CSA (Conseil supérieur de l'audiovisuel): Audit

Datum: 2026-03-31 Categorie: FWB Instellingen. Herverdeeld Status voorstel: 🟣 Fusie. Opgaat in één Belgisch Instituut voor Media (BIM)

Fase 1: Diepteonderzoek

1A. Wat is het precies?

Officiële naam: Conseil supérieur de l'audiovisuel (CSA) Juridische basis: Opgericht in 1987 als adviesorgaan binnen de administratie van de Franse Gemeenschap. Het decreet van 24 juli 1997 gaf het onafhankelijkheid en controle- en sanctiebevoegdheden. Het decreet van 27 februari 2003 op de audiovisuele media maakte er een onafhankelijke administratieve autoriteit met rechtspersoonlijkheid van. Het wettelijk kader is het decreet van 4 februari 2021 betreffende de audiovisuele mediadiensten en de videodeelplatformdiensten, dat het gecoördineerde decreet van 26 maart 2009 (voortgekomen uit het decreet van 2003) verving.

Bestuursniveau: Fédération Wallonie-Bruxelles (Franse Gemeenschap): een bestuursniveau dat in het HART-model wordt afgeschaft.

Budget: De jaarlijkse dotatie van de FWB bedroeg €3,751 miljoen in 2024. In oktober 2024 besliste de FWB-regering dat de dotatie voor de volgende jaren op dat niveau bevroren blijft, hoewel het financieringscontract 2024-2028 een jaarlijkse indexering plus 1% voorziet. Het vorige contract (2019-2023) vertrok van €2,8 miljoen (basisjaar 2019). De dotatie dekt zowel werkings- als personeelskosten en staat ingeschreven op de begroting van de FWB (organieke afdeling 25, basisallocatie 41.04). De financieringsmodaliteiten worden vastgelegd in een vijfjaarlijks financieringscontract met de FWB-regering.

Personeel: Circa 30 medewerkers in gespecialiseerde eenheden (media, digitaal en technologie, monitoring, juridische dienst, studies en onderzoek, communicatie, internationale en Europese zaken, instructiesecretariaat).

Aansturing: Onafhankelijke administratieve autoriteit. Het Bureau bestaat uit een voorzitter (voltijds) en drie ondervoorzitters (deeltijds, met presentiegeld), door de regering aangesteld voor een hernieuwbaar mandaat van vijf jaar.

1B. Wat doet het in de praktijk?

Kerntaken:

• Regulering van audiovisuele mediadiensten in de Franse Gemeenschap: tv-zenders (RTBF, lokale en private televisies), radio's, on-demand diensten, webTV, webradio's, videodeelplatforms
• Regulering van distributeurs (kabeloperatoren zoals Proximus, VOO, Telenet; digitale terrestrische uitzendingen; satelliet)
• Verlening van autorisaties aan private radio's (FM en DAB+) en registratie van de aangiften van private televisie- en on-demanddiensten
• Jaarlijkse conformiteitscontroles
• Sanctionering: van waarschuwingen tot intrekking van autorisaties
• Klachtenbehandeling via het onafhankelijke Instructiesecretariaat
• Monitoring van mediaconcentratie en pluralisme
• Sinds 2024 mede-bevoegd voor de handhaving van de Digital Services Act (DSA); het samenwerkingsakkoord met het BIPT, de VRM en de Medienrat geldt sinds 9 januari 2025

Structuur met twee colleges:

• Collège d'autorisation et de contrôle (10 leden: de vier bureauleden, drie leden aangeduid door het FWB-parlement en drie door de FWB-regering): verleent vergunningen, controleert naleving, legt sancties op
• Collège d'avis (de vier bureauleden, zestien effectieve leden uit de audiovisuele sector en zes leden met raadgevende stem): geeft adviezen over reclame, bescherming minderjarigen, menselijke waardigheid, politieke informatie bij verkiezingen, toegankelijkheid

Overlap met andere instellingen:

• De VRM (Vlaamse Regulator voor de Media) doet exact hetzelfde voor de Vlaamse Gemeenschap
• De Medienrat doet hetzelfde voor de Duitstalige Gemeenschap
• Het BIPT (federaal) reguleert telecom en is aangeduid als nationale digitale coördinator voor de DSA
• Voor DSA-handhaving zijn er dus vier bevoegde autoriteiten in een land van 11,9 miljoen inwoners (2026): BIPT + VRM + CSA + Medienrat

Prestatie-indicatoren: Het CSA publiceert jaarlijkse rapporten en specifieke studies over mediapluralisme. De Media Pluralism Monitor 2026 van het Centre for Media Pluralism and Media Freedom (EUI) geeft België een hoog risico voor marktpluraliteit (68%) en een risicoscore van 44% voor sociale inclusie. Er is geen onafhankelijke externe evaluatie van het CSA zelf gevonden.

