Kansspelcommissie: Audit

Datum: 2026-03-29 Categorie: Federale Regulatoren & Toezichthouders Status-voorstel: 🟠 Hervormd

Fase 1: Diepteonderzoek

1A. Wat is het precies?

Officiële naam: Kansspelcommissie (KSC) / Commission des jeux de hasard Engelse naam: Belgian Gaming Commission Juridische basis: Wet van 7 mei 1999 op de kansspelen, de kansspelinrichtingen en de bescherming van de spelers (Kansspelwet) Opgericht: 1999 Bestuursniveau: Federaal. Opgericht bij het Ministerie van Justitie als adviserend, beslissend en controlerend orgaan Voorzitter: Magali Clavie (magistraat, sinds 2020)

Samenstelling: De commissie telt 11 leden en evenveel plaatsvervangers:

• 1 voorzitter (magistraat)
• 6 vertegenwoordigers van ministers: Justitie, Financiën, Economie, Volksgezondheid, Binnenlandse Zaken en de Nationale Loterij
• Taalpariteit: evenveel Nederlandstalige als Franstalige leden

Personeel: ~32,8 VTE (eind 2024): het secretariaat dat de dagelijkse werking verzorgt.

Budget/financiering: De KSC wordt volledig gefinancierd door retributies van vergunninghouders (klassen A, A+, B, B+, C, E, F1, F1+, F2). Er is een fonds opgericht binnen de begroting van FOD Justitie. Specifieke bijdragen voor 2025 (KB 12 december 2024):

• Klasse A (casino): €22.085 vast + €714 per toestel (min. €21.420)
• Klasse B (speelautomatenhal): €11.042
• Klasse F1 (wedkantoor): €12.603
• Klasse E (dienstverlener): €3.682 – €12.603 afhankelijk van dienst

Het exacte totaalbudget wordt niet publiek gepubliceerd, maar wordt geschat op ~€5-7 miljoen/jaar op basis van de retributies.

Kerntaken:

1. Advisering advies aan regering en parlement over kansspelen en spelerbescherming
2. Vergunningen toekenning en beheer van licenties voor kansspelen en weddenschappen
3. Controle & sancties toezicht op naleving van de Kansspelwet, met bevoegdheid tot waarschuwingen, schorsingen, intrekkingen en administratieve boetes
4. Spelerbescherming beheer van het uitsluitingssysteem (EPIS), preventie van gokverslaving
5. Bestrijding illegaal aanbod zwarte lijst van illegale websites, IP-blokkering via ISP's

1B. Wat doet het in de praktijk?

Vergunningenbeleid: De KSC beheert een systeem van vergunningsklassen:

• Klasse A: casino's (9 in België)
• Klasse B: speelautomatenhallen (~180)
• Klasse C: drankgelegenheden met max. 2 toestellen
• Klasse E: dienstverleners (technisch, software)
• Klasse F1/F1+: wedkantoren
• Klasse F2: kansspelen in horeca
• Online: A+, B+, F1+ (complementaire licenties)

Handhaving 2024:

• 66 boetes opgelegd, totaal €4,6 miljoen (recordbedrag)
• Slechts €27.525 geïnd. Collectiegraad van ~0,6%
• Over de periode 2018-2023: €5,92 miljoen aan boetes, waarvan €628.811 geïnd (10%)
• 95% van de boetes richt zich op niet-Europese jurisdicties (vooral Curaçao)
• Boetes zijn in de woorden van de KSC zelf een "dode letter"

Zwarte lijst: De KSC publiceert maandelijks een geüpdatete zwarte lijst van illegale goksites in het Belgisch Staatsblad. ISP's zijn verplicht deze sites te blokkeren.

Probleem personeelstekort: Het jaarverslag 2024 bevat geen financiële cijfers van vergunninghouders. Een primeur. Omdat het personeel de gegevens niet tijdig kon verwerken. Het personeelsplan 2021-2025 kon niet worden uitgevoerd.

