RTBF (Franstalige openbare omroep): Staatshervorming Audit
Datum: 2026-03-31 Status: 🟠 Hervormd Categorie: FWB Instellingen. Herverdeeld
Fase 1: Diepteonderzoek
1A. Wat is het precies?
Officiële naam: Radio-Télévision belge de la Communauté française (RTBF) Juridische vorm: Autonoom overheidsbedrijf met cultureel karakter (entreprise publique autonome à caractère culturel) Juridische basis: Decreet van 14 juli 1997 houdende het statuut van de RTBF; beheerscontract (contrat de gestion) van vijf jaar met de regering van de Fédération Wallonie-Bruxelles (FWB). Het 6de beheerscontract loopt van 1 januari 2023 tot 31 december 2027; de FWB-regering keurde op 11 juli 2025 een avenant goed. Historiek:
- 1930: NIR (Nationaal Instituut voor de Radio-omroep): unitair België
- 1960: RTB (Radio-Télévision belge): Franstalige tak na splitsing
- 1977: RTBF, na de overdracht van de omroepbevoegdheid aan de gemeenschappen
- 1997: Nieuw statuut als autonoom overheidsbedrijf met cultureel karakter
Bestuursniveau: Fédération Wallonie-Bruxelles (gemeenschapsbevoegdheid: media & cultuur) Aansturing: Raad van bestuur (13 leden, verkozen door het FWB-parlement volgens de politieke verhoudingen) + administrateur-generaal (CEO). Jean-Paul Philippot leidde de RTBF van 2002 tot 2026, bijna 25 jaar. Zijn opvolger (mandaat van zes jaar vanaf 1 november 2026) werd gekozen door de FWB-regering, uit drie kandidaten voorgedragen door de raad van bestuur, na een niet-bindend advies van het CSA. Politieke context: In de raad van bestuur heeft de MR 5 van de 13 zetels (2025; Les Engagés 3, PS 3, PTB 1, Ecolo 1); de MR leverde in 2025 ook de minister van Media. De MR-voorzitter pleitte meermaals voor een gedeeltelijke of volledige privatisering.
Budget (2025, jaarverslag):
- Totale inkomsten: €479,7 miljoen (2024: €483,3 miljoen)
- Gewone dotatie: €350,8 miljoen (2024: €345,4 miljoen)
- Alle dotaties samen (gewone dotatie, pensioensubsidie, ESR-compensatie, TV5, toegankelijkheid): €388,9 miljoen, 81% van de inkomsten
- Eigen inkomsten: €90,8 miljoen (19%), waarvan €61,4 miljoen reclame, €12,6 miljoen van kabeloperatoren, €16,3 miljoen andere inkomsten en €0,5 miljoen niet-recurrente opbrengsten
- Reclameplafond: netto reclame-inkomsten mogen sinds 2024 max. 22,5% van de totale inkomsten bedragen (in 2025 was reclame 13% van de inkomsten)
Dotatie per inwoner (2025, afgeleide berekening):
- De FWB is bevoegd voor ongeveer 4,76 miljoen inwoners (raming 2025) → gewone dotatie ongeveer €74 per inwoner per jaar
- Ter vergelijking: de VRT kreeg €306 miljoen overheidsfinanciering (2025), volgens de VRT zelf €44,58 per Vlaming (afgerond ongeveer €45)
Personeel (jaarverslag 2025):
- Gemiddeld 1.954 voltijdsequivalenten (VTE) in 2024, ongeveer 1.900 eind 2025
- Besparingsplan (goedgekeurd door de raad van bestuur op 18 april 2025): van ongeveer 1.900 naar 1.750 VTE tegen 2028 (ongeveer 150 VTE minder; de RTBF spreekt van 9% minder personeel), via niet-vervanging van natuurlijke uitstroom en een vrijwillig vervroegd vertrekplan. Géén naakte ontslagen
Kanalen (2025):
- TV: La Une, Tipik (voorheen La Deux), La Trois
- Radio: vijf FM-netten (La Première, Vivacité, Musiq3, Classic 21, Tipik) en drie digitale zenders (Tarmac, Jam, Viva+)
- Digitaal: Auvio (streamingplatform), RTBF Actus (nieuws)
1B. Wat doet het in de praktijk?
