Kansspelcommissie: Audit

Datum: 2026-03-29 Categorie: Federale Regulatoren & Toezichthouders Status-voorstel: 🟠 Hervormd

Fase 1: Diepteonderzoek

1A. Wat is het precies?

Officiële naam: Kansspelcommissie (KSC) / Commission des jeux de hasard Engelse naam: Belgian Gaming Commission Juridische basis: Wet van 7 mei 1999 op de kansspelen, de weddenschappen, de kansspelinrichtingen en de bescherming van de spelers (Kansspelwet) Opgericht: 1999 Bestuursniveau: Federaal. Adviserend, beslissend en controlerend orgaan, opgericht bij de FOD Justitie en sinds 1 juni 2026 ondergebracht bij de FOD Economie (wet van 30 april 2026) Voorzitter: Magali Clavie (magistraat, sinds 2020)

Samenstelling: De commissie telt een voorzitter, 12 vaste leden en evenveel plaatsvervangers:

• 1 voorzitter (magistraat)
• 12 vertegenwoordigers van zes ministers, telkens een Nederlandstalige en een Franstalige: Justitie, Financiën, Economie, Volksgezondheid, Binnenlandse Zaken en de minister bevoegd voor de Nationale Loterij
• Taalpariteit: evenveel Nederlandstalige als Franstalige leden

Personeel: 32,8 VTE bij de publicatie van het jaarverslag 2024 (oktober 2025), tegenover 38,3 VTE eind 2024 en 57 VTE in het personeelsplan 2021-2025. Het secretariaat verzorgt de dagelijkse werking.

Budget/financiering: De KSC wordt volledig gefinancierd door retributies van vergunninghouders (klassen A, A+, B, B+, C, E, F1, F1+, F2). Die bijdragen gaan naar een eigen begrotingsfonds, dat sinds 1 juni 2026 in de begroting van de FOD Economie staat (daarvoor Justitie). De bedragen worden elk jaar bij koninklijk besluit vastgelegd. Bijdragen voor 2025 (KB 12 december 2024):

• Klasse A (casino): €22.085 vast + €714 per toestel (min. €21.420)
• Klasse B (speelautomatenhal): €11.042
• Klasse F1 (organisator van weddenschappen): €12.603
• Klasse E (dienstverlener): €3.682 of €12.603, afhankelijk van de dienst, of €1.842 per schijf van 50 toestellen

Het totale budget bedraagt ongeveer €8 miljoen (2025): de KSC raamt haar betalingen aan de NBB voor dat jaar op ongeveer €700.000, of 8,6% van haar totale budget. Het Rekenhof stelde in 2013 vast dat de KSC sinds 2011 jaarlijks €6 à 8 miljoen aan bijdragen int.

Kerntaken:

1. Advisering: advies aan regering en parlement over kansspelen en spelerbescherming
2. Vergunningen: toekenning en beheer van licenties voor kansspelen en weddenschappen
3. Controle & sancties: toezicht op naleving van de Kansspelwet, met bevoegdheid tot waarschuwingen, schorsingen, intrekkingen en administratieve boetes
4. Spelerbescherming: beheer van het uitsluitingssysteem (EPIS), preventie van gokverslaving
5. Bestrijding illegaal aanbod: zwarte lijst van illegale websites, IP-blokkering via ISP's

1B. Wat doet het in de praktijk?

Vergunningenbeleid: De KSC beheert een systeem van vergunningsklassen:

• Klasse A: casino's (9 vergunningen, eind 2024)
• Klasse B: speelautomatenhallen (175 vergunningen, eind 2024)
• Klasse C: drankgelegenheden met max. 2 toestellen (4.272 vergunningen, eind 2024)
• Klasse E: dienstverleners (technisch, software)
• Klasse F1/F1+: organisatoren van weddenschappen (30 F1 en 22 F1+, eind 2024)
• Klasse F2: aanneming van weddenschappen, onder meer in 408 vaste wedkantoren (eind 2024)
• Online: A+, B+, F1+ (complementaire licenties)

Handhaving 2024:

• 66 boetes opgelegd, totaal €4,6 miljoen (hoogste bedrag sinds minstens 2018)
• Slechts €27.525 geïnd. Collectiegraad van ~0,6%
• Over de periode 2018-2024: €10,5 miljoen aan boetes, waarvan €656.336 geïnd (ongeveer 6%)
• In 2023 ging meer dan €1 miljoen van de €1,12 miljoen aan boetes naar buitenlandse aanbieders van illegale kansspelen
• Invorderingsbrieven aan buitenlandse illegale aanbieders blijven volgens de KSC zelf "meestal dode letter". Onbetaalde dossiers gaan naar het incassobureau van de FOD Financiën; de KSC ziet niet wat daar nog geïnd wordt

Zwarte lijst: De KSC houdt sinds 2011 op haar website een zwarte lijst van illegale goksites bij. Internetproviders blokkeren die sites; de wet van 7 mei 2024 heeft dat systeem wettelijk verankerd. In 2024 kwamen er 105 url's bij. Sites op de lijst omzeilen de blokkering vaak met een nieuwe url of een app.