Rekenhof-audit (2013): Het Rekenhof onderzocht de werking van de KSC op vraag van het federaal parlement. Bevindingen:

• De handhaving verloopt voldoende transparant en objectief
• Er is nood aan een geïntegreerd IT-systeem voor klachten, licentiedossiers en sanctieprocedures
• Budget moet vrijgemaakt worden voor extra personeel en IT
• Aanbevelingen zijn niet-bindend en werden slechts beperkt opgevolgd

1C. Internationale vergelijking

Kerncontrast: De Belgische KSC heeft met 33 VTE veruit het kleinste team van alle vergelijkbare regulatoren, terwijl de Belgische gokmarkt (€1,7 mld GGR) groter is dan de Nederlandse (€1,4 mld) en de Deense (€0,9 mld). De ratio VTE per miljard GGR is in België ~19, tegenover ~111 in Nederland en ~156 in Denemarken.

Nederland als referentiemodel:

• De Kansspelautoriteit (Ksa) is een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) met eigen rechtspersoonlijkheid
• 155 VTE en groeiend naar 215 VTE
• Budget van €44,9 miljoen, volledig gefinancierd uit kansspelheffingen
• Eigen Team Online Zorgplicht (11 VTE) specifiek voor handhaving online
• Reorganisatie in 2025-2026 voor nog professionelere structuur
• Boetebevoegdheid tot €1.030.000 of 10% van de jaaromzet

Denemarken als referentiemodel:

• Spillemyndigheden (DGA): ~140 medewerkers
• Dialooggerichte aanpak: geleidelijke escalatie, constructief overleg met operatoren
• Hogere en stabielere kanalisatiegraad (meer spelers bij legale aanbieders)
• Succesvollere bestrijding van illegaal aanbod

UK als schaalreferentie:

• UKGC: 416 medewerkers, €70 miljoen budget
• Strenge, datagedreven handhaving
• Bevoegdheid tot hoge boetes die ook daadwerkelijk geïnd worden

1D. Knelpunten en kritiek

1. Dramatisch personeelstekort: 32,8 VTE voor een markt van €1,7 miljard is volstrekt onvoldoende. Nederland heeft 155 VTE voor een kleinere markt. Het personeelsplan 2021-2025 is niet uitgevoerd.

2. Boetes zijn een dode letter: Van de €4,6 miljoen opgelegde boetes in 2024 werd slechts €27.525 geïnd (0,6%). Over 6 jaar: 10% inningsgraad. De KSC heeft geen eigen executiemiddelen.

3. Geen financiële transparantie: Het jaarverslag 2024 bevat voor het eerst geen financiële gegevens van operators. Puur door personeelstekort.

4. Niet onafhankelijk: De KSC is opgericht "bij" FOD Justitie en wordt bestuurd door vertegenwoordigers van 6 ministers. Dit creëert politieke afhankelijkheid en trage besluitvorming.

5. Verouderde wet: De Kansspelwet dateert van 1999, toen online gokken nauwelijks bestond. De wet is niet aangepast aan de realiteit van een markt die nu voor >50% online is.

6. Illegaal aanbod geschat op 60%: Volgens schattingen bestaat tot 60% van de Belgische onlinemarkt uit illegale sites. De KSC kan daar met 33 mensen weinig aan doen.

7. Geen eigen datateam: Waar Nederland een specifiek Team Online Zorgplicht (11 VTE) heeft, heeft de KSC geen gespecialiseerd datateam.

8. IT-achterstand: Het Rekenhof wees in 2013 al op de nood aan een geïntegreerd IT-systeem. Anno 2024 is dit nog steeds niet volledig gerealiseerd.

Fase 2: Toetsing aan de 9 Principes

Synthese: 1× ✅, 3× ⚠️, 5× ❌. De grootste winst zit in schaalgrootte (van 33 naar 120+ VTE), resultaatgerichtheid (boetes die geïnd worden, KPI's) en digitaal-eerst (datateam, geïntegreerd IT-systeem).

Fase 3: HART-voorstel

3A. Classificatie

🟠 Hervormd De KSC wordt omgevormd tot een onafhankelijke, slagkrachtige kansspelautoriteit naar Nederlands-Deens model.

3B. Concreet voorstel

Wat verandert er:

1. Onafhankelijke autoriteit: De KSC wordt losgemaakt van FOD Justitie en omgevormd tot een zelfstandig bestuursorgaan met eigen rechtspersoonlijkheid. Naar het model van de Nederlandse Kansspelautoriteit (Ksa). Geen 6 ministeriële vertegenwoordigers meer, maar een professionele raad van bestuur met een voorzitter en 2-4 leden, benoemd op expertise.