Kerntaken (volgens beheerscontract 2023-2027):
- Informatie: onafhankelijke nieuwsvoorziening voor de Franstalige gemeenschap
- Cultuur en educatie: Franstalige culturele productie, mediageletterdheid
- Entertainment: breed publiek bereiken
- Digitale transitie: Auvio als streamingplatform
- Ondersteuning onafhankelijke productie: stijgend van 3,90% van de gewone dotatie (2023) naar 5,75% (2027); 4,15% in 2025
Overlap met andere instellingen:
- Beperkte overlap met VRT (Vlaamse publieke omroep): elk bedient eigen taalgemeenschap
- In Brussel overlappen de doelgroepen deels (tweetalig gewest)
- In het HART-model blijft dat zo: één publieke omroep per taal, in het concordaat van de taalgroep (art. 31 HART-grondwet)
Klant: De Franstalige bevolking in Wallonië en Brussel (de FWB is bevoegd voor ongeveer 4,76 miljoen inwoners, raming 2025)
Prestatie-indicatoren:
- CSA (Conseil Supérieur de l'Audiovisuel) controleert jaarlijks de naleving van het beheerscontract
- In december 2025 stelde het CSA in zijn controle over 2024 geen enkele inbreuk op de verplichtingen van het beheerscontract vast
- Probleem: het CSA schreef zelf (bilan 2019-2022, herhaald in de controle over 2023) dat het de indeling van de uitgavenposten van de RTBF niet kan verifiëren en de gepubliceerde bedragen dus niet kan beoordelen. Het kan enkel het oordeel van het Rekenhof (Cour des comptes) overnemen
Kritiek en knelpunten:
- Politieke benoemingen: De Raad van bestuur wordt verkozen door het FWB-parlement volgens de politieke verhoudingen. Politisering is structureel ingebouwd
- Conflict met de MR (2025-2026): Ernstige spanningen over redactionele onafhankelijkheid: in augustus 2025 dreigde de MR met een boycot van de RTBF-redactie; in februari 2026 deelde de MR-voorzitter een bericht dat RTBF-medewerkers "gestapistes" noemde. De MR-voorzitter pleitte meermaals voor privatisering
- Budgettaire druk: De FWB bevroor de dotatie vanaf 2025 op het niveau van 2025: geen indexering meer en geen 2%-verhoging boven de index. In 2025 alleen al kreeg de RTBF daardoor €15,9 miljoen minder dan het oorspronkelijke beheerscontract voorzag. De RTBF antwoordde met een besparingsplan van €133 miljoen over 2025-2028: het budget ligt in 2028 12% (ongeveer €55 miljoen per jaar) lager dan het oorspronkelijke traject
- Avenant juli 2025: De FWB-regering legde een heroriëntatie op richting kernmissies (informatie, media-educatie), met een analyse van het radio- en tv-aanbod en een studie naar de strategie tot 2030, inclusief de mogelijke geleidelijke overstap van lineair naar digitaal
- Transparantie: Het CSA kan de kostprijsberekening van de publieke opdracht niet onafhankelijk verifiëren
- CEO-mandaat: Dezelfde administrateur-generaal leidde de RTBF bijna 25 jaar (2002-2026): ongewoon lang, zonder wettelijke maximumtermijn
1C. Internationale vergelijking
Nederland. NPO (Nederlandse Publieke Omroep):
- Budget 2026: €1.010 miljoen, waarvan ongeveer €857 miljoen rijksmediabijdrage en €153 miljoen reclame-inkomsten (voor ongeveer 18,1 miljoen inwoners)
- Per capita: ongeveer €47 overheidsgeld per inwoner per jaar (2026)