1C. Internationale vergelijking

Nederland. Commissariaat voor de Media (CvdM)

• Eén nationale mediaregulator voor het hele land (18,1 miljoen inwoners, 2026)
• Budget: ongeveer €13,7 miljoen (2025), waarvan €10,2 miljoen bekostiging door het ministerie van OCW
• Personeel: 80 fte (87 medewerkers) eind 2025
• Bevoegd voor publieke en commerciële media, on-demand diensten, reclame
• Het DSA-toezicht ligt in Nederland bij de ACM (digitaledienstencoördinator), met de Autoriteit Persoonsgegevens als tweede bevoegde autoriteit
• Conclusie: één mediaregulator bedient 18,1 miljoen mensen vs. vier mediaregulatoren (drie van de gemeenschappen plus het BIPT voor tweetalig Brussel) voor 11,9 miljoen in België

Duitsland. 14 Landesmedienanstalten

• Federaal model met 14 regionale mediaautoriteiten (vergelijkbaar probleem als België)
• Werken samen onder de koepel "die medienanstalten" met een gezamenlijk bureau in Berlijn (GGS) en gezamenlijke commissies, onder meer voor mediaconcentratie (KEK) en jeugdbescherming (KJM)
• Sinds november 2020 brengt het Medienstaatsvertrag ook mediaplatformen, zoekmachines, sociale media en videoportals onder toezicht
• Verschil met België: Duitsland heeft 83,5 miljoen inwoners (2026) (schaal rechtvaardigt regionale aanpak) en heeft een sterke coördinatiestructuur die België ontbeert

Oostenrijk. KommAustria + RTR

• Convergent model: één kantoor, RTR (Rundfunk und Telekom Regulierungs-GmbH), ondersteunt zowel de media-autoriteit KommAustria als de telecom- en postregulatoren (Telekom-Control-Kommission en Post-Control-Kommission)
• RTR heeft circa 200 medewerkers voor media, telecom en post samen
• Opgericht op 1 april 2001 via de KommAustria-wet, om media en telecom samen te reguleren
• Land van 9,2 miljoen inwoners (2026) met erkende minderheidstalen (onder meer Kroatisch, Sloveens en Hongaars): toch één mediaregulator
• Conclusie: het Oostenrijkse convergente model is het meest relevant als referentie

Zwitserland. BAKOM/OFCOM

• Eén federaal bureau (BAKOM) voor communicatie: media, telecom en post
• Valt onder het federale departement UVEK (DETEC)
• Bedient een land van 9,1 miljoen inwoners (2025) met vier landstalen (Duits, Frans, Italiaans, Reto-Romaans)
• Toch geen aparte regulator per taalgebied, maar één federale instelling
• Conclusie: als Zwitserland met vier talen één mediaregulator kan hebben, kan België dat ook

Denemarken. Radio- og tv-nævnet

• Mediaregulator met als secretariaat het Agentschap voor Cultuur en Paleizen (Slots- og Kulturstyrelsen)
• Klein, efficiënt, geïntegreerd in de cultuuradministratie
• Land van 6,0 miljoen inwoners (2026). Schaalvergelijkbaar met de Franse Gemeenschap

1D. Knelpunten en kritiek

1. Vier regulatoren voor één klein land. België heeft vier aparte mediaregulators (VRM, CSA, Medienrat en het BIPT voor de audiovisuele media in tweetalig Brussel) voor 11,9 miljoen inwoners, terwijl Nederland er één heeft voor 18,1 miljoen en Zwitserland er één heeft voor 9,1 miljoen met vier talen.

2. DSA-implementatie verliep traag. De DSA is volledig van toepassing sinds 17 februari 2024. Het samenwerkingsakkoord tussen de federale staat en de gemeenschappen voor de DSA-handhaving trad pas op 9 januari 2025 in werking, bijna elf maanden later. Intussen startte de Europese Commissie een inbreukprocedure en stuurde ze België in december 2024 een met redenen omkleed advies, omdat het zijn digitaledienstencoördinator niet tijdig had aangewezen en bevoegd gemaakt.

3. EMFA-implementatie onder budgetdruk. De European Media Freedom Act (EMFA) is van toepassing sinds augustus 2025; de European Board for Media Services volgde in februari 2025 ERGA op. Volgens de Europese Commissie (2025) was er voor de VRM nog geen extra geld voor de EMFA-taken voorzien, en de dotatie van het CSA is sinds 2024 bevroren terwijl zijn Europese opdrachten groeien.

