arrow_back Terug naar overzicht

HART-Audit: SPW Énergie (Wallonische Energie- en Klimaatdienst)

Datum: 7 april 2026 Auditor: HART-onderzoeksteam Status-voorstel: Hervormen Symmetrisch item: VEKA (Vlaams equivalent)

FASE 1: ONDERZOEK

1.1 Wat is SPW Énergie?

Officiële naam: Service Public de Wallonie (SPW): Département de l'Énergie et du Bâtiment durable Overkoepelend: SPW Territoire, Logement, Patrimoine, Énergie

SPW Énergie is de Waalse administratie voor energiebeleid. Het is de Waalse tegenhanger van het Vlaamse VEKA en werkt aan energiebesparing, hernieuwbare energie, de organisatie van de gewestelijke energiemarkt, energiearmoede en renovatiesteun voor het Waals Gewest. Het klimaatbeleid in enge zin (opmaak en opvolging van het klimaatplan, emissie-inventarissen, emissiehandel) ligt in Wallonië bij een apart agentschap, het AwAC (Agence wallonne de l'Air et du Climat).

1.2 Organisatiestructuur

Personeel:

Drie directies:

  1. Direction du Bâtiment durable (Duurzaam Bouwen)
  2. Direction de la Promotion de l'énergie durable (Promotie van Duurzame Energie)
  3. Direction de l'Organisation des marchés régionaux de l'énergie (Organisatie van de Gewestelijke Energiemarkten)

1.3 Taken en Verantwoordelijkheden

SPW Énergie voert uit:

1.4 Relatie met andere instanties

CWaPE (Commission wallonne pour l'Énergie):

Vier energieadministraties in België:

1.5 Begroting en Middelen

SPW-begroting Wallonië (totaal):

Fondsen en Premies:

FASE 2: ANALYSE: DE NEGEN HART-PRINCIPES

2.1 Democratische Legitimiteit (HART-principe 1)

Status: PROBLEMATISCH

SPW Énergie is onderdeel van de Waalse gewestelijke overheid, dus democratisch gelegitimeerd via het Waalse Parlement. Echter:

2.2 Effectiviteit (HART-principe 2)

Status: ONVOLDOENDE

Klimaatdoelen-performance:

Energiearmoede:

Energie- en Klimaatplan (PACE 2030):

2.3 Efficiency (HART-principe 3)

Status: FRAGMENTATIE

2.4 Rechtvaardigheid en Gelijkheid (HART-principe 4)

Status: ERNSTIG PROBLEMATISCH

2.5 Duurzaamheid (HART-principe 5)

Status: AMBITIEUS PLAN, ZWAKKE UITVOERING

2.6 Transparantie en Verantwoording (HART-principe 6)

Status: ONVOLDOENDE

2.7 Kosteneffectiviteit (HART-principe 7)

Status: ONBEKEND / VERMOEDELIJK INEFFICIËNT

2.8 Coördinatie en Samenhang (HART-principe 8)

Status: GEFRAGMENTEERD

Binnen Wallonië:

Op Belgisch niveau:

2.9 Goed Bestuur (HART-principe 9)

Status: ONDERMAATS

FASE 3: DIAGNOSE EN KERNPROBLEEM

3.1 Het Kernprobleem: Vier Plannen, Geen Bindend Kader

Het probleem is niet dat Wallonië een eigen energieadministratie heeft, maar dat niemand afrekenbaar is. Het Belgische energie- en klimaatplan is een optelsom van vier plannen (federaal en drie gewesten). Andere federale staten doen het anders:

3.2 Gevolgen van Versnippering

  1. Geen vaste verdeling van de doelen: het bindende Belgische doel buiten de emissiehandel (-47% tegen 2030 tegenover 2005) moet telkens opnieuw over de overheden verdeeld worden
  2. Vlaanderen en Wallonië liggen niet op koers: Vlaanderen raamt -33,6% tegenover een eigen doel van -40% (raming december 2024); Wallonië stond in 2023 op -31,9% tegenover -47%
  3. Dubbele bureaucratie: VEKA + SPW Énergie + AwAC + Bruxelles Environnement + FOD Economie, en vier regulatoren (CREG, Vlaamse Nutsregulator, CWaPE, BRUGEL)
  4. Energiearmoede: 29,2% in Wallonië tegenover 16,4% in Vlaanderen (2022), zonder gedeelde aanpak

3.3 Wallonië Specifiek

FASE 4: HART-VOORSTEL

4.1 Hervormen: SPW Énergie als Gemeenschappelijke Dienst van de Waalse Deelstaten, Energie en Klimaat in Eén Hand

Doelstelling: SPW Énergie wordt de gemeenschappelijke administratie van de vijf Waalse deelstaten (art. 32 HART-grondwet) voor distributiebeleid, hernieuwbare energie, energie-efficiëntie en gebouwenrenovatie. Het energiebeleid wordt niet geherfederaliseerd. De klimaattaken van het AwAC gaan naar SPW Énergie, zodat energie- en klimaatbeleid in Wallonië in één hand liggen, zoals bij VEKA in Vlaanderen (het luchtmeetnet van het AwAC gaat naar de Waalse Milieumaatschappij, zie ISSeP).