2. Verdrievoudiging personeel: Van 33 naar minimaal 100 VTE binnen 3 jaar. Prioriteiten:

   • Team Online Handhaving (15-20 VTE): naar Nederlands model
   • Team Data & Intelligence (10-15 VTE): real-time monitoring
   • Team Spelerbescherming (10 VTE)
   • Versterking juridische dienst voor internationale inning

3. Financiering hervormd: Budget naar ~€25-30 miljoen/jaar, gefinancierd uit:

   • Hogere retributies voor vergunninghouders (marktconform)
   • Percentage van de kansspelbelasting (nieuw)
   • Opgelegde en geïnde boetes (terugvloeiend naar de regulator)

4. Boete-inning effectief maken:

   • Bevriezing van speelrekeningen en betalingsstromen (naar Nederlands model)
   • Samenwerking met betalingsproviders (Visa, Mastercard, PayPal) om transacties naar illegale sites te blokkeren
   • Europese samenwerking via GREF voor grensoverschrijdende handhaving
   • Verhoging maximumboete naar €1 miljoen of 10% van jaaromzet

5. Digitaal-eerst:

   • Geïntegreerd vergunningen- en sanctiesysteem (Rekenhof-aanbeveling 2013, nog steeds niet uitgevoerd)
   • Real-time data-analyse van online gokpatronen
   • Automatische detectie van illegale aanbieders

6. Lokale inspraak: Gemeenten krijgen medebeslissingsrecht bij vestigingsvergunningen voor fysieke kansspelinrichtingen, met mogelijkheid tot zonering.

Internationaal model: Primair het Nederlandse Ksa-model (onafhankelijk ZBO, professioneel bestuur, schaalgrootte, zorgplichtteam), aangevuld met de Deense dialooggerichte aanpak (constructieve samenwerking met legale operatoren).

Geschatte besparing/opbrengst:

• Directe opbrengst: effectieve boete-inning kan €3-5 miljoen/jaar opleveren (nu: <€0,1 mln)
• Indirecte opbrengst: kanalisatie van illegale naar legale markt levert extra kansspelbelasting op. Als 60% illegale markt halveert naar 30%, schat HART de extra belastinginkomsten op €50-100 miljoen/jaar.
• Kosten: budget stijgt van ~€5-7 mln naar ~€25-30 mln/jaar
• Netto: sterk positief door verhoogde belastinginkomsten en effectievere handhaving

Implementatiepad:

• Jaar 1: Wetswijziging voor onafhankelijk statuut, aanstelling nieuwe raad van bestuur, start wervingscampagne
• Jaar 2: Opschaling naar 70 VTE, lancering IT-platform, opstart datateam
• Jaar 3: Volledige operationele capaciteit (100+ VTE), evaluatie kanalisatiegraad
• Vereist: wijziging Kansspelwet 1999, KB's voor nieuwe financieringsstructuur

Fase 4: Partijpunt (Website-klare tekst)

Deel A: Het partijpunt

Kansspelcommissie. Hervormd België heeft een gokregulator met 33 medewerkers voor een markt van 1,7 miljard euro. Nederland heeft er 155 voor een kleinere markt. HART maakt van de Kansspelcommissie een echte, onafhankelijke Kansspelautoriteit met slagkracht.

Deel B: De uitleg

Hoe het nu werkt

De Kansspelcommissie (KSC) is de Belgische regulator voor kansspelen, opgericht in 1999 onder de Kansspelwet. Ze verleent vergunningen aan casino's, speelautomatenhallen, wedkantoren en online gokplatformen, en is verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van de wet en de bescherming van spelers. De commissie wordt voorgezeten door een magistraat en bevat vertegenwoordigers van zes ministers. Het secretariaat telt slechts 32,8 voltijdse medewerkers (eind 2024). De KSC wordt volledig gefinancierd door bijdragen van de vergunninghouders. Geen cent belastinggeld.

Wat er mis gaat

De cijfers spreken voor zich. Met 33 medewerkers moet de KSC toezicht houden op een gokmarkt van €1,7 miljard bruto spelopbrengst. Ter vergelijking: de Nederlandse Kansspelautoriteit heeft 155 medewerkers voor een kleinere markt van €1,4 miljard. Denemarken heeft 140 medewerkers voor een markt van €0,9 miljard. België heeft de kleinste gokwaakhond van West-Europa, voor een van de grotere markten.