Probleem personeelstekort: Het jaarverslag 2024 bevat geen financiële cijfers van de sector, omdat de functie die ze verzamelt en verwerkt niet ingevuld was. Het personeelsplan 2021-2025 (57 VTE) kon niet worden uitgevoerd: voor aanwervingen is de KSC volledig afhankelijk van haar FOD.

Rekenhof-audit (2013): Het Rekenhof onderzocht de werking van de KSC op verzoek van de Kamer. Bevindingen:

• De handhaving verloopt voldoende transparant en objectief
• Er is nood aan een geïntegreerd en geïnformatiseerd systeem voor klachten, vergunningsdossiers, controledossiers en sanctieprocedures
• De middelen van het begrotingsfonds (saldo bijna €17,3 miljoen begin 2012) moeten optimaal benut worden voor personeel en ICT
• Tien jaar later telde het secretariaat nog altijd ongeveer evenveel mensen: 39 ambtenaren in 2013, 39,3 VTE eind 2023

1C. Internationale vergelijking

Kerncontrast: De Belgische KSC heeft met 32,8 VTE veruit het kleinste team van de vergeleken regulatoren. De Deense Spillemyndigheden heeft er ongeveer 115 voor een markt van ongeveer €1 miljard, kleiner dan de Belgische (€1,7 miljard). De Nederlandse Ksa telde eind 2025 183 medewerkers. Per miljoen inwoners heeft België ongeveer 3 toezichthouders, Nederland ongeveer 10 en Denemarken ongeveer 19. De cijfers zijn niet volledig vergelijkbaar (de Nederlandse marktcijfers bevatten de loterijen, de Belgische, Deense en Britse niet; het Britse personeel en budget omvatten ook het toezicht op de National Lottery), maar de orde van grootte is duidelijk.

Nederland als referentiemodel:

• De Kansspelautoriteit (Ksa) is een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) met eigen rechtspersoonlijkheid
• 154 medewerkers eind 2024, 183 eind 2025; de begroting 2026 gaat uit van 221 functies
• Lasten van €36,9 miljoen (2025), plus €10,3 miljoen voor het verslavingspreventiefonds, gefinancierd uit kansspelheffingen
• Eigen team Zorgplicht Online (13 medewerkers, 2025) specifiek voor toezicht online
• Nieuwe organisatiestructuur sinds januari 2026, met een apart team Spelersbescherming
• Boetebevoegdheid tot het bedrag van de zesde boetecategorie (€1.100.000 sinds 2026) of 10% van de jaaromzet (het hoogste van beide)

Denemarken als referentiemodel:

• Spillemyndigheden (DGA): ongeveer 115 voltijdse krachten (2024), een agentschap onder het Deense ministerie van Belastingen, gefinancierd met vergunningsgebyren
• Werkt naar eigen zeggen met openheid en dialoog, in constructieve samenwerking met de sector
• Hoge kanalisatie: 91% van het webverkeer van Deense spelers ging in 2024 naar vergunde sites (doel: minstens 85%)
• Blokkeert onvergunde websites en betalingen naar illegale aanbieders

UK als schaalreferentie:

• UKGC: 416 medewerkers (31 maart 2025), uitgaven £60,3 miljoen (ongeveer €70 miljoen, 2024-25), waarvan £28,4 miljoen voor het toezicht op de National Lottery
• Strenge, datagedreven handhaving
• Bevoegdheid tot hoge boetes en intrekking van vergunningen

1D. Knelpunten en kritiek

1. Dramatisch personeelstekort: 32,8 VTE (2025) voor een markt van €1,7 miljard is volstrekt onvoldoende. Denemarken heeft er ongeveer 115 voor een kleinere markt, Nederland 183. Het personeelsplan 2021-2025 (57 VTE) is niet uitgevoerd.

2. Boetes zijn een dode letter: Van de €4,6 miljoen opgelegde boetes in 2024 werd slechts €27.525 geïnd (0,6%). Over 2018-2024: ongeveer 6% inningsgraad. De KSC heeft geen eigen invorderingsmiddelen en geen zicht op wat de FOD Financiën nog int.