4. Gebonden aan een afgeschaft bestuursniveau. Het CSA is een instelling van de Fédération Wallonie-Bruxelles. In het HART-model wordt de FWB afgeschaft en gaan haar bevoegdheden naar de deelstaten en het Franstalige concordaat. Het CSA verliest daarmee zijn institutionele thuisbasis.

5. Beperkte schaalgrootte. ~30 medewerkers en €3,75 miljoen budget (2024, sindsdien bevroren) voor een steeds complexer medialandschap met platforms, algoritmes, desinformatie, AI-gegenereerde content. Het Nederlandse CvdM heeft bijna vier keer zoveel budget (€13,7 miljoen in 2025) voor vergelijkbare taken.

6. Geen convergent toezicht. Media en telecom worden apart gereguleerd (CSA vs. BIPT), terwijl de convergentie tussen beide sectoren al decennia een feit is. Oostenrijk loste dit op in 2001 met KommAustria/RTR.

7. Verschillende regels per taalgebied. Het CSA kan bij een "significante positie" een procedure tot evaluatie van het pluralisme starten, maatregelen afspreken en sanctioneren als die afspraken uitblijven; de VRM brengt mediaconcentratie vooral in kaart en rapporteert erover, zonder zo'n procedure. Dezelfde mediabedrijven (Proximus, Telenet) zijn actief in beide markten maar vallen onder verschillende regimes.

Fase 2: Toetsing aan de 9 Principes

Synthese: 0× ✅, 5× ⚠️, 4× ❌. De grootste winst zit bij Eenvoud (vier regulators → één Belgisch Instituut voor Media met taalkamers), Schaalgrootte (te klein voor de opdracht) en Internationaal bewezen (convergent model zoals Oostenrijk/Zwitserland).

Fase 3: HART-voorstel

3A. Classificatie

🟣 Fusie. Het CSA gaat op in het nieuwe Belgisch Instituut voor Media (BIM), samen met de VRM, de Medienrat en de BIPT-mediabevoegdheden.

3B. Concreet voorstel

Wat verandert er:

1. De FWB wordt afgeschaft als bestuursniveau. Het CSA verliest daarmee zijn institutionele basis.
2. Het CSA fusioneert met de VRM, de Medienrat en de BIPT-mediabevoegdheden tot één Belgisch Instituut voor Media (BIM), naar het model van het Zwitserse BAKOM en het Nederlandse CvdM.
3. De beoordeling van de inhoud van media (onpartijdigheid, bescherming van minderjarigen, reclameregels, taal- en muziekquota, lokale verplichtingen) blijft taalgevoelig en wordt behandeld door een Franstalige kamer binnen het BIM. Want media-inhoud ís taalgebonden.
4. Alle regulering van de distributie van die inhoud (fysieke netwerken én algoritmische platformen) en de bijhorende EU-regels (DSA, DMA, AVMS, EMFA) worden centraal georganiseerd, inclusief licentieverlening, mediaconcentratie en platformregulering. Dat onderscheid blijft werkbaar omdat distributiekanalen de inhoud van content niet zelf aanpassen, maar wel bepalen wie wat te zien krijgt.
5. Een aparte Platformkamer binnen het BIM krijgt de DSA-handhaving, het toezicht op algoritmische aanbevelingssystemen en het jaarlijks rapport digitale platformconcentratie (Google, YouTube, Meta, TikTok). Deze kamer werkt structureel samen met de Mededingingsautoriteit voor DMA-handhaving.
6. Permanent samenwerkingsprotocol met de Mededingingsautoriteit voor DSA- en DMA-handhaving. De Mededingingsautoriteit blijft lead op DMA; het BIM is lead op DSA. Gezamenlijk brengen ze jaarlijks één geïntegreerd rapport uit over mediamacht én platformdominantie, zodat traditionele mediaconcentratie én digitale platformdominantie in één kader beoordeeld worden.
7. Het mediaconcentratierapport bestrijkt voortaan niet alleen klassieke media (omroepen, kranten, kabeloperatoren) maar ook digitale platformen en hun algoritmische aanbevelingssystemen.
8. Eén raad van bestuur, één directie, één Belgisch gezicht in de European Board for Media Services (de opvolger van ERGA).

Internationaal referentiemodel: Zwitserland (BAKOM): één federaal mediaorgaan voor vier taalgemeenschappen; Nederland (CvdM) voor schaalgrootte-efficiëntie; Oostenrijk (KommAustria/RTR) voor convergent toezicht.