De gevolgen zijn zichtbaar. In 2024 legde de KSC een recordbedrag van €4,6 miljoen aan boetes op aan illegale gokoperatoren. Daarvan werd €27.525 geïnd. Minder dan 1%. Over zes jaar tijd bedraagt de inningsgraad 10%. De KSC noemt haar eigen boetes een "dode letter". Het jaarverslag 2024 bevatte voor het eerst in de geschiedenis geen financiële gegevens van gokoperatoren, simpelweg omdat het personeel de cijfers niet kon verwerken.

Ondertussen wordt geschat dat tot 60% van de Belgische online gokmarkt illegaal is. Dat betekent: geen consumentenbescherming, geen bijdrage aan de schatkist, geen hulp bij gokverslaving. Het Rekenhof wees al in 2013 op de nood aan meer personeel en een modern IT-systeem. Die aanbevelingen zijn grotendeels genegeerd.

Hoe het elders werkt

Nederland heeft in 2012 de Kansspelautoriteit (Ksa) opgericht als zelfstandig bestuursorgaan. Los van elk ministerie, met een eigen raad van bestuur en professioneel management. De Ksa heeft 155 medewerkers en een budget van €44,9 miljoen, gefinancierd uit kansspelheffingen. Ze heeft een gespecialiseerd Team Online Zorgplicht van 11 mensen dat dag en nacht monitort of gokbedrijven de regels naleven. Boetes tot €1 miljoen of 10% van de jaaromzet worden opgelegd én geïnd, onder meer door bevriezing van speelrekeningen. De Ksa groeit in 2025-2026 zelfs door naar 215 medewerkers.

Denemarken kiest voor een dialooggerichte aanpak via de Spillemyndigheden (~140 medewerkers). In plaats van meteen maximale sancties op te leggen, escaleert Denemarken geleidelijk. Het resultaat: een hogere en stabielere kanalisatiegraad. Meer spelers bij legale aanbieders, minder op illegale sites.

Wat HART voorstelt

1. Onafhankelijke Kansspelautoriteit. De KSC wordt losgemaakt van FOD Justitie en omgevormd tot een zelfstandig bestuursorgaan met een professionele raad van bestuur. Net als in Nederland. Geen zes ministeriële vertegenwoordigers meer, maar benoemde experts.

2. Schaalvergroting naar 100+ medewerkers. In drie jaar tijd groeit de autoriteit van 33 naar minimaal 100 voltijdse medewerkers. Prioriteiten: een Team Online Handhaving (15-20 mensen), een Team Data & Intelligence (10-15 mensen) en een versterkte juridische dienst voor internationale boete-inning.

3. Budget naar €25-30 miljoen. Gefinancierd uit hogere, marktconforme retributies van vergunninghouders, een deel van de kansspelbelasting, en effectief geïnde boetes die terugvloeien naar de regulator.

4. Boetes die werken. Samenwerking met betalingsproviders om transacties naar illegale sites te blokkeren. Bevriezing van speelrekeningen. Europese samenwerking voor grensoverschrijdende handhaving. Maximumboete naar €1 miljoen of 10% van de jaaromzet.

5. Digitaal toezicht. Een geïntegreerd IT-platform voor vergunningen, controles en sancties. Wat het Rekenhof in 2013 al vroeg. Real-time monitoring van online gokpatronen. Automatische detectie van illegale aanbieders.

6. Lokale inspraak. Gemeenten krijgen medebeslissingsrecht over waar fysieke gokzalen mogen komen, met de mogelijkheid om gokvrije zones in te stellen.

Wat het oplevert

De investering van ~€20 miljoen extra per jaar verdient zichzelf ruimschoots terug. Als effectief toezicht de illegale markt halveert van 60% naar 30%, levert dat naar schatting €50-100 miljoen per jaar extra aan kansspelbelasting op voor de schatkist. Daarbovenop: boetes die daadwerkelijk geïnd worden (potentieel €3-5 miljoen/jaar), betere bescherming van kwetsbare gokkers tegen verslaving, en een eerlijker speelveld voor legale operatoren die wél bijdragen aan de samenleving. Nederland bewijst dat dit model werkt: meer personeel, beter toezicht, hogere kanalisatie, meer belastinginkomsten.

Fase 5: Bronnenlijst