RSVZ (Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen): Audit

Datum: 2026-03-29 Status: 🟠 Hervormd: Integratie in één Socialezekerheidsinstituut Categorie: Parastatalen Sociale Zekerheid

Fase 1: Diepteonderzoek

1A. Wat is het precies?

Officiële naam: Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ) / Institut National d'Assurances Sociales pour Travailleurs Indépendants (INASTI)

Juridische basis: Koninklijk Besluit nr. 38 van 27 juli 1967 houdende inrichting van het sociaal statuut der zelfstandigen, aangevuld met KB nr. 74 van 10 november 1967 en de wet van 21 december 1970 houdende oprichting van een Rijksinstituut voor de sociale verzekeringen der zelfstandigen. Uitvoeringsbesluiten: KB van 19 december 1967 (Algemeen Reglement).

Oprichtingsdatum: 1 januari 1971 (wet van 21 december 1970). Het sociaal statuut der zelfstandigen zelf dateert van 1967 (KB nr. 38).

Bestuursniveau: Federaal. Het RSVZ is een federale openbare instelling van sociale zekerheid (OISZ), onder voogdij van de minister bevoegd voor Zelfstandigen.

Personeel: ongeveer 800 medewerkers (FOD Sociale Zekerheid; werkenvoor.be), met een hoofdzetel in Brussel en regionale kantoren. Loonmassa: €66,9 miljoen (2023, Rekenhof).

Locatie: Willebroekkaai 35, 1000 Brussel

Bestuursorgaan: Het Algemeen Beheerscomité voor het sociaal statuut der zelfstandigen (ABC) is het advies- en beheersorgaan van het stelsel: het geeft advies en oefent samen met de minister van Zelfstandigen het gezag uit over het globaal financieel beheer. Het telt 12 stemgerechtigde leden: vertegenwoordigers van de zelfstandigen- en landbouworganisaties, van de betrokken ministers en van de administratie. Het RSVZ levert het secretariaat voor het ABC.

Bestuursovereenkomst: Het RSVZ werkt met een bestuursovereenkomst met de federale Staat; de zesde liep van 2022 tot 2025.

Doelgroep: 1.327.994 aangesloten zelfstandigen (31 december 2025), waarvan:

• 820.978 in hoofdberoep
• 352.517 in bijberoep
• 154.499 actief na de pensioenleeftijd (de eerste daling in 22 jaar, na de verhoging van de pensioenleeftijd naar 66 jaar in 2025)
• Per taalgebied: 62,1% Nederlandstalig gebied (825.267), 26,9% Franstalig en Duitstalig gebied (357.841), 9,7% Brussel (129.372); de overige 15.514 wonen in het buitenland

1B. Wat doet het in de praktijk?

Kerntaken:

1. Globaal Financieel Beheer (GFB): Alle bijdragen van zelfstandigen worden gecentraliseerd bij het RSVZ en vervolgens verdeeld over de verschillende sectoren van het sociaal statuut (pensioenen, gezondheidszorg, arbeidsongeschiktheid; de kinderbijslag is sinds de zesde staatshervorming een bevoegdheid van de deelstaten).
2. Nationale Hulpkas: Het RSVZ beheert een eigen sociaal verzekeringsfonds, de Nationale Hulpkas, voor zelfstandigen die zich niet aansluiten bij een privaat fonds. Wie zich niet binnen de wettelijke termijn aansluit, wordt ambtshalve aangesloten bij de Nationale Hulpkas.
3. Pensioenen: Het RSVZ berekent en kent de pensioenen van zelfstandigen toe; de Federale Pensioendienst betaalt ze uit.
4. Secretariaat ABC: Het RSVZ biedt administratieve en juridische ondersteuning aan het Algemeen Beheerscomité.
5. Dienst Vrijstelling van Bijdragen (DVR): Behandelt aanvragen van zelfstandigen die wegens financiële of economische moeilijkheden vrijstelling vragen van hun sociale bijdragen.
6. Directie Eerlijke Concurrentie (ECL): Controleert de aansluiting van zelfstandigen en vennootschappen en hun rechten, en bestrijdt sociale fraude zoals schijnaansluiting, schijnzelfstandigheid en niet-aansluiting.
7. Regelgeving en advies: Het RSVZ bereidt wetgeving voor en geeft adviezen over het sociaal statuut van zelfstandigen.

