visit.brussels: Audit 2026-03-31

Item: visit.brussels (Brussels Agency for Tourism) Categorie: Brussels Gewest. ION's Status: 🟡 Fusie: wordt deel van Pijler 3 (Internationalisering & Citymarketing) van het Brussels Agentschap Economie (BAE), met gemengde publiek-private financiering

Fase 1: Diepteonderzoek

1A. Wat is het precies?

Officiële naam: visit.brussels Juridische vorm: Vzw (Vereniging Zonder Winstoogmerk), gesubsidieerd door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Voor begroting, boekhouding en controle telt ze wel als autonome bestuursinstelling (ABI) van tweede categorie van de gewestelijke entiteit, net als hub.brussels; het Gewest omschrijft ze als "instelling van openbaar nut, gesubsidieerd door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest". Bevoegd niveau: Brussels Hoofdstedelijk Gewest (toerisme is in Brussel een gewestbevoegdheid sinds de zesde staatshervorming, 2014) Toezicht: De Brusselse regering, via de minister bevoegd voor toerisme Wettelijk kader: Organieke ordonnantie van 23 februari 2006 houdende de bepalingen die van toepassing zijn op de begroting, de boekhouding en de controle (vanaf begrotingsjaar 2025 vervangen door de ordonnantie van 4 april 2024 houdende de codex van de openbare financiën); gezamenlijk decreet en ordonnantie van 16 mei 2019 betreffende de openbaarheid van bestuur

Budget: financiering door het Gewest €27,2 miljoen (2025), waaronder de subsidie van €22 miljoen waarop de besparingen van 2026 slaan; totale opbrengsten €34,4 miljoen (rekeningen 2024, Rekenhof). Ongeveer vier vijfde van de inkomsten komt dus van het Gewest. Personeel: 160 medewerkers (2026, VTE niet gepubliceerd) Jaarlijks activiteitenvolume: ~150 activiteiten, waaronder 6-7 grote publieksevenementen (2026)

1B. Wat doet het in de praktijk?

Kerntaken (officieel):

1. Ontwikkeling en promotie van regionaal toeristisch marketingbeleid
2. Promotie van vrijetijdstoerisme (leisure)
3. Institutioneel en zakelijk toerisme (MICE: Meetings, Incentives, Conferences, Exhibitions)
4. Beheer van toeristische infrastructuren (informatiekantoren, digitale platformen)
5. Promotie van het imago van Brussel als hoofdstad van de EU
6. Organisatie van publieksevenementen

Wat het in werkelijkheid uitvoert, ver voorbij de kerntaken:

• Organisatie of ondersteuning van grote evenementen: Pride Brussels, Irisfeest, Bright Brussels festival
• Brussels Houses (promotieruimtes, samen met hub.brussels) in Barcelona en Milaan
• Congreswerving via het Brussels Convention Bureau
• Toeristische informatiebalies
• Marketingcampagnes en digitale promotie
• Horecabegeleiding en sectorondersteuning

Overlap:

• hub.brussels (Brussels Agentschap voor de Ondersteuning van het Bedrijfsleven) heeft met hospitality.brussels een eigen cluster voor toerisme, evenementen en cultuur
• Stad Brussel heeft een eigen schepen en dienst voor toerisme
• De andere gemeenten kunnen elk een eigen toeristisch beleid voeren
• perspective.brussels doet ruimtelijke planning die toerisme raakt
• Brussels International (gewestelijke dienst) doet ook imagopromotie

Prestatie-indicatoren (2024, tenzij anders vermeld):

• 9,8 miljoen overnachtingen (+4% t.o.v. 2023, +3% t.o.v. het vorige record van 2019)
• Hoteloccupatie: 72,7% (gemiddeld)
• Eerste in de UIA-rangschikking van congressteden, vier jaar op rij (2021-2024, 388 congressen in 2024); in 2025 tweede, na Wenen (329 tegenover 345 congressen)
• Toerisme genereert volgens de sector ~€4,5 miljard per jaar voor de Brusselse economie (2026)
• 52% van de overnachtingen is zakentoerisme

Audit/evaluatie: In 2021 gaf het Rekenhof een afkeurend oordeel over de rekeningen van visit.brussels, omdat een controle ervan onmogelijk bleek. Dat paste in een breder patroon bij Brusselse instellingen, waar de kwaliteit van het financieel en boekhoudkundig beheer volgens het Rekenhof "jaar na jaar achteruitgaat". Voor de rekeningen 2024 gaf het Rekenhof wel een oordeel zonder voorbehoud. Maar op 30 september 2025 waren verscheidene jaarrekeningen van visit.brussels tot en met 2023 nog altijd niet door de regering afgesloten en niet door het Parlement goedgekeurd (Rekenhof, 30e Boek, november 2025).