3. Geen financiële transparantie: Het jaarverslag 2024 bevat geen financiële gegevens van de sector. Puur door personeelstekort.

4. Niet onafhankelijk: De KSC is opgericht "bij" een FOD (Justitie, sinds 1 juni 2026 Economie), wordt bestuurd door vertegenwoordigers van zes ministers en kan niet zelf aanwerven. Het Rekenhof noemde haar in 2013 al een organisatie "onder rechtstreekse ministeriële controle". Dit creëert politieke afhankelijkheid en trage besluitvorming.

5. Wet van 1999, stuksgewijs aangepast: De Kansspelwet dateert van 1999. Online kansspelen vallen er pas sinds 2011 onder, en de regels werden sindsdien stuk voor stuk bijgewerkt, terwijl de markt al voor meer dan de helft online is (55,5% van de bruto spelopbrengst in 2023).

6. Illegaal aanbod geschat op 60%: Volgens een studie van operator Gaming1, gesteund door branchevereniging BAGO, is tot 60% van de Belgische onlinemarkt in handen van illegale sites. Een onafhankelijke raming bestaat niet; in Nederland raamt de Ksa het illegale aandeel in de online bruto spelopbrengst op ongeveer de helft (begin 2025). De KSC kan daar met 33 mensen weinig aan doen.

7. Geen slagkrachtig online toezicht: De controledienst van de KSC telt vijf medewerkers (2024) voor alle controles, fysiek en online. Nederland heeft een apart team Zorgplicht Online van 13 medewerkers (2025).

8. IT-achterstand: Het Rekenhof vroeg in 2013 een geïntegreerd, geïnformatiseerd systeem voor klachten, vergunningen, controles en sancties. Dat de KSC de marktcijfers van 2024 niet kon publiceren omdat één functie niet ingevuld was, toont hoe kwetsbaar de werking blijft.

Fase 2: Toetsing aan de 9 Principes

Synthese: 1× ✅, 3× ⚠️, 5× ❌. De grootste winst zit in schaalgrootte (van 33 naar 100+ VTE), resultaatgerichtheid (boetes die geïnd worden, KPI's) en digitaal-eerst (datateam, geïntegreerd IT-systeem).

Fase 3: HART-voorstel

3A. Classificatie

🟠 Hervormd De KSC wordt omgevormd tot een onafhankelijke, slagkrachtige kansspelautoriteit naar Nederlands-Deens model.

3B. Concreet voorstel

Wat verandert er:

1. Onafhankelijke autoriteit: De KSC wordt losgemaakt van de federale administratie (tot 2026 de FOD Justitie, sindsdien de FOD Economie) en omgevormd tot een zelfstandig bestuursorgaan met eigen rechtspersoonlijkheid. Naar het model van de Nederlandse Kansspelautoriteit (Ksa). Geen 6 ministeriële vertegenwoordigers meer, maar een professionele raad van bestuur met een voorzitter en 2-4 leden, benoemd op expertise.

2. Verdrievoudiging personeel: Van 33 naar minimaal 100 VTE binnen 3 jaar. Prioriteiten:

   • Team Online Handhaving (15-20 VTE): naar Nederlands model
   • Team Data & Intelligence (10-15 VTE): real-time monitoring
   • Team Spelerbescherming (10 VTE)
   • Versterking juridische dienst voor internationale inning

3. Financiering hervormd: Budget van ongeveer €8 miljoen (2025) naar ~€25-30 miljoen/jaar, gefinancierd uit:

   • Hogere retributies voor vergunninghouders (marktconform, in verhouding tot de kost van het toezicht)
   • Een bijdrage van de deelstaten uit de extra kansspelbelasting die betere kanalisatie hen oplevert, bij federale wet met instemming van de Raad van de Deelstaten (nieuw; art. 35 HART-grondwet; de kansspelbelasting is een gewestbelasting en gaat naar de deelstaten)
   • Opgelegde en geïnde boetes (terugvloeiend naar de regulator)

4. Boete-inning effectief maken:

   • Bevriezing van speelrekeningen en betalingsstromen
   • Samenwerking met betalingsproviders (Visa, Mastercard, PayPal) om transacties naar illegale sites te blokkeren
   • Europese samenwerking via GREF voor grensoverschrijdende handhaving
   • Verhoging maximumboete naar €1 miljoen of 10% van jaaromzet

5. Digitaal-eerst:

   • Geïntegreerd vergunningen- en sanctiesysteem (aanbeveling van het Rekenhof uit 2013)
   • Real-time data-analyse van online gokpatronen
   • Automatische detectie van illegale aanbieders

6. Lokale inspraak: Gemeenten krijgen medebeslissingsrecht bij vestigingsvergunningen voor fysieke kansspelinrichtingen, met mogelijkheid tot zonering.