Overlap met andere instellingen:

• RSZ (Rijksdienst voor Sociale Zekerheid): De RSZ beheert het globaal financieel beheer voor werknemers. Het RSVZ doet hetzelfde voor zelfstandigen. Twee parallelle systemen met gescheiden administraties, IT-platformen en financieringsstromen.
• 8 erkende private sociale verzekeringsfondsen (Group S, Xerius, Liantis, Partena, Acerta, Securex Integrity, Avixi en het fonds van UCM): Private instellingen die de bijdragen innen, de dossiers behandelen en sommige uitkeringen uitbetalen, zoals het overbruggingsrecht. Ze rekenen bovenop de bijdragen beheerskosten aan. Het RSVZ centraliseert daarna de geldstromen.
• FPD (Federale Pensioendienst): Betaalt de pensioenen van zelfstandigen uit, nadat het RSVZ ze berekend en toegekend heeft. Het RSVZ financiert ze via zijn globaal beheer.
• RIZIV: Beheert de ziekteverzekering. Ook voor zelfstandigen, gefinancierd via het RSVZ.
• KSZ (Kruispuntbank Sociale Zekerheid): Gegevensuitwisseling.

Bijdragepercentages hoofdberoep (2026, zonder beheerskosten):

• Tot €75.024,54 netto belastbaar beroepsinkomen: 20,50%
• Van €75.024,54 tot €110.562,42: 14,16%
• Boven €110.562,42: geen bijdrage (plafond)
• Minimumbijdrage hoofdberoep: €890,42 per kwartaal (op een minimuminkomen van €17.374,08); maximumbijdrage €5.103,05 per kwartaal
• Voorlopige bijdragen worden berekend op het inkomen van drie jaar eerder en later geregulariseerd op het inkomen van het jaar zelf (sinds 2015).

Financieel gewicht: Het stelsel van de zelfstandigen is veel kleiner dan het werknemersstelsel. Het globaal beheer van de werknemers financierde €97,6 miljard aan behoeften (RSZ, 2025). Het globaal beheer van de zelfstandigen keerde €6,5 miljard aan uitkeringen uit (2024), vooral pensioenen (€5,6 miljard). Het ontving in 2024 €5,6 miljard aan bijdragen, €3,7 miljard alternatieve financiering uit belastingen en daarbovenop een dotatie van de Staat (Rekenhof).

Prestatie-indicatoren: Het RSVZ werkt met een bestuursovereenkomst die KPI's bevat, maar de resultaten zijn niet publiek toegankelijk in gedetailleerde vorm.

1C. Internationale vergelijking

Nederland:

• Geen apart instituut voor zelfstandigen. De SVB (Sociale Verzekeringsbank) beheert de volksverzekeringen (AOW, kinderbijslag) voor iedereen, werknemers én zelfstandigen. Het UWV beheert de werknemersverzekeringen.
• Zzp'ers (zelfstandigen zonder personeel) zijn niet verplicht verzekerd voor arbeidsongeschiktheid of werkloosheid. Ze betalen de premies voor de volksverzekeringen via de inkomstenbelasting.
• Gevolg: geen aparte bureaucratie voor zelfstandigen, maar ook een gat in de bescherming. Een wetsvoorstel voor een verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen werd in 2026 bij de Tweede Kamer ingediend.
• Efficiëntiewinst: Eén SVB voor alle volksverzekeringen = minder overhead, minder duplicatie.

Duitsland:

• Zelfstandigen zijn in principe niet verplicht verzekerd in de wettelijke pensioen- en werkloosheidsverzekering (behalve bepaalde beroepsgroepen). Een ziektekostenverzekering is wel verplicht, publiek of privaat.
• Uitzondering: de Künstlersozialkasse (KSK) voor kunstenaars en publicisten. Zij betalen zelf de helft van hun bijdragen voor ziekte-, pensioen- en zorgverzekering; de KSK betaalt de andere helft, gefinancierd met een heffing op bedrijven die kunst en publicistiek gebruiken (30%) en een federale toelage (20%).
• Rentenversicherung (pensioen) is verplicht voor bepaalde categorieën zelfstandigen (leraren, verplegers, ambachtslui).
• Geen centraal instituut voor alle zelfstandigen: het is versnipperd over beroepsgroepen.