Geschatte efficiëntiewinst:

• Vier overhead-structuren (raden van bestuur, directies, juridische diensten, IT) worden één. Geschatte besparing 15-25% op gecombineerde werkingskosten: ongeveer €1-2,5 miljoen per jaar op een gezamenlijke kost van ongeveer €8-10 miljoen
• Samenvoeging van ongeveer 65 medewerkers (VRM 21 + CSA ~30 + Medienrat 4 + BIPT-media ~10) in één professioneel orgaan met voldoende schaal voor digitaal toezicht
• Eénduidige implementatie van EU-richtlijnen (AVMS, DSA, EMFA): geen inconsistenties meer tussen gemeenschappen
• Eén aanspreekpunt voor burgers, mediabedrijven en EU-instellingen

Implementatiepad:

1. Federale wet tot oprichting van het BIM op grond van art. 27 HART-grondwet (de onafhankelijke toezichthouders), met instemming van de Raad van de Deelstaten waar ze hun bevoegdheden raakt, volgens art. 35 (eerste jaar)
2. Oprichting BIM bij die wet (tweede jaar)
3. Operationele start als onderdeel van de HART-staatshervorming (binnen drie jaar na de start)
4. Vereist: geen bijzondere meerderheidswet en geen grondwetswijziging, want in de HART-grondwet zijn de onafhankelijke toezichthouders federaal (art. 27); in de huidige regeling zijn de audiovisuele en auditieve mediadiensten culturele aangelegenheden volgens artikel 4, 6° van de bijzondere wet van 8 augustus 1980
5. Personeel CSA wordt overgedragen naar BIM (geen gedwongen ontslagen)

Fase 4: Partijpunt (Website-klare tekst)

Deel A: Het partijpunt

CSA (Conseil supérieur de l'audiovisuel): Fusie De Franstalige mediaregulator gaat op in één Belgisch Instituut voor Media (BIM), samen met de VRM, de Medienrat en de BIPT-mediabevoegdheden. Franstalige content-beoordeling blijft via een taalspecifieke kamer, maar de back-office, licenties, DSA en platformregulering worden centraal.

Deel B: De uitleg

Hoe het nu werkt

Het CSA is de onafhankelijke mediaregulator van de Fédération Wallonie-Bruxelles, opgericht in 1987. Het reguleert televisie, radio, on-demand diensten en distributeurs in de Franstalige gemeenschap. Het telt circa 30 medewerkers en werkt met een jaarlijkse dotatie van €3,75 miljoen (2024, sindsdien bevroren). Het CSA verleent autorisaties, controleert naleving van media-regels, behandelt klachten, en monitort mediapluralisme. Sinds 2024 is het ook mede-bevoegd voor de handhaving van de Europese Digital Services Act (DSA).

Wat er mis gaat

België heeft vier aparte mediaregulators voor 11,9 miljoen inwoners: de VRM (Vlaanderen), het CSA (Franstalig), de Medienrat (Duitstalig) en het BIPT voor de audiovisuele media in tweetalig Brussel. Dat is alsof je vier aparte verkeersregelaars hebt op hetzelfde kruispunt, elk met eigen regels.

Het gevolg is concreet:

• Het samenwerkingsakkoord voor DSA-handhaving trad pas bijna elf maanden na de start van de DSA in werking. De Europese Commissie startte intussen een inbreukprocedure tegen België omdat het zijn digitaledienstencoördinator niet tijdig aanwees en bevoegd maakte.
• De VRM brengt mediaconcentratie vooral in kaart; het CSA kan ook een procedure starten en maatregelen afspreken. Dezelfde mediabedrijven (Proximus, Telenet) vallen dus onder verschillende regels naargelang de taal.
• Voor de European Media Freedom Act (EMFA) kreeg de VRM volgens de Europese Commissie nog geen extra middelen, en de dotatie van het CSA is bevroren.
• Het CSA heeft ~30 medewerkers voor een steeds complexer takenpakket: platforms, algoritmes, desinformatie, AI-content. In Nederland heeft het Commissariaat voor de Media bijna vier keer zoveel budget (€13,7 miljoen in 2025) voor één regulator die het hele land bedient.

Bovendien is het CSA een instelling van de Fédération Wallonie-Bruxelles: een bestuursniveau dat geen eigen belastingen int en leeft van federale transfers. De burger die betaalt (via federale belastingen) heeft geen zicht op wie beslist over mediaregulering in een ander taalgebied.

Hoe het elders werkt

In Nederland reguleert het Commissariaat voor de Media (CvdM) de hele mediasector met één instantie: budget van ongeveer €13,7 miljoen (2025), 80 fte, voor 18,1 miljoen inwoners. Eén wet, één regulator, één aanspreekpunt.

