POD Wetenschapsbeleid (BELSPO): Audit

Datum: 2026-03-29 Status: 🟠 Nieuw/hervormd Categorie: POD's (Programmatorische Overheidsdiensten)

Fase 1: Diepteonderzoek

1A. Wat is het precies?

Officiële naam: Programmatorische Federale Overheidsdienst Wetenschapsbeleid (POD Wetenschapsbeleid), internationaal bekend als BELSPO (Belgian Science Policy Office).

Juridische basis: Opgericht als Belgische staatsadministratie in 1968 (toen de "Diensten voor Programmatie van het Wetenschapsbeleid", DPWB). In 1994 samengevoegd tot de DWTC (Federale Diensten voor Wetenschappelijke, Technische en Culturele Aangelegenheden). In de huidige vorm opgericht bij koninklijk besluit van 12 december 2002, in het kader van de Copernicushervorming van de federale administratie, als programmatorische en in principe tijdelijke overheidsdienst.

Bestuursniveau: Federaal. Valt onder de federale minister of staatssecretaris die bevoegd is voor Wetenschapsbeleid; die bevoegdheid verschuift per regering van portefeuille.

Budget: Ongeveer €550 à 630 miljoen per jaar, afhankelijk van wat meegeteld wordt: €630 miljoen in 2024 volgens het directiecomité; €553 miljoen in 2025, 6,6% of €39 miljoen minder dan in 2024 (telling VRT NWS).

Budgetverdeling:

• Ruimtevaart, vooral de bijdrage aan ESA: ongeveer €250 à 335 miljoen per jaar, minstens 40% van het budget
• Dotaties aan de 10 Federale Wetenschappelijke Instellingen (FWI): ongeveer €115 miljoen, samen met Belnet ongeveer €125 miljoen (begroting 2023)
• Onderzoeksprogramma's en infrastructuur, waaronder nucleair onderzoek met SCK CEN en Myrrha (ongeveer €40 miljoen per jaar), luchtvaartonderzoek en de deelname aan internationale onderzoeksinfrastructuur
• Personeel en werking van de centrale administratie en Belnet

Personeel: Ruim 2.500 medewerkers in totaal (2024), verspreid over de 10 FWI's, Belnet en de centrale administratie; ongeveer 2.180 voltijdse equivalenten (VTE, 2022). De centrale administratie zelf telt ongeveer 170 VTE, waarvan meer dan de helft in ondersteunende diensten (spending review, 2022).

Aansturing: Directiecomité met vertegenwoordigers van de 10 FWI's, Belnet en de centrale administratie, onder leiding van een voorzitter.

De 10 Federale Wetenschappelijke Instellingen (FWI)

Plus Belnet (het Belgisch nationaal onderzoeksnetwerk).

1B. Wat doet het in de praktijk?

Kerntaken:

1. Ruimtevaartbeleid: Beheert de Belgische bijdrage aan ESA (ongeveer €250 à 335 miljoen per jaar). België hoort traditioneel bij de vijf à zes grootste bijdragers; op de ESA-ministerraad van november 2025 schreef het in voor €1,1 miljard over vijf jaar, de zesde grootste inschrijving. Volgens het directiecomité van BELSPO (2024) vloeit per in ESA geïnvesteerde euro €4,35 terug naar Belgische bedrijven. De ruimtevaartsector was in 2023 goed voor 3.620 directe en ongeveer 10.000 indirecte jobs.
2. Federale onderzoeksprogramma's: Ontwerpt en beheert onderzoeksprogramma's op federale bevoegdheidsdomeinen (klimaat, biodiversiteit, duurzame ontwikkeling, volksgezondheid, mobiliteit).
3. Coördinatie FWI's: Administratieve en financiële ondersteuning van de 10 FWI's. De federale musea trekken ongeveer 1,5 miljoen bezoekers per jaar (2024).
4. Wetenschappelijke infrastructuur: Beheert onder meer, via het Poolsecretariaat, het Antarctisch station Prinses Elisabeth, en is namens de Belgische Staat eigenaar van het oceanografisch onderzoeksschip RV Belgica (in dienst sinds 2022).
5. Internationale coördinatie: Vertegenwoordigt België in internationale wetenschappelijke organisaties en netwerken.
6. Fiscale O&O-registratie: Registreert onderzoeksprojecten en -programma's voor de gedeeltelijke vrijstelling van doorstorting van bedrijfsvoorheffing voor onderzoekers en geeft op vraag voorafgaand advies.