Zwitserland:

• Zelfstandigen zijn verplicht verzekerd onder AHV (ouderdom/nabestaanden), IV (invaliditeit) en EO (inkomstenverlies).
• Registratie bij de kantonale Ausgleichskasse (compensatiekas) of bij de compensatiekas van een beroepsvereniging.
• Bijdragetarief: 10,0% van het inkomen (AHV 8,1%, IV 1,4%, EO 0,5%), degressief voor lagere inkomens (2026).
• Geen apart instituut. De bestaande compensatiekassen behandelen werknemers en zelfstandigen.
• Efficiënt: Eén systeem, geen parallelle bureaucratie.

Denemarken:

• Geen apart systeem voor zelfstandigen. Sociale zekerheid wordt beheerd door gemeenten (sociale bijstand) en Udbetaling Danmark (uitkeringen).
• Zelfstandigen betalen belastingen waaruit sociale voorzieningen worden gefinancierd. Geen apart bijdragesysteem.
• Zeer efficiënt en digitaal: vrijwel alles loopt automatisch via het belastingsysteem.

Zweden:

• Försäkringskassan beheert de sociale verzekeringen voor iedereen, werknemers en zelfstandigen.
• Eén instituut, geen onderscheid in de administratieve behandeling.
• Zelfstandigen betalen hun egenavgifter (eigen bijdragen, 28,97% in 2026) via hun belastingaangifte bij de belastingdienst Skatteverket. Er is geen apart fonds als tussenschakel.

Frankrijk:

• Frankrijk had tot 2018 een apart stelsel voor zelfstandigen, het RSI (Régime social des indépendants). Het werd op 1 januari 2018 afgeschaft; na een overgang van twee jaar vallen de zelfstandigen onder de algemene regeling (URSSAF voor de bijdragen, de gewone ziekte- en pensioenkassen).

Oostenrijk:

• Oostenrijk heeft wel een aparte instelling: de SVS (Sozialversicherungsanstalt der Selbständigen), sinds 1 januari 2020 de fusie van de kassen voor handelaars (SVA) en landbouwers (SVB), binnen een hervorming van 21 naar 5 socialezekerheidsinstellingen.

Conclusie internationale vergelijking: België is, samen met onder meer Oostenrijk (SVS), een van de weinige Europese landen met een volledig apart instituut voor de sociale zekerheid van zelfstandigen. In Nederland, Zwitserland, Denemarken en Zweden worden zelfstandigen mee opgenomen in het algemene systeem, en Frankrijk schafte zijn apart stelsel in 2018 af. Dit levert minder overhead, minder duplicatie van IT-systemen en een eenvoudiger landschap op.

1D. Knelpunten en kritiek

1. Parallelle bureaucratie: Het RSVZ (ongeveer 800 medewerkers) bestaat naast de RSZ (1.668 medewerkers in 2025) met grotendeels dezelfde functie: bijdragen centraliseren, geldstromen beheren en verdelen naar uitvoeringsorganen. Twee gescheiden IT-platformen, twee gescheiden boekhoudsystemen, twee gescheiden rapporteringslijnen.

2. Tussenlaag die de zelfstandige nauwelijks ziet: Voor de meeste zelfstandigen verloopt alle contact via hun sociaal verzekeringsfonds. De bijdragen worden grotendeels geïnd door 8 private sociale verzekeringsfondsen. Het RSVZ berekent en kent de pensioenen toe, maar de FPD betaalt ze uit. De ziekteverzekering loopt via het RIZIV en de ziekenfondsen. Buiten de Nationale Hulpkas en het pensioendossier is het RSVZ in essentie een financiële doorgeefluik met een regulerende rol.

3. 8 private fondsen + 1 publiek fonds: De versnippering over 8 erkende private sociale verzekeringsfondsen (Acerta, Liantis, Xerius, Partena, Securex Integrity en andere) plus de Nationale Hulpkas leidt tot marketingkosten, beheerskosten en concurrentie die geen meerwaarde oplevert voor de zelfstandige: de sociale rechten zijn bij elk fonds dezelfde. De fondsen doen grotendeels hetzelfde: bijdragen berekenen, innen en doorstorten aan het RSVZ. De zelfstandige betaalt daarvoor beheerskosten bovenop zijn bijdragen.