- Structuur: Stichting met meerdere omroepverenigingen (AVROTROS, BNNVARA, KRO-NCRV, etc.) die content leveren
- Bestuur: Raad van bestuur (benoemd door de Raad van Toezicht, zonder goedkeuringsrecht van de minister) + Raad van Toezicht. Géén benoemingen volgens partijverhoudingen
- Sleutelverschil: pluriform model met maatschappelijke worteling, vs. RTBF als monolithisch politiek benoemd orgaan
Duitsland. ARD/ZDF/Deutschlandradio:
- Financiering: Rundfunkbeitrag van €18,36/maand per woning (sinds 20 juli 2021, ook in 2026); opbrengst €8,72 miljard (2025)
- Per capita: ongeveer €103 per inwoner per jaar (2025: €8,56 miljard van de bijdrage ging naar ARD, ZDF en Deutschlandradio)
- Een onafhankelijke commissie (KEF) raamt de financieringsbehoefte. De deelstaten moeten de bijdrage goedkeuren, maar kunnen er niet zomaar van afwijken: in 2021 dwong het Duitse Grondwettelijk Hof de verhoging naar €18,36 af nadat één deelstaat ze blokkeerde
- Bestuur: Rundfunkräte (omroepraden) met brede maatschappelijke vertegenwoordiging; sinds een uitspraak van het Grondwettelijk Hof (2014) mag hoogstens een derde van de leden uit de overheid of de politiek komen
- Sleutelverschil: financiering via een autonome bijdrage, niet via een jaarlijkse begrotingsdotatie. Onafhankelijkheid structureel verankerd
Denemarken. DR (Danmarks Radio):
- Overheidsfinanciering 2024: DKK 3,88 miljard (ongeveer €520 miljoen) voor ongeveer 6,0 miljoen inwoners
- Per capita: ongeveer €87 per inwoner per jaar (2024)
- Personeel: van bijna 3.400 naar minder dan 3.000; bij de hervorming van 2018 verdwenen 375 à 400 banen, en in oktober 2018 kregen 205 medewerkers hun ontslag
- Hervorming 2018: 20% besparing over vijf jaar; van 6 naar 3 lineaire tv-zenders en van 8 naar 5 radiozenders; het kijk- en luistergeld werd vanaf 2019 afgebouwd en is sinds 2022 volledig vervangen door financiering via de staatsbegroting (belastingen); focus op digitaal en kernmissies
- Sleutelverschil: Denemarken bewees dat een stevige hervorming (20% besparing, kanaalreductie) mogelijk is zonder de publieke opdracht te vernietigen
Zwitserland. SRG SSR:
- Budget: CHF 1,56 miljard bedrijfsopbrengsten (2025) voor 4 taalregio's
- Structuur: één overkoepelende organisatie met 4 ondernemingseenheden (SRF, RTS, RSI, RTR): elk voor een taalregio
- Financiering: combinatie van huishoudenbijdrage (CHF 335/jaar in 2026, CHF 312 vanaf 2027 en CHF 300 vanaf 2029) + reclame
- Sleutelverschil: bewijs dat een meertalig land één publieke omroepstructuur kan hebben met regionale autonomie
1D. Knelpunten en kritiek (samenvatting)
- Duurder per inwoner dan de VRT en de NPO ongeveer €74 gewone dotatie per inwoner (2025) vs. ongeveer €45 voor de VRT (2025) en €47 voor de NPO (2026); wel goedkoper dan DR (€87, 2024) en ARD/ZDF (€103, 2025)
- Structurele politisering RvB-benoemingen volgen parlementaire fracties, geen onafhankelijk benoemingsorgaan
- Geen onafhankelijke financiering volledig afhankelijk van FWB-dotatie, waardoor politieke druk op de redactie mogelijk is (cf. conflict MR-RTBF 2025-2026)
- Gebrek aan transparantie CSA kan de kostenstructuur van de publieke opdracht niet onafhankelijk verifiëren