Overlap met andere instellingen:

• De gemeenschappen (Vlaanderen, FWB) hebben eigen onderzoeksfinancieringsorganen: FWO (Vlaanderen), FNRS (FWB).
• Innovatie-agentschappen op deelstaatniveau: VLAIO (Vlaanderen), SPW Économie, Emploi, Recherche (Wallonië), Innoviris (Brussel).
• De Interministeriële Conferentie voor Wetenschapsbeleid (IMCWB) coördineert tussen de niveaus, maar heeft geen bindende beslissingsbevoegdheid.

Klanten: Onderzoeksinstellingen, universiteiten, bedrijven (via ESA-contracten en O&O-attesten), het brede publiek (via musea en weerdiensten), en de federale regering (via beleidsondersteunend onderzoek).

Prestatie-indicatoren: Beperkt. De FWI's publiceren jaarverslagen maar er is geen systematische, geünificeerde KPI-rapportage over het hele BELSPO-ecosysteem. In een open brief (augustus 2024) stelde het directiecomité dat het totaalbudget al 15 jaar met 2% per jaar daalt.

Rekenhof-audit: Het Rekenhof onderzocht in 2023 het personeelsbeleid van vier FWI's (KBR, KMSKB, KMMA, KSB). Aanwervingsregels werden niet altijd nageleefd, directiepremies werden onterecht uitbetaald, de HR-diensten waren deels onderbemand en slechts één FWI had een vertrouwenspersoon integriteit.

1C. Internationale vergelijking

Nederland: NWO (Dutch Research Council)

• Budget: ongeveer €1,6 miljard (2024)
• Personeel: ongeveer 1.800 medewerkers (1.673 VTE, eind 2024) bij NWO-I, dat sinds 2025 10 onderzoeksinstituten telt
• Structuur: Eén centraal orgaan onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van OCW. Drie domeinen (Exacte en Natuurwetenschappen, Toegepaste en Technische Wetenschappen, Sociale en Geesteswetenschappen), plus ZonMw voor gezondheidsonderzoek. Geen splitsing over taalgebieden of regio's.
• Sterktes: Duidelijke scheiding tussen onderzoeksfinanciering (NWO) en innovatiebeleid (RVO/TNO). Eén loket voor onderzoekers. Transparant peer-review-systeem.
• Ruimtevaart: NSO (Netherlands Space Office) als apart agentschap, nationaal gefinancierd.

Duitsland: DFG (Deutsche Forschungsgemeinschaft)

• Budget: ongeveer €3,9 miljard (2024, ruim 30.900 projecten)
• Structuur: Zelfbesturende vereniging naar privaatrecht, gezamenlijk gefinancierd door de Bund en de Länder. De Länder zijn volwaardig partner in de financiering, maar de DFG werkt als één nationale instelling.
• Sterktes: Artikel 91b van de Grondwet laat Bund en Länder samen wetenschap en onderzoek financieren. Geen duplicatie per Bundesland.
• Ruimtevaart: DLR (Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt) als nationaal ruimtevaartagentschap. Duitsland is de grootste ESA-bijdrager: ongeveer €5,4 miljard, 23% van de inschrijvingen op de ministerraad van 2025.

Denemarken: DFF (Independent Research Fund Denmark)

• Budget: ongeveer 2 miljard Deense kroon per jaar (ongeveer €270 miljoen, 2025)
• Structuur: Eén publiek fonds onder het ministerie van Onderwijs en Onderzoek. Een bestuur, 5 vakraden en een overkoepelend comité, samen 84 vaste leden. Het secretariaat zit bij één agentschap (Uddannelses- og Forskningsstyrelsen).
• Sterktes: Extreem gestroomlijnd. Eén ministerie, één fonds, één uitvoeringsagentschap. Geen regionale duplicatie. Ongeveer 4.000 aanvragen per jaar, ongeveer 500 toegekend.

Zwitserland: SNSF (Swiss National Science Foundation)

• Budget: ongeveer 1,2 miljard Zwitserse frank per jaar (2025, ruim €1,2 miljard)
• Structuur: Private stichting met federaal mandaat (sinds 1952), volledig gefinancierd door de Bondsstaat. Organen: Stichtingsraad, Nationale Onderzoeksraad, Afgevaardigdenvergadering (sinds 2024) en de administratieve diensten. SERI (Staatssecretariaat voor Onderwijs, Onderzoek en Innovatie) coördineert op federaal niveau.
• Sterktes: Ondanks 26 kantons geen duplicatie van onderzoeksfinanciering. Het federale mandaat wordt uitgevoerd door een onafhankelijke stichting. Buiten de politiek.
• Ruimtevaart: Via het SERI (Swiss Space Office), nationaal gefinancierd.