Waarom Denemarken als kompas?

4.2 Eén Nationaal Energie- en Klimaatplan

In plaats van vier afzonderlijke plannen:

4.3 Energieregulering: Van Vier naar Eén

4.4 Van Premies naar Prijssignalen

4.5 Afdwingbaarheid

4.6 Geschatte Efficiëntiewinst

FASE 5: WEBSITE-ITEM VOORSTEL

"spw-energie": {
  name: "SPW Énergie",
  status: "reform",
  oneliner: "Hervormen: SPW Énergie wordt een gemeenschappelijke dienst van de Waalse deelstaten en neemt de klimaattaken van het AwAC over, binnen één bindend nationaal plan",

  now: "Waalse administratie voor energiebeleid binnen de Service public de Wallonie (bijna 11.000 agenten in totaal, 2025): organisatie van de gewestelijke energiemarkt, hernieuwbare energie, energieprestatie van gebouwen, renovatiesteun en gratis energieadvies via de Guichets Énergie Wallonie. Het klimaatbeleid ligt bij een apart agentschap, het AwAC (een dertigtal medewerkers). Vanaf 1 oktober 2026 vervangen leningen (Rénopack, Rénoprêt) de meeste renovatiepremies. Wallonië telt het hoogste aandeel energiearme huishoudens: 29,2%, tegenover 16,4% in Vlaanderen (2022). Van de 295 maatregelen in het Waalse klimaatplan PACE 2030 waren er in november 2024 slechts 13 uitgevoerd. Het Belgische energie- en klimaatplan is een optelsom van vier plannen (federaal en drie gewesten), naast vier energieregulatoren.",

  hart: "SPW Énergie wordt de gemeenschappelijke administratie van de Waalse deelstaten voor distributiebeleid, hernieuwbare energie, energie-efficiëntie en gebouwenrenovatie: geen herfederalisering. De klimaattaken van het AwAC gaan naar SPW Énergie, zodat energie en klimaat in één hand liggen, zoals bij VEKA; het luchtmeetnet gaat naar de Waalse Milieumaatschappij (zie ISSeP). Eén Nationaal Energie- en Klimaatplan met bindende doelstellingen voor de deelstaten en een wettelijk verankerd verantwoordingsmechanisme vervangt de vier afzonderlijke plannen. Het federale niveau doet transmissie, nucleair beleid, de uitvoering van de emissiehandel en de internationale verbintenissen. Van vier naar één regulator: de CREG regelt ook de distributie (zie CWaPE). Renovatiesteun maakt geleidelijk plaats voor een energiefiscaliteit die niet-renoveren duurder maakt. Afdwingbare klimaatdoelen met financiële sancties bij falen, jaarlijks getoetst door een onafhankelijke klimaatrekenkamer in een versterkt Planbureau.",

  why: "Het probleem is niet dat Wallonië een eigen energieadministratie heeft, maar dat niemand afrekenbaar is. Europa legt België één bindend doel op (-47% buiten de emissiehandel tegen 2030, tegenover 2005), maar de verdeling over de overheden moet telkens opnieuw onderhandeld worden. Wallonië stond in 2023 op -31,9%; Vlaanderen raamt -33,6% tegenover een eigen doel van -40%. Binnen Wallonië zitten energie en klimaat bovendien in twee aparte diensten. Duitsland en Zwitserland leggen hun doelen vast in één federale klimaatwet; Denemarken werkt met één energieagentschap en één onafhankelijke regulator."
}

FASE 6: BRONNEN

Officiële SPW-bronnen

Energie en Klimaat

CWaPE (Waalse Regulator) en Energiefonds

Energiearmoede

Renovatiesteun

Gelijke Instanties

Vergelijkende Referenties

SLOT: BEVINDINGEN

  1. SPW Énergie bestaat en functioneert, maar energie en klimaat zitten in Wallonië in twee aparte diensten (SPW Énergie en AwAC)
  2. Wallonië heeft een eigen Energie- en Klimaatplan, PACE 2030, maar de uitvoering loopt achter: 13 van de 295 maatregelen uitgevoerd in november 2024, en -31,9% buiten de emissiehandel in 2023 tegenover een doel van -47%
  3. Energiearmoede is het scherpst in Wallonië: 29,2% van de huishoudens (2022), tegenover 16,4% in Vlaanderen
  4. Hervormen, niet herfederaliseren: dezelfde logica als de VEKA-audit; SPW Énergie wordt een gemeenschappelijke dienst van de Waalse deelstaten, binnen één bindend Nationaal Energie- en Klimaatplan met afdwingbare doelen voor de deelstaten
  5. Symmetrie: het voorstel sluit aan bij VEKA (Vlaanderen), ISSeP (AwAC) en CWaPE (regulatoren)

Aanbeveling: SPW Énergie hervormen volgens Fase 4, met het item hierboven op de staatshervormingspagina.

Einde Audit Datum: 7 april 2026