1C. Internationale vergelijking

Kernverschil: Ook Wenen en Berlijn leven grotendeels van publiek geld, maar met een stevig kader: Wenen via een wet en een meerjarige financieringsovereenkomst met de stad, Berlijn via een publiek-private vennootschap met private aandeelhouders en ongeveer 30% eigen inkomsten. visit.brussels haalt ongeveer vier vijfde van zijn inkomsten uit gewestgeld dat elk jaar opnieuw wordt vastgelegd, zonder wettelijk kader of meerjarige overeenkomst. Daardoor kan één begrotingsbeslissing de organisatie halveren, zoals in 2026 bleek.

Wat aantoonbaar beter werkt:

• Wenen-model: Wettelijk verankerd in de Wiener Tourismusförderungsgesetz, met een meerjarige financieringsovereenkomst met de stad (2022-2026, ongeveer 84% van het budget in 2025) en een toerismecommissie van 17 leden (14 aangeduid door de stad, 3 door de kamers van economie, arbeid en landbouw). Budget €33,4 mln (2025) voor een stad van 2 mln. In absolute bedragen vergelijkbaar met Brussel (opbrengsten €34,4 mln in 2024), voor twee keer zoveel overnachtingen, en veel stabieler gefinancierd.
• Berlijn-model: Een GmbH met de hotelsector als grootste aandeelhouder. Ongeveer 30% eigen inkomsten (€9,6 mln van €32,1 mln in 2024). Dat maakt de organisatie minder kwetsbaar voor politieke schommelingen.
• Kopenhagen-model (Wonderful Copenhagen): Stichting zonder winstoogmerk (erhvervsdrivende fond) met een expliciete strategie: de "Localhood"-strategie, die "het einde van het toerisme zoals we het kennen" afkondigde, en daarna "Tourism for Good" (2019). Focus op duurzaam toerisme en leefbaarheid, niet enkel volume.

1D. Knelpunten en kritiek

1. Grote subsidieafhankelijkheid, en dan de klap: In 2026 verlaagde het Brussels Gewest de subsidie met €5,7 miljoen en kondigde het een afbouw aan van €22 miljoen (2025) naar €8 miljoen tegen 2029, een daling van 64%. Gevolgen volgens het personeel: minstens 90 van de 160 banen verdwijnen en grote evenementen (Pride, Irisfeest, Bright Brussels) komen in gevaar. Ook de toekomst van de Brussels Houses in Barcelona en Milaan kwam onder druk.

2. Taakverbreding ver voorbij de kerntaken: visit.brussels organiseert ~150 activiteiten per jaar, waaronder evenementen die weinig met toerisme te maken hebben. Bij de besparingen van 2026 vroeg de Brusselse regering zelf om "terug te focussen op de kerntaken".

3. Zwakke financiële verantwoording: In 2021 bleek een controle van de rekeningen onmogelijk en gaf het Rekenhof een afkeurend oordeel. De rekeningen 2024 kregen wel een oordeel zonder voorbehoud, maar verscheidene jaarrekeningen tot en met 2023 waren op 30 september 2025 nog altijd niet door de regering afgesloten en niet door het Parlement goedgekeurd. Dat past in het bredere patroon van Brusselse instellingen met structurele achterstand in de boekhouding.

4. Geen stabiel financieringsmodel: visit.brussels heeft wel andere inkomsten (ongeveer een vijfde van €34,4 miljoen opbrengsten in 2024), maar het gewestgeld (€27,2 miljoen in 2025) wordt elk jaar opnieuw vastgelegd. Berlijn haalt ongeveer 30% eigen inkomsten en heeft private aandeelhouders; Wenen werkt met een wettelijk kader en een meerjarige financieringsovereenkomst. Toen de subsidie vloeide, groeide de organisatie; wanneer ze krimpt, dreigt meer dan de helft van het personeel te verdwijnen.

5. Overlap met andere Brusselse instellingen: hub.brussels (hospitality.brussels), Stad Brussel (eigen schepen en dienst voor toerisme), de andere gemeenten, Brussels International. Allemaal doen ze stukjes toerismepromotie. De coördinatie is zwak.

6. Vakbondsreactie en sectorwaarschuwing: Het ABVV waarschuwde in 2026 dat de besparingen duizenden banen in de bredere toerismesector bedreigen. De Brussels Event Confederation noemde de besparing "kortzichtig" en wees erop dat een congresbezoeker gemiddeld ongeveer €1.000 besteedt, tegenover €500 voor een gewone toerist. Juist dat segment trekt visit.brussels aan.