Kernles uit de vergelijking

In alle vier de referentielanden is wetenschapsbeleid één nationaal systeem, zelfs in federale staten (Duitsland, Zwitserland). Nergens wordt de basisonderzoeksfinanciering opgesplitst per taalgebied of regio. De ruimtevaartbijdrage wordt overal nationaal beheerd, nooit regionaal.

1D. Knelpunten en kritiek

1. Structurele onderfinanciering: Volgens het directiecomité daalt het totaalbudget al 15 jaar met 2% per jaar. In 2025 kwam er een bijkomende daling van 6,6% bij. In een open brief (augustus 2024) vroeg het directiecomité of een land denkbaar is "zonder weerinstituut, zonder ruimtevaartbeleid, zonder archiefdiensten, [...] zonder nationale bibliotheek".

2. ESA-bijdrage onder druk: In 2025 vreesde de ruimtevaartsector een halvering van het ESA-budget; 150 ruimtevaartwetenschappers trokken in een open brief aan de alarmbel en de sector waarschuwde voor honderden jobverliezen. Uiteindelijk schreef België in november 2025 in voor €1,1 miljard over vijf jaar, pas nadat de federale regering enkele dagen voor de ministerraad een eenmalige verhoging van €400 miljoen toekende. Een investering met een horizon van tientallen jaren hangt zo af van beslissingen op het laatste moment. De sector was in 2023 goed voor 3.620 directe en ongeveer 10.000 indirecte jobs.

3. Communautaire spanning: Van elke €4,5 die via ESA terugvloeit naar België, gaat €2,4 naar Wallonië en €2 naar Vlaanderen (VRT NWS, 2025). Die ongelijke verdeling voedt communautaire kritiek op het federale ruimtevaartbeleid en voorstellen om de ESA-middelen regionaal te verdelen.

4. Terugkerende druk tot communautarisering van de FWI's: In 2014 besliste de federale regering om BELSPO af te schaffen en de FWI's te verzelfstandigen; eind 2018 bleek die hervorming niet realiseerbaar, en jarenlang bleven leidinggevende functies onbezet of ad interim ingevuld (Rekenhof, 2023). In de formatiegesprekken van 2024 lag een overheveling op tafel van de FWI's in Vlaanderen en Wallonië naar de deelstaten, met co-beheer van de Brusselse instellingen door beide gemeenschappen. Wetenschappers en de Koninklijke Vlaamse Academie van België (standpunt, 2015) pleiten voor versterking, niet voor splitsing.

5. Gebrekkig personeelsbeleid: Het Rekenhof stelde in 2023 bij vier FWI's tekortkomingen vast: aanwervingsregels werden niet altijd nageleefd, directiepremies onterecht uitbetaald en integriteitsfuncties niet ingevuld. De verouderde regelgeving bemoeilijkt een coherent HR-beleid.

6. Geen geünificeerd KPI-systeem: Er is geen overkoepelend prestatiemeetsysteem voor het hele BELSPO-ecosysteem. Elke FWI rapporteert apart zonder gestandaardiseerde indicatoren.

Fase 2: Toetsing aan de 9 Principes

Synthese: 0× ✅, 5× ⚠️, 4× ❌. De grootste winst zit bij Eenvoud (vereenvoudig het landschap), Resultaatgerichtheid (invoeren KPI's) en Internationaal bewezen (volg het Nederlandse en Zwitserse model van één nationaal onderzoeksfonds).

Fase 3: HART-voorstel

3A. Classificatie

🟠 Nieuw/hervormd BELSPO verdwijnt als aparte tussenlaag en gaat op in de FOD Economie. De onderzoeksbudgetten gaan naar één Belgisch Nationaal Wetenschapsfonds, de 10 FWI's worden juridisch verzelfstandigd met beheersovereenkomsten en externe evaluatie, en het ESA-budget krijgt een wettelijke bodem.