Internationaal model: Primair het Nederlandse Ksa-model (onafhankelijk ZBO, professioneel bestuur, schaalgrootte, zorgplichtteam), aangevuld met de Deense dialooggerichte aanpak (constructieve samenwerking met legale operatoren).

Geschatte besparing/opbrengst:

• Directe opbrengst: effectieve boete-inning kan €3-5 miljoen/jaar opleveren (2024: €27.525 geïnd)
• Indirecte opbrengst: kanalisatie van illegale naar legale markt levert extra kansspelbelasting op, voor de deelstaten die ze heffen. Als het illegale aandeel van 60% halveert naar 30%, schat HART de extra belastinginkomsten op €50-100 miljoen/jaar (basis: legale online bruto spelopbrengst €945 miljoen in 2023, die dan met ongeveer €0,7 miljard stijgt, tegen ongeveer 11% belasting op de brutomarge van online spelen).
• Kosten: budget stijgt van ongeveer €8 mln (2025) naar ~€25-30 mln/jaar, dus €17-22 mln extra, grotendeels door de sector betaald via hogere retributies
• Netto: positief voor de overheid als geheel, omdat de extra kansspelbelasting een veelvoud is van de meerkost van het toezicht. In het besparingstotaal van de staatshervorming telt dit niet als besparing, maar als een meerkost van €17-22 miljoen per jaar: de hogere retributies, de bijdrage van de deelstaten, de geïnde boetes en de extra kansspelbelasting zijn ontvangsten en worden daar niet van afgetrokken.

Implementatiepad:

• Jaar 1: Wetswijziging voor onafhankelijk statuut, aanstelling nieuwe raad van bestuur, start wervingscampagne
• Jaar 2: Opschaling naar 70 VTE, lancering IT-platform, opstart datateam
• Jaar 3: Volledige operationele capaciteit (100+ VTE), evaluatie kanalisatiegraad
• Vereist: wijziging Kansspelwet 1999, KB's voor nieuwe financieringsstructuur

Fase 4: Partijpunt (Website-klare tekst)

Deel A: Het partijpunt

Kansspelcommissie. Hervormd België heeft een gokregulator met 33 voltijdse medewerkers voor een markt van 1,7 miljard euro. Denemarken heeft er ongeveer 115 voor een kleinere markt, Nederland 183. HART maakt van de Kansspelcommissie een echte, onafhankelijke Kansspelautoriteit met slagkracht.

Deel B: De uitleg

Hoe het nu werkt

De Kansspelcommissie (KSC) is de Belgische regulator voor kansspelen, opgericht in 1999 onder de Kansspelwet. Ze verleent vergunningen aan casino's, speelautomatenhallen, wedkantoren en online gokplatformen, en is verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van de wet en de bescherming van spelers. De commissie wordt voorgezeten door een magistraat en bevat vertegenwoordigers van zes ministers. Sinds 1 juni 2026 is ze ondergebracht bij de FOD Economie, daarvoor bij Justitie. Het secretariaat telde bij de publicatie van het jaarverslag 2024 (oktober 2025) slechts 32,8 voltijdse medewerkers, terwijl het eigen personeelsplan er 57 voorzag. De KSC wordt volledig gefinancierd door bijdragen van de vergunninghouders. Geen cent belastinggeld.

Wat er mis gaat

De cijfers spreken voor zich. Met 33 medewerkers moet de KSC toezicht houden op een gokmarkt van €1,7 miljard bruto spelopbrengst (2023). Ter vergelijking: Denemarken heeft ongeveer 115 voltijdse krachten voor een kleinere markt van ongeveer €1 miljard (2024). De Nederlandse Kansspelautoriteit telde eind 2025 183 medewerkers. Per miljoen inwoners heeft België ongeveer 3 toezichthouders, Nederland 10 en Denemarken 19. Van de vergeleken landen heeft België veruit de kleinste gokwaakhond.

De gevolgen zijn zichtbaar. In 2024 legde de KSC €4,6 miljoen aan boetes op, het hoogste bedrag sinds minstens 2018, vooral aan illegale gokoperatoren. Daarvan werd €27.525 geïnd. Minder dan 1%. Over 2018-2024 bedraagt de inningsgraad amper 6%. Invorderingsbrieven aan buitenlandse illegale aanbieders blijven volgens de KSC zelf "meestal dode letter". Het jaarverslag 2024 bevat geen financiële gegevens van de sector, simpelweg omdat de functie die de cijfers verwerkt niet ingevuld was.