4. Digitalisering zonder integratie: Het ABC steunde in 2023 (advies 2023/08) het digitaliseringsproject van het RSVZ binnen de bredere strategie E-gov 3.0, met Europese herstelmiddelen: een "centrale gegevensbank en een gegevensplatform voor de sociale zekerheid voor zelfstandigen". Het ABC stelde als voorwaarde dat het project de eigenheid van de afzonderlijke stelsels niet in vraag stelt en geen eenmaking van de statuten inleidt. Het project mikt dus op een apart platform voor zelfstandigen; de systemen van het RSVZ en de RSZ blijven gescheiden.

5. Beperkte transparantie: De bestuursovereenkomst bevat KPI's, maar deze zijn niet publiek gedetailleerd beschikbaar. Het jaarverslag van het RSVZ (laatst: 2025) gaat over wetgeving en rechtspraak, niet over operationele prestaties, klanttevredenheid of efficiëntie. Het Rekenhof stelde vast dat €1,55 miljard aan nog niet geïnde bijdragen (eind 2023) niet in de jaarrekening van het RSVZ staat; de certificering van de rekeningen start pas met het boekjaar 2025.

6. Geen democratische controle via parlement: Het globaal financieel beheer wordt aangestuurd door het ABC (vertegenwoordigers van de zelfstandigenorganisaties, de betrokken ministers en de administratie) samen met de minister van Zelfstandigen, en het RSVZ staat onder ministeriële voogdij. Parlementaire controle is indirect en beperkt.

7. Stijgende kosten, vergrijzing: Het aantal gepensioneerden in de zelfstandigenregeling steeg van 611.342 (1 januari 2024) naar 628.027 (1 januari 2025). De pensioenen van zelfstandigen kostten €5,6 miljard in 2024. De bijdragen dekken het stelsel niet: het globaal beheer van de zelfstandigen draait voor een groot deel op alternatieve financiering uit belastingen (€3,7 miljard in 2024) en een dotatie van de Staat.

Fase 2: Toetsing aan de 9 Principes

Synthese: 1× ✅, 4× ⚠️, 4× ❌. Grootste winstpunten: Eenvoud (samenvoegen RSVZ en RSZ), Transparantie (publieke KPI's en financiële rapportage), en Internationaal bewezen (aansluiting bij het universele model).

Fase 3: HART-voorstel

3A. Classificatie

🟠 Hervormd: Het RSVZ wordt opgenomen in één Rijksdienst voor Sociale Zekerheid, de fusie van RSZ, RSVZ, RJV en Fedris. De specifieke regelgeving voor zelfstandigen (bijdragetarieven, plafonds, sociale rechten) blijft bestaan, maar de administratie wordt samengevoegd.

3B. Concreet voorstel

Wat verandert er:

1. Het RSVZ wordt als aparte instelling opgeheven en opgenomen in de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (fusie van RSZ, RSVZ, RJV en Fedris), met gedeelde IT, HR en kantoren.
2. Het Globaal Financieel Beheer voor werknemers en zelfstandigen wordt samengevoegd. Eén pot, met interne scheiding per statuut waar nodig.
3. Zelfstandigen betalen één geïntegreerde sociale bijdrage via hun belastingaangifte, zonder verplichte aansluiting bij een apart sociaal verzekeringsfonds. De Rijksdienst int en verdeelt. De voorlopige bijdragen worden gebaseerd op het inkomen van het lopende jaar, niet op dat van drie jaar eerder.
4. De Nationale Hulpkas gaat op in de Rijksdienst. De uitkeringen die de fondsen uitbetalen, zoals het overbruggingsrecht, gaan naar de Rijksdienst. De berekening en toekenning van de pensioenen van zelfstandigen gaat naar de Federale Pensioendienst, die ze al uitbetaalt.
5. Eén digitaal platform voor alle sociale zekerheid, voor werknemers en zelfstandigen. Eén login, één overzicht, one-stop-shop.

Naar welk niveau: Blijft federaal.

Internationaal model: Zweden (Försäkringskassan: één instelling voor iedereen, bijdragen via de belastingaangifte), Zwitserland (Ausgleichskassen: dezelfde kassen voor werknemers en zelfstandigen), Denemarken (Udbetaling Danmark: centraal uitkeringenorgaan), Frankrijk (afschaffing van het aparte stelsel RSI in 2018).