3B. Concreet voorstel

Wat verandert er:

1. BELSPO gaat op in de FOD Economie. De POD werd in 2002 opgericht als programmatorische, in principe tijdelijke dienst. HART integreert hem in een bestaande FOD: een directie Wetenschap en Ruimtevaart binnen de FOD Economie beheert de ESA-bijdrage, de internationale wetenschappelijke samenwerking, de federale onderzoeksinfrastructuur (Prinses Elisabeth-station, RV Belgica) en de fiscale O&O-registratie. Geen apart agentschap; de ondersteunende diensten (personeel, budget, ICT) worden gedeeld met de FOD.

2. Onderzoeksbudgetten naar het Belgisch Nationaal Wetenschapsfonds (BNWF). De federale onderzoeksprogramma's van BELSPO gaan op in het BNWF, dat ontstaat uit de fusie van FWO en FNRS: vier wetenschappelijke domeinen naar NWO-model, één peer-reviewsysteem en één digitaal aanvraagportaal voor alle Belgische onderzoekers, met deelstaatpijlers voor regionale accenten.

3. De 10 FWI's worden juridisch verzelfstandigd, zonder splitsing langs de taalgrens. Elke instelling krijgt een eigen raad van bestuur, een eigen budget en een vierjarige beheersovereenkomst met meetbare doelstellingen (publicaties, bezoekerscijfers, maatschappelijke impact, digitalisering van collecties), en wordt om de zeven jaar extern geëvalueerd door een internationaal panel, naar het Leibniz-model. KMI, KSB, BIRA, KBR, Rijksarchief en KBIN blijven volledig federaal: het KMI splitsen voor een land van ruim 30.000 km² is absurd, en de nationale bibliotheek en het rijksarchief zijn nationaal erfgoed. De musea KMKG, KMSKB en KMMA krijgen een bestuur en financiering die voor de helft federaal en voor de helft van de deelstaten komt. Het KIK blijft federaal. Jaarlijkse rapportage aan het parlement, extern gecontroleerd door het Rekenhof.

4. Eén federaal ESA-loket. Het ruimtevaartbeleid blijft federaal. Geen regionalisering van ESA-bijdragen. Wel transparante rapportage van de regionale verdeling van retourcontracten, zodat de communautaire spanning verdwijnt door feiten in plaats van perceptie.

5. Afstemming met de deelstaten in de Raad van de Deelstaten (art. 35 HART-grondwet), die de Senaat, het Overlegcomité en de interministeriële conferenties vervangt. De Interministeriële Conferentie voor Wetenschapsbeleid verdwijnt: de vakministers overleggen in de Raad, die het federale ruimtevaart- en onderzoeksbeleid afstemt met de innovatieagentschappen van de deelstaten (VLAIO, SPW Économie, Emploi, Recherche, Innoviris).

6. ESA-budget beschermd via een wettelijk minimum. De Belgische ESA-bijdrage wordt wettelijk verankerd op minstens 0,05% van het bbp (ongeveer €320 miljoen bij het bbp van 2025). Dat beschermt de 3.620 directe en ongeveer 10.000 indirecte jobs (2023) en de €4,35 die volgens BELSPO per geïnvesteerde euro terugvloeit.

Naar welk niveau: Federaal: de FOD Economie voor de coördinatie en de ruimtevaart, verzelfstandigde federale instellingen voor de FWI's. De onderzoeksfinanciering gaat naar één Belgisch fonds (BNWF), een gemeenschappelijke instelling van de deelstaten en de federatie (art. 32 HART-grondwet).

Internationaal model: NWO (Nederland) voor één onderzoeksfonds, SNSF (Zwitserland) voor de onafhankelijkheid, Leibniz-Gemeinschaft (Duitsland) voor de verzelfstandiging en evaluatie van de instellingen, DFG (Duitsland) voor de gezamenlijke financiering door Bund en Länder.