Fase 2: Toetsing aan de 9 Principes

Synthese: Grootste winst te boeken bij: Transparantie (principe 2), Verantwoordelijkheid = Financiering (principe 3), en Internationaal bewezen modellen (principe 9). Het kernprobleem is structureel: een vzw die voor ongeveer vier vijfde leeft van jaarlijks vastgelegd gewestgeld, zonder wettelijk kader of meerjarige financiering, en die daardoor bij de eerste grote besparingsronde meer dan de helft van haar personeel dreigt te verliezen.

Fase 3: HART-voorstel

3A. Classificatie

🟡 Fusie. visit.brussels gaat op in het Brussels Agentschap Economie (BAE) en wordt, samen met het binnenlandse deel van hub.brussels, Pijler 3 (Internationalisering & Citymarketing). De toerismepromotie krijgt binnen het BAE een eigen, gemengde financiering naar Weens-Berlijns model.

3B. Concreet voorstel

Wat verandert er:

1. Integratie in het BAE: De vzw gaat op in het Brussels Agentschap Economie, opgericht bij Brusselse deelstaatwet, samen met hub.brussels, finance&invest.brussels, Innoviris en het economische deel van citydev.brussels (zie de audit hub.brussels). Zo krijgt de toerismepromotie een wettelijk kader (vergelijkbaar met de Wiener Tourismusförderungsgesetz), democratische controle en bescherming tegen ad-hocbesparingen. Overhead (HR, IT, boekhouding) wordt gedeeld met de andere pijlers.

2. Financieringsmodel, hybride (op een budget van €15-20 miljoen):

   • Basissubsidie van de deelstaat (50-60%): ~€8-12 miljoen, vastgelegd in een meerjarenovereenkomst (5 jaar), niet jaarlijks aanpasbaar
   • Deel van de logiesbelasting (20-25%): ~€3-5 miljoen. Brussel heft al een gewestelijke belasting op toeristische logies (sinds 1 januari 2026 €5 per logieseenheid per nacht, standaardtarief), maar die vloeit naar de algemene middelen. Een vast deel ervan gaat rechtstreeks naar toerismepromotie
   • Eigen inkomsten (15-20%): Via partnerschappen, congreswerving (commissies), merchandise, digitale advertenties, ticketing. Naar Berlijns model
   • Privésector (5-10%): Bijdragen van horecafederaties, luchthavenmaatschappij, NMBS via partnerschapsmodel

3. Terugkeer naar kerntaken:

   • Behouden: Congreswerving (MICE), internationale citymarketing, datagedreven toerismebeleid, digitale promotie
   • Afstoten: Organisatie van publieksevenementen (Irisfeest, Pride, Bright Brussels): overdragen aan een apart evenementenbureau of aan de districten
   • Afstoten: Brussels Houses: sluiten of onderbrengen in de gedeelde Belgium Houses (zie de audit hub.brussels)

4. Governance, strategisch comité toerisme (15 leden) binnen het BAE:

   • 5 aangesteld door Brusselse regering
   • 3 uit de horecasector (hotels, restaurants, attracties)
   • 2 uit het congres-/evenementenveld
   • 2 uit de luchthaven-/transportwereld
   • 1 uit de academische wereld (toerisme-expertise)
   • 2 onafhankelijke bestuurders

5. Schaalefficiëntie: De toerismetaken van hub.brussels (hospitality.brussels) en de toerismedienst van Stad Brussel gaan naar dezelfde pijler. Eén loket, één strategie.

Geschatte financiële impact:

• Stabiel budget van €15-20 mln via gemengde financiering, in plaats van een jaarlijkse subsidie die op enkele jaren van €22 mln naar €8 mln kan vallen
• Geld van de deelstaat (basissubsidie plus het vaste deel van de logiesbelasting): €11-17 mln per jaar, €5-11 mln minder dan de subsidie van €22 mln en €10-16 mln minder dan de volledige gewestfinanciering van €27,2 mln in 2025. Dat is geen bijkomende besparing: het Gewest kondigde in 2026 zelf al een grotere afbouw aan. Het doel is stabiliteit, niet een zo laag mogelijk bedrag
• De besparing op overhead door de fusie in het BAE (€5-10 mln per jaar voor het hele BAE) telt één keer, in de audit hub.brussels
• Hogere weerbaarheid: niet meer afhankelijk van één geldkraan
• Behoud van de economische hefboom: toerisme genereert volgens de sector €4,5 mld per jaar voor Brussel