Geschatte efficiëntiewinst:

• Personeelsbesparing door het samenvoegen van overhead (IT, HR, management, huisvesting): geschat 10-15% van het personeel van het RSVZ, of ongeveer 80-120 VTE. Dat is ongeveer €7-10 miljoen per jaar aan loonkosten (loonmassa RSVZ €66,9 miljoen in 2023). Deze winst maakt deel uit van de besparing van de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid als geheel (naar schatting €50-100 miljoen per jaar, zie de audit FOD Sociale Zekerheid) en telt niet apart.
• IT-systeemintegratie: eenmalige investering, structurele besparing op dubbele licenties, onderhoud en ontwikkeling.
• Zelfstandigen betalen geen beheerskosten meer aan een fonds bovenop hun bijdragen. Dat is een winst voor de zelfstandige, geen besparing in de begroting.
• Betere gegevenskwaliteit door één gegevensbank voor werknemers en zelfstandigen (relevant voor gemengde statuten).

Implementatiepad:

1. Jaar 1-2: Wettelijk kader: aanpassing KB nr. 38 en organieke wetten RSZ/RSVZ. Fusiewet. Wettelijke basis voor de inning van de sociale bijdragen van zelfstandigen door de Rijksdienst, berekend op de belastingaangifte.
2. Jaar 2-3: IT-integratie: migratie van de RSVZ-systemen naar het platform van de Rijksdienst.
3. Jaar 3-4: Organisatorische integratie: personeelsoverdracht, fusie backoffice, overgang van de fondsen naar de inning door de Rijksdienst.
4. Jaar 4-5: Volledige operationele integratie. Eén loket, één platform.

Fase 4: Partijpunt (Website-klare tekst)

Deel A: Het partijpunt

RSVZ (Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen): Hervormd

Het RSVZ gaat op in één Rijksdienst voor Sociale Zekerheid. Zelfstandigen betalen hun sociale bijdrage aan de Rijksdienst, berekend op hun belastingaangifte, zonder apart verzekeringsfonds. Zelfstandigen en werknemers verdienen dezelfde professionele administratie, zonder dubbele bureaucratie.

Deel B: De uitleg

Hoe het nu werkt

Het RSVZ beheert de sociale zekerheid van 1,33 miljoen zelfstandigen in België (eind 2025). Het werd opgericht in 1971 en heeft ongeveer 800 medewerkers, met een hoofdzetel in Brussel. Zelfstandigen moeten zich aansluiten bij een van de 8 erkende private sociale verzekeringsfondsen (Acerta, Liantis, Xerius, Partena en andere) of bij de Nationale Hulpkas van het RSVZ. Ze betalen hun sociale bijdragen (20,50% van hun netto belastbaar inkomen, met een plafond) plus beheerskosten voor het fonds. De voorlopige bijdragen zijn gebaseerd op het inkomen van drie jaar eerder. De fondsen storten de bijdragen door aan het RSVZ, dat het geld centraliseert en verdeelt over de pensioenen, de ziekteverzekering (RIZIV) en andere takken van de sociale zekerheid. Het RSVZ berekent de pensioenen van zelfstandigen; de Federale Pensioendienst betaalt ze uit.

Wat er mis gaat

België is een van de weinige Europese landen met een volledig apart instituut voor de sociale zekerheid van zelfstandigen. Naast het RSVZ (ongeveer 800 medewerkers, voor zelfstandigen) bestaat de RSZ (1.668 medewerkers in 2025, voor werknemers), met grotendeels dezelfde functie: bijdragen centraliseren en verdelen naar dezelfde uitvoeringsorganen (FPD, RIZIV). Twee gescheiden IT-systemen, twee gescheiden boekhoudsystemen, twee managementstructuren. Wie zowel werknemer als zelfstandige is (een groeiende groep: 352.517 zelfstandigen in bijberoep eind 2025), heeft met twee parallelle systemen te maken. Voor de meeste zelfstandigen verloopt alle contact via het sociaal verzekeringsfonds of het ziekenfonds; ze zien het RSVZ nauwelijks. Daartussen zitten 8 private fondsen die grotendeels hetzelfde doen en elk beheerskosten aanrekenen, terwijl de sociale rechten overal dezelfde zijn. Buiten de Nationale Hulpkas en het pensioendossier is het RSVZ in essentie een financiële doorgeefluik met een regulerende rol. Ondertussen zijn de prestatie-indicatoren uit de bestuursovereenkomst niet publiek beschikbaar en is er geen transparante verantwoording over kosten en resultaten.