Geschatte efficiëntiewinst:

• Integratie in de FOD Economie: de centrale administratie telt ongeveer 170 VTE (2021), waarvan meer dan de helft in ondersteunende diensten. Die delen met de FOD bespaart naar schatting netto €2 à 5 miljoen per jaar (HART-raming, federaal)
• De besparing van één onderzoeksfonds en één aanvraagportaal wordt meegeteld bij het BNWF, niet hier
• Beheersovereenkomsten met benchmarks: betere allocatie van de ongeveer €115 miljoen dotaties aan de FWI's (2023)
• Bescherming ESA-retour: behoud van €4,35 per geïnvesteerde euro
• Geen splitsing van de FWI's: geen dubbele structuren voor instellingen die het hele land bedienen

Implementatiepad:

• Jaar 1-2: integratie van BELSPO in de FOD Economie, wettelijke ESA-bodem, beheersovereenkomsten met de FWI's
• Jaar 2-3: overdracht van de onderzoeksprogramma's naar het BNWF, juridische verzelfstandiging van de FWI's
• Jaar 3-7: jaarlijkse rapportage aan het parlement, eerste externe evaluatie van de FWI's

Fase 4: Partijpunt (Website-klare tekst)

Deel A: Het partijpunt

POD Wetenschapsbeleid (BELSPO): Hervormd BELSPO verdwijnt als aparte tussenlaag en gaat op in de FOD Economie. Het onderzoeksgeld gaat naar één Belgisch Nationaal Wetenschapsfonds, onze 10 federale wetenschappelijke instellingen worden zelfstandig en afgerekend op resultaat, en onze ruimtevaartinvestering krijgt een wettelijke bodem. Eén nationaal geheel, zoals Nederland en Zwitserland het doen.

Deel B: De uitleg

Hoe het nu werkt

BELSPO, voluit de "Programmatorische Federale Overheidsdienst Wetenschapsbeleid", werd in 2002 opgericht als tijdelijke dienst en bestaat nog altijd. Het beheert een budget van ongeveer €550 à 630 miljoen per jaar en telt samen met de instellingen ruim 2.500 medewerkers (2024). Het coördineert tien federale wetenschappelijke instellingen (van het KMI dat je weer voorspelt tot de Koninklijke Bibliotheek die ons nationaal erfgoed bewaart), betaalt de Belgische bijdrage aan het Europees Ruimteagentschap ESA (ongeveer €250 à 335 miljoen per jaar), en financiert onderzoeksprogramma's over klimaat, biodiversiteit en volksgezondheid. BELSPO is ook verantwoordelijk voor het Antarctisch station Prinses Elisabeth en het onderzoeksschip RV Belgica.

Wat er mis gaat

Drie fundamentele problemen:

Ten eerste is het wetenschapslandschap een lappendeken. Een Belgische onderzoeker navigeert door BELSPO (federaal), FWO (Vlaams), FNRS (Franstalig), VLAIO, SPW Économie, Emploi, Recherche en Innoviris. Minstens vier tot vijf financieringskanalen die elk hun eigen regels, portalen en deadlines hebben. In Nederland is er één NWO. In Zwitserland één SNSF. En BELSPO zelf is een tussenlaag: een "tijdelijke" dienst uit 2002 met ongeveer 170 VTE aan centrale administratie, waarvan meer dan de helft ondersteunend werk doet.

Ten tweede staat het geld voortdurend onder druk. Volgens het directiecomité daalt het budget al vijftien jaar met 2% per jaar, en in 2025 kwam er nog eens 6,6% bij. De ruimtevaartsector, goed voor 3.620 directe en 10.000 indirecte jobs (2023), vreesde in 2025 een halvering van het ESA-budget. Pas na een eenmalige verhoging van €400 miljoen, enkele dagen voor de ESA-ministerraad, kon België inschrijven voor €1,1 miljard over vijf jaar. Volgens BELSPO levert elke in ESA geïnvesteerde euro €4,35 op voor Belgische bedrijven. Zo'n investering mag niet afhangen van beslissingen op het laatste moment.

Ten derde keert de druk tot communautarisering van de federale wetenschappelijke instellingen telkens terug. In de formatiegesprekken van 2024 lag een overheveling op tafel van de instellingen in Vlaanderen en Wallonië naar de deelstaten, met co-beheer van de Brusselse instellingen door beide gemeenschappen. Het KMI splitsen voor een land van ruim 30.000 km² is absurd. De Koninklijke Vlaamse Academie van België pleitte voor versterking, niet voor splitsing.

En er is geen overkoepelend prestatiemeetsysteem. Het Rekenhof stelde in 2023 bij vier FWI's vast dat aanwervingsregels niet altijd nageleefd werden en directiepremies onterecht uitbetaald werden. Er zijn geen gestandaardiseerde KPI's over het hele systeem.

