer.

4. Digitalisering naar DUO-model. Het concordaat krijgt één digitaal platform voor loonadministratie, benoemingen en loopbaanbeheer, ter vervanging van een loonmotor uit de jaren 1970. Once-only: elke leerkracht levert informatie één keer aan. Doel: minder dan 5% foutieve lonen, tegenover 42,5% in de steekproef van het Rekenhof.

5. Resultaatsturing wordt bindend. De doelstellingencontracten uit het Pacte pour un Enseignement d'excellence worden doorgetrokken en bindend gemaakt. Jaarlijkse publicatie van schoolresultaten. Structureel onderpresterende scholen krijgen eerst hulp, dan sancties.

Wat het oplevert

De ontmanteling van de AGE als FWB-structuur en haar heropbouw als administratie van het concordaat levert meervoudige winst op. Administratief: de onderwijsadministratie wordt één keer georganiseerd voor het hele Franstalige onderwijs, zonder een FWB-ministerie erboven; die besparing telt mee in de afschaffing van de FWB als geheel. Kwalitatief: een drastische reductie van foutieve lonen (naar minder dan 5%) en betrouwbare data voor capaciteitsplanning. Bestuurlijk: een einde aan de dubbele pet van regelgever en eigenaar van een eigen net. Financieel: de deelstaten die beslissen, betalen per leerling uit eigen belastingen. Pedagogisch: autonome scholen binnen één kader, zodat een school in Luik en een school in Sint-Gillis elk op hun eigen uitdagingen kunnen inspelen. Het belangrijkste: een kans om de PISA-kloof met Vlaanderen in wiskunde en wetenschappen te dichten door beter bestuur, niet door meer geld.

Fase 5: Bronnenlijst

Metadata

• Geschatte besparing: geen eigen bedrag. De omvorming van de AGE tot administratie van het concordaat, zonder FWB-ministerie erboven, telt in de audit van de FWB als bestuursniveau; efficiëntiewinst binnen het onderwijs wordt geherinvesteerd in het onderwijs.
• Herzien: 2026-09-27 (factcheck: cijfers, bronnen, tijdloze formulering)