Hoe het elders werkt

In Zweden beheert Försäkringskassan de sociale verzekeringen voor iedereen, werknemers en zelfstandigen, in één systeem; zelfstandigen betalen hun bijdragen gewoon via hun belastingaangifte. In Zwitserland registreren zelfstandigen zich bij dezelfde kantonale compensatiekassen als werknemers en betalen ze tot 10% van hun inkomen. In Denemarken worden sociale voorzieningen voor iedereen gefinancierd via het belastingsysteem en uitbetaald door Udbetaling Danmark. Geen apart systeem, geen apart instituut. In Nederland bestaat er helemaal geen apart orgaan voor zelfstandigen: de SVB beheert de volksverzekeringen voor iedereen, het UWV alleen de werknemersverzekeringen. Frankrijk schafte in 2018 zijn apart stelsel voor zelfstandigen (RSI) af en bracht hen onder in de algemene regeling. Het resultaat: minder overhead, betere gegevensuitwisseling en een eenvoudiger systeem.

Wat HART voorstelt

Het RSVZ gaat op in één Rijksdienst voor Sociale Zekerheid, samen met de RSZ, de RJV en Fedris. De specifieke regels voor zelfstandigen (lagere bijdragetarieven, plafond, eigen sociale rechten) blijven volledig bestaan. Het is de administratie die samengaat, niet het statuut. Zelfstandigen betalen één geïntegreerde sociale bijdrage aan de Rijksdienst, berekend op hun belastingaangifte: geen verplichte aansluiting bij een apart verzekeringsfonds meer, geen beheerskosten bovenop de bijdragen. De voorlopige bijdragen worden gebaseerd op het inkomen van het lopende jaar, zodat er jaren later geen grote naheffing meer volgt. De Nationale Hulpkas gaat op in de Rijksdienst; de Federale Pensioendienst berekent en betaalt alle pensioenen. Eén digitaal platform geeft elke burger, werknemer, zelfstandige of beide, een volledig overzicht van zijn sociale zekerheid op één plek. Het Algemeen Beheerscomité voor zelfstandigen (ABC) blijft bestaan als adviesorgaan, maar rapporteert aan de raad van bestuur van de Rijksdienst.

Wat het oplevert

Samenvoeging van overhead (IT, HR, management, huisvesting) bespaart naar schatting 80-120 VTE bij het RSVZ, ongeveer €7-10 miljoen per jaar, als deel van de besparing van de Rijksdienst als geheel (naar schatting €50-100 miljoen per jaar), plus structurele besparingen op dubbele IT-systemen en licenties. Zelfstandigen betalen geen beheerskosten meer aan een fonds. Betere dienstverlening voor de groeiende groep burgers met gemengde statuten (werknemer + zelfstandige). Eén gegevensbank verbetert de gegevenskwaliteit en maakt het once-only-principe eindelijk mogelijk. En bovenal: een systeem dat de burger begrijpt. Eén instituut, één platform, één overzicht. Zoals het in Zweden, Zwitserland en Denemarken al jaren werkt.

Fase 5: Bronnenlijst

Synthese

Het RSVZ is een internationale uitzondering: een volledig apart instituut voor de sociale zekerheid van zelfstandigen. In de meeste vergelijkbare landen worden zelfstandigen opgenomen in het algemene socialezekerheidsysteem; Frankrijk schafte zijn apart stelsel in 2018 af. Met ongeveer 800 medewerkers functioneert het RSVZ, buiten de Nationale Hulpkas en het pensioendossier, vooral als een financiële tussenlaag boven 8 private fondsen. De opname in één Rijksdienst voor Sociale Zekerheid, met inning van de bijdragen via de belastingaangifte, zou het systeem eenvoudiger, transparanter en goedkoper maken, zonder dat de specifieke regels voor zelfstandigen veranderen. Het Zweedse, Zwitserse en Deense model bewijzen dat het kan.

• Herzien: 2026-09-27 (factcheck: cijfers, bronnen, tijdloze formulering)