In Oostenrijk gingen ze nog een stap verder. Sinds 2001 ondersteunt één kantoor, RTR, zowel de media-autoriteit KommAustria als de telecom- en postregulatoren: media en telecom onder één dak. RTR telt circa 200 medewerkers, voor een land van 9,2 miljoen inwoners. Het voordeel: als een bedrijf zoals Proximus zowel internetdiensten als tv-content aanbiedt, heb je niet twee aparte regulators nodig.

In Zwitserland heeft het federale BAKOM (OFCOM) het mandaat voor media, telecom en post, voor een land met vier landstalen (Duits, Frans, Italiaans, Reto-Romaans). Als Zwitserland met vier talen één mediaregulator kan laten werken, kan België het met drie.

Wat HART voorstelt

1. Opheffing CSA als FWB-instelling. De Fédération Wallonie-Bruxelles wordt afgeschaft. Het CSA verliest daarmee zijn institutionele basis.

2. Fusie in één Belgisch Instituut voor Media (BIM). Het CSA gaat samen met de VRM, de Medienrat en de BIPT-mediabevoegdheden op in één nationale mediaregulator. Cultuur zit bij de zenders (VRT/RTBF/BRF), niet bij de regulator. De regulator voert steeds meer EU-regels uit (DSA, AVMS, EMFA) die geen deelstatale differentiatie vereisen.

3. Franstalige inhoudskamer. De beoordeling van de inhoud van media (onpartijdigheid, bescherming van minderjarigen, reclameregels, taal- en muziekquota) is taalgevoelig en wordt behandeld door een Franstalige kamer binnen het BIM. De regulering van de distributie (fysieke netwerken én algoritmische platformen) en de bijhorende EU-regels (DSA, DMA, AVMS, EMFA) worden centraal uitgevoerd in een aparte Platformkamer. Dat onderscheid blijft werkbaar: distributiekanalen passen de inhoud van content niet zelf aan, maar bepalen wel wie wat te zien krijgt.

3bis. Samenwerking met de Mededingingsautoriteit. Het BIM sluit een permanent samenwerkingsprotocol met de Mededingingsautoriteit voor DSA- en DMA-handhaving. Zo krijgt niet alleen de klassieke mediaconcentratie aandacht, maar ook de dominantie van digitale platformen (Google, YouTube, Meta, TikTok). Het jaarlijks mediaconcentratierapport wordt een geïntegreerd beeld van wie de informatiestroom controleert.

4. Personeel wordt overgedragen. De ~30 CSA-medewerkers gaan mee naar het BIM. Er worden geen mensen ontslagen. Ze krijgen een grotere, professionelere organisatie met betere carrièrekansen.

5. Eén Belgisch gezicht internationaal. Eén vertegenwoordiger in de European Board for Media Services (de opvolger van ERGA), in plaats van meerdere Belgische regulators die aan de Europese tafels eerst onderling moeten afstemmen.

Wat het oplevert

• Eenvoud: Eén mediaregulator voor heel België in plaats van vier. Eén wet, één aanspreekpunt, één klachtenprocedure.
• Schaalgrootte: Samenvoeging van ongeveer 65 medewerkers in één organisatie die de middelen heeft voor professioneel digitaal toezicht op platforms, algoritmes en AI-content.
• Snelheid: Eén implementatie van EU-richtlijnen in plaats van drie parallelle trajecten die maanden tot jaren duren (cf. DSA-samenwerkingsakkoord).
• Besparingen: 15-25% op overhead door samenvoegen van vier raden van bestuur, directies, juridische diensten en IT, ongeveer €1-2,5 miljoen per jaar.
• Democratische verantwoording: Het BIM valt onder parlementaire controle van de Kamer, niet onder het indirecte FWB-parlement waarvan de leden niet rechtstreeks voor de FWB verkozen worden.

Fase 5: Bronnenlijst

Metadata

• Auditor: HART Cowork-automatie (Claude)
• Onderzoeksmethode: 12+ websearches, directe bronraadpleging CSA-website, internationale vergelijking 5 landen
• Vertrouwensniveau: Hoog voor structuur, missie en juridische basis. Hoog voor de dotatie (€3,751 miljoen in 2024, bevroren, volgens het activiteitenverslag van het CSA). Hoog voor internationale vergelijking. Het personeelsaantal van de BIPT-mediadienst (~10) en de kost van de Medienrat en de BIPT-mediadienst zijn ramingen.
• Herzien: 2026-09-27 (factcheck: cijfers, bronnen, tijdloze formulering)