- Verouderd governance-model dezelfde CEO bijna 25 jaar in functie, geen rotatie, geen maximumtermijn
- Schaalprobleem FWB als bestuursniveau wordt in de HART-staatshervorming afgeschaft; RTBF verliest zijn inrichtende overheid
Fase 2: Toetsing aan de 9 Principes
| # | Principe | Oordeel | Onderbouwing |
|---|---|---|---|
| 1 | Subsidiariteit | ⚠️ | Openbare omroep hoort bij de deelstaten die de taalgemeenschap bedienen. Dat klopt. Maar de FWB als tussenlaag is overbodig: de deelstaten van de taalgroep kunnen dit samen aansturen in een concordaat. |
| 2 | Transparantie | ❌ | Het CSA kan de financiële verantwoording van de publieke opdracht niet onafhankelijk verifiëren. De burger ziet niet hoeveel de kerntaak daadwerkelijk kost vs. andere activiteiten. |
| 3 | Verantwoordelijkheid = Financiering | ❌ | De FWB int geen eigen belastingen. De dotatie aan RTBF komt uit federale transfers. Wie beslist (FWB) is niet wie betaalt (federale belastingbetaler). Klassieke fiscal gap. |
| 4 | Eenvoud | ❌ | De RTBF valt onder de FWB, die zelf een constructie is van Waalse en Brusselse Franstalige parlementsleden. Een burger in Namen moet via het FWB-parlement, het beheerscontract, de RvB, het CSA en het Rekenhof om te begrijpen wie zijn omroep aanstuurt. |
| 5 | Schaalgrootte | ⚠️ | Ongeveer 1.900 VTE (2025) voor ongeveer 4,76 miljoen inwoners, tegenover ongeveer 1.930 VTE bij de VRT (2025) voor ongeveer 6,9 miljoen Vlamingen. De schaal is werkbaar, maar de overhead is relatief hoog. |
| 6 | Concurrerende bevoegdheden | ⚠️ | Er is geen concurrentie: elke gemeenschap heeft haar eigen omroep. Binnen de HART-structuur (twaalf deelstaten) blijft de publieke omroep één omroep per taal in het concordaat (art. 31 HART-grondwet), en regelt elke deelstaat zelf zijn lokale media. Dat is een verbetering. |
| 7 | Resultaatgericht | ⚠️ | Het CSA evalueert jaarlijks het beheerscontract, maar geeft zelf toe dat het de financiële onderbouwing niet kan controleren. KPI's bestaan, maar afdwingbaarheid is beperkt. |
| 8 | Digitaal-eerst | ⚠️ | Auvio bestaat als streamingplatform, maar het aanbod blijft grotendeels lineair georganiseerd (3 tv-zenders, 8 radiozenders). De avenant van 2025 vraagt pas een analyse van het radio- en tv-aanbod en een strategie voor de overstap van lineair naar digitaal. |
| 9 | Internationaal bewezen | ❌ | Het Deense model (DR) bewees dat 20% besparing + kanaalreductie + focus op kernmissies werkt. Het Zwitserse model (SRG SSR) toont dat meertalige omroep onder één koepel kan. Het Duitse model (ARD/ZDF) toont dat onafhankelijke financiering politisering voorkomt. België doet niets van dit alles. |
Synthese: 0× ✅, 5× ⚠️, 4× ❌. De grootste winst zit in transparantie (onafhankelijke financiële controle), verantwoordelijkheid = financiering (wie beslist moet ook betalen), en internationaal bewezen (Deens/Duits/Zwitsers model overnemen).
Fase 3: HART-voorstel
3A. Classificatie
🟠 Hervormd De RTBF blijft één omroep, maar wordt overgeheveld van de FWB naar het Franstalige concordaat (art. 31 HART-grondwet): de vijf Waalse deelstaten en Brussel dragen en financieren haar samen. De FWB als inrichtende overheid verdwijnt.
3B. Concreet voorstel
Wat verandert er precies?