Ondertussen raamt een studie uit de sector (van operator Gaming1, gesteund door branchevereniging BAGO) dat tot 60% van de Belgische online gokmarkt illegaal is. Dat betekent: geen consumentenbescherming, geen bijdrage aan de schatkist, geen hulp bij gokverslaving. Het Rekenhof vroeg al in 2013 om de middelen van de KSC te gebruiken voor personeel en ICT, en om een geïntegreerd systeem voor klachten, vergunningen, controles en sancties. Tien jaar later telde het secretariaat nog altijd evenveel mensen.

Hoe het elders werkt

Nederland heeft in 2012 de Kansspelautoriteit (Ksa) opgericht als zelfstandig bestuursorgaan. Los van elk ministerie, met een eigen raad van bestuur en professioneel management. De Ksa groeide van 154 medewerkers eind 2024 naar 183 eind 2025, met lasten van €36,9 miljoen (2025), gefinancierd uit kansspelheffingen. Ze heeft een gespecialiseerd team Zorgplicht Online van 13 mensen dat nagaat of gokbedrijven hun spelers beschermen. De Ksa kan boetes opleggen tot €1,1 miljoen (2026) of 10% van de jaaromzet, legde in 2025 vijf boetes van samen €8,6 miljoen op aan vergunde online aanbieders en werkt met betaaldienstverleners aan het herkennen van betalingen naar illegale sites.

Denemarken werkt via de Spillemyndigheden (ongeveer 115 voltijdse krachten) met openheid en dialoog met de sector, en blokkeert tegelijk onvergunde websites en betalingen. Het resultaat: 91% van het webverkeer van Deense spelers gaat naar vergunde sites (2024). Meer spelers bij legale aanbieders, minder op illegale sites.

Wat HART voorstelt

1. Onafhankelijke Kansspelautoriteit. De KSC wordt losgemaakt van de federale administratie en omgevormd tot een zelfstandig bestuursorgaan met een professionele raad van bestuur. Net als in Nederland. Geen zes ministeriële vertegenwoordigers meer, maar benoemde experts.

2. Schaalvergroting naar 100+ medewerkers. In drie jaar tijd groeit de autoriteit van 33 naar minimaal 100 voltijdse medewerkers. Prioriteiten: een Team Online Handhaving (15-20 mensen), een Team Data & Intelligence (10-15 mensen) en een versterkte juridische dienst voor internationale boete-inning.

3. Budget van ongeveer €8 miljoen naar €25-30 miljoen. Gefinancierd uit hogere, marktconforme retributies van vergunninghouders, een bijdrage van de deelstaten uit de extra kansspelbelasting die betere kanalisatie hen oplevert, en effectief geïnde boetes die terugvloeien naar de regulator.

4. Boetes die werken. Samenwerking met betalingsproviders om transacties naar illegale sites te blokkeren. Bevriezing van speelrekeningen. Europese samenwerking voor grensoverschrijdende handhaving. Maximumboete naar €1 miljoen of 10% van de jaaromzet.

5. Digitaal toezicht. Een geïntegreerd IT-platform voor vergunningen, controles en sancties. Wat het Rekenhof in 2013 al vroeg. Real-time monitoring van online gokpatronen. Automatische detectie van illegale aanbieders.

6. Lokale inspraak. Gemeenten krijgen medebeslissingsrecht over waar fysieke gokzalen mogen komen, met de mogelijkheid om gokvrije zones in te stellen.

Wat het oplevert

De investering van ongeveer €20 miljoen extra per jaar verdient zichzelf ruimschoots terug. Als effectief toezicht de illegale markt halveert van 60% naar 30%, levert dat naar schatting €50-100 miljoen per jaar extra aan kansspelbelasting op voor de deelstaten, die die belasting heffen. Daarbovenop: boetes die daadwerkelijk geïnd worden (potentieel €3-5 miljoen/jaar), betere bescherming van kwetsbare gokkers tegen verslaving, en een eerlijker speelveld voor legale operatoren die wél bijdragen aan de samenleving. Nederland en Denemarken tonen dat het kan: meer personeel, beter toezicht en de grote meerderheid van de spelers bij legale aanbieders (ongeveer 94% van de Nederlandse spelers gokt uitsluitend legaal).

Fase 5: Bronnenlijst

• Herzien: 2026-09-27 (factcheck: cijfers, bronnen, tijdloze formulering)