Hoe het elders werkt

In Nederland is er één Dutch Research Council (NWO), budget ongeveer €1,6 miljard (2024), met 10 onderzoeksinstituten. Eén loket voor onderzoekers, duidelijke scheiding tussen basisonderzoek en innovatiebeleid, transparant peer-review-systeem. Ruimtevaart via een apart agentschap (NSO), maar nationaal gefinancierd.

In Zwitserland, ook een meertalig federaal land met 26 kantons, financiert de Bondsstaat de Swiss National Science Foundation (SNSF, ruim €1,2 miljard per jaar) als onafhankelijke stichting met federaal mandaat. Ondanks de kantonale autonomie is er geen duplicatie van onderzoeksfinanciering.

In Duitsland werkt de DFG (ongeveer €3,9 miljard in 2024) als zelfbesturende organisatie, gezamenlijk gefinancierd door de Bund en de Länder. De 16 deelstaten dupliceren de DFG niet: ze zijn er partner in.

In Denemarken is er één Independent Research Fund (DFF, ongeveer €270 miljoen per jaar) onder één ministerie. Extreem gestroomlijnd: ongeveer 4.000 aanvragen per jaar, 500 toegekend, nul regionale duplicatie.

In geen van deze landen wordt basisonderzoek opgesplitst per taalgebied. Nergens wordt de ESA-bijdrage geregionaliseerd. België is de anomalie.

Wat HART voorstelt

BELSPO verdwijnt als aparte tussenlaag. Concreet:

1. BELSPO gaat op in de FOD Economie. Een directie Wetenschap en Ruimtevaart beheert de ESA-bijdrage, de internationale samenwerking en de onderzoeksinfrastructuur; personeel, budget en ICT worden gedeeld met de FOD. Geen apart agentschap.

2. De federale onderzoeksbudgetten gaan naar het Belgisch Nationaal Wetenschapsfonds, dat ontstaat uit de fusie van FWO en FNRS. Eén digitaal aanvraagportaal voor alle Belgische onderzoekers: één aanvraag, één peer-reviewsysteem, één overzicht.

3. De tien federale wetenschappelijke instellingen worden juridisch verzelfstandigd, met een eigen raad van bestuur, een vierjarige beheersovereenkomst en om de zeven jaar een externe evaluatie. Het KMI splitsen is waanzin: het KMI, de Sterrenwacht, het Instituut voor Ruimte-Aeronomie, de nationale bibliotheek, het rijksarchief en het Instituut voor Natuurwetenschappen blijven volledig federaal. De drie grote musea (Kunst en Geschiedenis, Schone Kunsten, Afrikamuseum) krijgen een bestuur en financiering die voor de helft federaal en voor de helft van de deelstaten komen.

4. Het ESA-budget wordt wettelijk beschermd op minstens 0,05% van het bbp (ongeveer €320 miljoen). Geen politieke grillen meer met een investering die volgens BELSPO €4,35 per euro oplevert en ruim 13.000 jobs ondersteunt. Met transparante rapportage van de ESA-retourcontracten per regio, zodat de communautaire spanning verdwijnt door feiten in plaats van perceptie.

5. Afstemming met de deelstaten in de Raad van de Deelstaten, waar de vakministers overleggen in plaats van in een aparte interministeriële conferentie, zodat het federale ruimtevaart- en onderzoeksbeleid en de innovatieagentschappen van de deelstaten complementair werken in plaats van naast elkaar.

Wat het oplevert

• Behoud van de ESA-retour van €4,35 per geïnvesteerde euro en ruim 13.000 jobs in de ruimtevaartsector
• Minder overhead: de integratie van BELSPO in de FOD Economie bespaart naar schatting €2 à 5 miljoen per jaar
• Eén fonds en één portaal voor onderzoekers in plaats van vier tot vijf kanalen
• Beheersovereenkomsten maken de ongeveer €115 miljoen dotaties aan de FWI's meetbaar en stuurbaar
• Geen splitsing: geen dubbele structuren voor instellingen die het hele land bedienen
• Een wettelijk ESA-minimum voorkomt dat kortzichtige besparingen een investering met bewezen rendement vernietigen

Fase 5: Bronnenlijst

Metadata

• Geschatte besparing: naar schatting €2 à 5 miljoen per jaar op kruissnelheid (HART-raming, federaal: integratie van de centrale administratie van BELSPO in de FOD Economie); de besparing van één onderzoeksfonds en één portaal telt bij het BNWF
• Herzien: 2026-09-27 (factcheck: cijfers, bronnen, tijdloze formulering)