RTBF blijft één omroep, in het Franstalige concordaat:
- De RTBF wordt niet gesplitst maar blijft als één Franstalige publieke omroep bestaan
- Financiering via het concordaat, dat de verdeling van de kosten regelt (art. 31 §2 HART-grondwet): de vijf Waalse deelstaten samen (~75-80%) en Brussel (~20-25%), naar verdeelsleutel op basis van bevolking
- Eén raad van bestuur, één directie, één redactie. Geen dubbele structuren
Onafhankelijke financiering:
- Een transparante mediataks in plaats van een jaarlijkse begrotingsdotatie: zoals in Denemarken via de belastingen geïnd (geen apart kijk- en luistergeld), maar als apart, geoormerkt bedrag zichtbaar op het aanslagbiljet
- Het bedrag wordt voor meerdere jaren vastgelegd op advies van een onafhankelijke commissie naar Duits model (KEF, Kommission zur Ermittlung des Finanzbedarfs); de politiek kan er alleen met een openbare motivering van afwijken
- Dit doorbreekt de politieke afhankelijkheid: de omroep is niet langer afhankelijk van de goodwill van de minister van de dag
Onafhankelijk bestuur:
- Raad van bestuur niet langer benoemd via politieke fracties, maar via een onafhankelijk benoemingsorgaan (cf. HART-voorstel "Onafhankelijk Benoemingsorgaan + ABD")
- Maximumtermijn CEO: mandaat van 5 jaar, eenmalig verlengbaar met 3 jaar (8 jaar max.), zoals voor elke bestuurder van een overheidsbedrijf, met open selectieprocedure via het benoemingsorgaan
- Maatschappelijke vertegenwoordiging in de RvB (naar Duits/Nederlands model): media-experts, academici, middenveld. Niet politici
Kanaalreductie en focus:
- Naar Deens model: analyse van het kanaalaanbod (al opgelegd door de avenant van 2025), met als doel een reductie van 3 tv-zenders en 8 radiozenders naar 2 tv-kanalen + 4 radionetten + digitaal platform
- Focus op kernmissies: informatie, cultuur, educatie, mediageletterdheid
- Entertainment alleen waar het een publieke meerwaarde biedt die de markt niet levert
Transparantie:
- Jaarlijkse onafhankelijke audit door het Rekenhof, inclusief kostprijsberekening van de publieke opdracht
- De mediaregulator (CSA of opvolger) krijgt de bevoegdheid én de middelen om financiële gegevens te verifiëren
Commerciële transformatie:
- RTBF krijgt de opdracht om de Franstalige markt te veroveren. Beoordeling op marktaandeel, kijkcijfers en commerciële groei, niet enkel op cultuurpolitieke indicatoren
- Commerciële vrijheid vergroten: restricties op reclame herzien, ruimte voor abonnementsmodellen en content licensing
- Dotatie geleidelijk afbouwen naarmate commerciële inkomsten stijgen. Elke euro extra eigen omzet vermindert de politieke hefboom
- Eerlijk: geen enkele publieke omroep ter wereld is ooit volledig winstgevend geworden, maar meer eigen inkomsten betekent minder politieke afhankelijkheid
- Samenwerking met VRT op technische infrastructuur mogelijk en aangemoedigd, niet verplicht
Naar welk niveau? Het Franstalige concordaat: de vijf Waalse deelstaten en Brussel (art. 31 HART-grondwet)
Internationaal referentiemodel: Combinatie van het Deense model (hervorming, kanaalreductie, focus, financiering via de belastingen) en het Duitse model (financieringsbehoefte bepaald door een onafhankelijke commissie, onafhankelijke omroepraden)
Geschatte besparing:
- Personeelsreductie van ongeveer 9% (€22 miljoen per jaar tegen 2028): zit al in het eigen besparingsplan van de RTBF (€133 miljoen over 2025-2028) en telt daarom niet mee
- Kanaalreductie + focus op kernmissies: ~€15-25 miljoen/jaar (HART-raming, proportioneel naar het Deense model; 3 à 6% van de werkingskosten van €440 miljoen in 2025), via een evenredig lagere dotatie
- Afschaffing FWB als tussenlaag (overhead, kabinetten, administratie): telt in de audit "FWB als bestuursniveau", niet hier
- Totaal: €15-25 miljoen/jaar structureel, bovenop het eigen besparingsplan van de RTBF (€133 miljoen over 2025-2028)
Implementatiepad:
- Jaar 1: Het Franstalige concordaat regelt de gezamenlijke RTBF-financiering door de deelstaten (verdeelsleutel, art. 31 §2 HART-grondwet)
- Jaar 2: Onafhankelijke benoeming RvB; de volgende CEO wordt gekozen via open selectie door het benoemingsorgaan
- Jaar 3: Invoering transparante mediataks (overgangsperiode: tijdelijke dotatie vanuit deelstaatbegrotingen)
- Jaar 4: Evaluatie nieuw model bij het volgende beheerscontract
Fase 4: Partijpunt (Website-klare tekst)
Deel A: Het partijpunt
RTBF (Franstalige openbare omroep): Hervormd De RTBF blijft één omroep, in het Franstalige concordaat, gefinancierd door de vijf Waalse deelstaten en Brussel samen. De politieke benoemingen verdwijnen, de financiering wordt transparant via een mediataks, en het kanaalaanbod wordt afgeslankt tot de kernmissie. Wat de Denen en Duitsers al doen, doen wij ook.
Deel B: De uitleg
Hoe het nu werkt
De RTBF is de Franstalige publieke omroep van België, sinds 1977 een autonome instelling van de Franse Gemeenschap (nu Fédération Wallonie-Bruxelles). Ze telde eind 2025 ongeveer 1.900 voltijdsequivalenten en beheert 3 tv-zenders, 8 radiozenders (5 op FM, 3 digitaal) en het streamingplatform Auvio. In 2025 bedroegen de inkomsten €479,7 miljoen, waarvan €388,9 miljoen dotaties (81%) en €350,8 miljoen daarvan gewone dotatie. Dat komt neer op ongeveer €74 gewone dotatie per inwoner per jaar, ongeveer 65% meer dan de overheidsfinanciering van de VRT per Vlaming (ongeveer €45 in 2025).
De RTBF wordt aangestuurd via een beheerscontract met de FWB-regering, gecontroleerd door de mediaregulator CSA, en financieel geaudit door het Rekenhof. De Raad van bestuur (13 leden) wordt verkozen door het FWB-parlement volgens de fractieverhoudingen.
Wat er mis gaat
Drie fundamentele problemen:
Ten eerste: politisering. De Raad van bestuur weerspiegelt de partijverhoudingen in het FWB-parlement. Dat maakt de RTBF kwetsbaar voor politieke druk. In augustus 2025 dreigde de MR met een boycot van de RTBF-redactie; in februari 2026 deelde de MR-voorzitter een bericht dat RTBF-medewerkers "gestapistes" noemde. De MR had in 2025 via het ministerschap van Media en 5 van de 13 bestuurszetels een aanzienlijke hefboom over de omroep. Dit is geen incidenteel conflict. Het is een structureel probleem dat inherent is aan het politieke benoemingsmodel: wie de meerderheid heeft, heeft de hefboom.
Ten tweede: geen onafhankelijke financiering. De RTBF is voor 81% (2025) afhankelijk van dotaties uit de FWB-begroting. De FWB int zelf geen belastingen. Het geld komt uit federale transfers. Dit creëert een dubbele afhankelijkheid: de omroep is afhankelijk van een bestuursniveau dat zelf afhankelijk is van transfers. Toen de FWB-regering besliste de dotatie vanaf 2025 te bevriezen (geen indexering en geen 2%-verhoging boven de index meer), moest de RTBF een besparingsplan van €133 miljoen over vier jaar opstellen. Een onafhankelijke omroep mag niet gegijzeld kunnen worden door begrotingsonderhandelingen.
Ten derde: gebrek aan transparantie. Het CSA, de toezichthouder, geeft zelf toe dat het de indeling van de uitgaven van de RTBF niet kan verifiëren. Het CSA kan alleen het oordeel van het Rekenhof overnemen, maar kan niet zelf nagaan hoeveel de publieke opdracht werkelijk kost en hoeveel naar andere activiteiten gaat. De burger heeft dus geen helder zicht op waar zijn belastinggeld naartoe gaat.
Hoe het elders werkt
Denemarken hervormde zijn publieke omroep DR vanaf 2018: 20% budgetreductie over vijf jaar, van 6 naar 3 lineaire tv-zenders en van 8 naar 5 radiozenders, 375 à 400 banen geschrapt, en een overstap van licentiegeld naar financiering via de belastingen (volledig sinds 2022). Het resultaat? DR functioneert, de kerntaken (nieuws, cultuur, educatie) zijn overeind. De hervorming was pijnlijk: in oktober 2018 kregen 205 medewerkers hun ontslag. De RTBF kan dezelfde focus bereiken zonder naakte ontslagen, via natuurlijke uitstroom, zoals ook haar eigen besparingsplan van 2025-2028 doet. DR kreeg in 2024 DKK 3,88 miljard (ongeveer €520 miljoen) voor ongeveer 6,0 miljoen inwoners (ongeveer €87 per inwoner).
Duitsland gaat nog verder: ARD en ZDF worden gefinancierd via een huishoudenbijdrage (€18,36/maand per woning, €8,72 miljard in 2025), waarvan de hoogte bepaald wordt op advies van een onafhankelijke commissie (KEF). Politici kunnen niet zomaar aan de geldkraan draaien: toen één deelstaat in 2020 een verhoging blokkeerde, dwong het Duitse Grondwettelijk Hof ze in 2021 af. In de omroepraden (Rundfunkräte) mag hoogstens een derde van de leden uit de overheid of de politiek komen; de rest vertegenwoordigt de samenleving.
Zwitserland toont dat een meertalig land één omroepstructuur kan hebben: de SRG SSR heeft vier taalregionale ondernemingseenheden (SRF, RTS, RSI, RTR) die autonoom werken maar technische infrastructuur en overhead delen.
Wat HART voorstelt
De RTBF blijft één omroep, in het Franstalige concordaat: de vijf Waalse deelstaten samen (~75-80%) en Brussel (~20-25%) nemen de financiering over, volgens de kostenverdeling die het concordaat regelt. De Raad van bestuur wordt niet langer politiek benoemd, maar via een onafhankelijk benoemingsorgaan, met een maximumtermijn voor de CEO (5 jaar, eenmalig verlengbaar met 3 jaar). De ondoorzichtige FWB-dotatie wordt vervangen door een transparante mediataks: zoals in Denemarken via de belastingen geïnd, maar als apart bedrag zichtbaar op elk aanslagbiljet, en voor meerdere jaren vastgelegd op advies van een onafhankelijke commissie naar Duits model. Het kanaalaanbod wordt gestroomlijnd: 2 tv-kanalen, 4 radionetten, één digitaal platform. De focus gaat naar informatie, cultuur, educatie en mediageletterdheid. Entertainment blijft, maar alleen waar de markt het niet levert.
Daarnaast krijgt de RTBF een commerciële transformatie-opdracht: de Franstalige markt veroveren, beoordeeld op marktaandeel, kijkcijfers en commerciële groei. Niet enkel op cultuurpolitieke indicatoren. Commerciële vrijheid wordt vergroot (reclame, abonnementen, content licensing) en de dotatie wordt geleidelijk afgebouwd naarmate eigen inkomsten stijgen. Eerlijk: geen enkele publieke omroep ter wereld is ooit volledig winstgevend geworden. Maar meer eigen inkomsten betekent minder politieke afhankelijkheid. Samenwerking met VRT op technische infrastructuur is mogelijk en aangemoedigd, niet verplicht.
Wat het oplevert
- Structurele besparing van €15-25 miljoen per jaar door kanaalreductie en focus op de kernmissies, bovenop het eigen besparingsplan van de RTBF (€133 miljoen over 2025-2028). De besparing op de FWB-overhead telt bij de afschaffing van de FWB
- Echte onafhankelijkheid: geen minister die aan de geldkraan kan draaien, geen partijpolitieke Raad van bestuur
- Transparantie: onafhankelijke audit van de kostenstructuur, zodat elke burger kan zien wat de publieke omroep kost en wat die oplevert
- Betere afstemming: de deelstaten van het Franstalige concordaat financieren samen één omroep, samenwerking met VRT op technische infrastructuur mogelijk en aangemoedigd
- Internationaal bewezen: wat Denemarken, Duitsland en Zwitserland al doen, is geen experiment. Het is een bewezen model
Fase 5: Bronnenlijst
Metadata
- Lijn: RTBF (openbare omroep)
- Sectie: FWB Instellingen. Herverdeeld
- Auditor: HART Staatshervorming Audit (geautomatiseerd)
- Volgende lijn: ONE (kinderopvang, kind & gezin)
- Herzien: 2026-09-27 (factcheck: cijfers, bronnen, tijdloze formulering)