Implementatiepad:

• Jaar 1: BAE-ordonnantie voorbereiden, stakeholderconsultatie, het vaste deel van de logiesbelasting vastleggen, meerjarenovereenkomst sluiten
• Jaar 2: Juridische fusie in het BAE, strategisch comité installeren
• Jaar 3: Operationeel onder het nieuwe model, evenemententaken overgedragen

Fase 4: Partijpunt (website-klare tekst)

Deel A: Het partijpunt

visit.brussels. Fusie Van een jaarlijkse subsidie van €22 miljoen naar een weerbare pijler toerisme en citymarketing binnen het Brussels Agentschap Economie, deels gefinancierd door de sector zelf. Zoals in Wenen en Berlijn. Kerntaken behouden, ballast afstoten.

Deel B: De uitleg

Hoe het nu werkt

visit.brussels is de Brusselse toerismeorganisatie. Het is een vzw die voor ongeveer vier vijfde leeft van gewestgeld: €27,2 miljoen in 2025, waaronder een subsidie van €22 miljoen, betaald door de belastingbetaler, op totale opbrengsten van €34,4 miljoen (2024). De organisatie heeft 160 medewerkers (2026) en organiseert jaarlijks zo'n 150 activiteiten, van congreswerving tot het Irisfeest en Pride Brussels. Brussel ontving in 2024 bijna 10 miljoen overnachtingen en was van 2021 tot 2024 vier jaar op rij de eerste congresstad ter wereld in de UIA-rangschikking (in 2025 tweede, na Wenen). Volgens de sector genereert toerisme €4,5 miljard per jaar voor de Brusselse economie.

Wat er mis gaat

Het model hangt aan één grote geldbron: een gewestsubsidie die elk jaar opnieuw wordt vastgelegd. In de goede jaren groeide de organisatie ongestoord: meer personeel (+62% tussen 2015 en 2019), meer evenementen, Brussels Houses in Barcelona en Milaan. Maar niemand bouwde een vangnet. Toen het Brussels Gewest in 2026 moest besparen (de initiële begroting 2026 toonde een tekort van bijna €1 miljard), werd de subsidie meteen met €5,7 miljoen verlaagd en werd een afbouw aangekondigd van €22 naar €8 miljoen tegen 2029, een daling van 64%. Gevolg: minstens 90 van de 160 banen bedreigd, grote evenementen op de tocht.

Ook de financiële verantwoording schoot tekort. In 2021 gaf het Rekenhof een afkeurend oordeel omdat een controle van de rekeningen onmogelijk bleek. De rekeningen 2024 kregen wel een oordeel zonder voorbehoud, maar op 30 september 2025 waren verscheidene jaarrekeningen tot en met 2023 nog altijd niet door de regering afgesloten en niet door het Parlement goedgekeurd. Te weinig voor een organisatie die in 2025 €27,2 miljoen belastinggeld kreeg.

En dan is er de taakverbreding. visit.brussels doet veel meer dan toerisme: het organiseert festivals, beheert samen met hub.brussels fysieke promotieruimtes in het buitenland, en doet dingen die ook hub.brussels, Stad Brussel en andere gemeenten doen. Niemand weet precies wie waarvoor verantwoordelijk is.

Hoe het elders werkt

Wenen heeft het beste model. WienTourismus is wettelijk verankerd in de Wiener Tourismusförderungsgesetz, met een budget van €33,4 miljoen (2025), een toerismecommissie van 17 leden (stad en kamers van economie, arbeid en landbouw) en 143 medewerkers (2024). Ongeveer 84% komt van de stad, maar via een financieringsovereenkomst over meerdere jaren (2022-2026, geïndexeerd), niet jaar per jaar aanpasbaar. Resultaat: stabiliteit en professionaliteit.

Berlijn kiest voor een publiek-privaat model: visitBerlin is een GmbH met de hotelsector als grootste aandeelhouder (40%), naast onder meer de Investitionsbank Berlin, de luchthaven en de deelstaat Berlijn. Ongeveer 30% van het budget van €32 miljoen komt uit eigen inkomsten (2024). Dat maakt de organisatie weerbaarder tegen politieke schommelingen.

Kopenhagen werkt met een stichting (Wonderful Copenhagen) en een expliciete strategie rond duurzaam toerisme ("Localhood"): niet enkel meer toeristen, maar betere toeristen.

Wenen en Berlijn laten hun toerismebureau niet afhangen van een subsidie die elk jaar opnieuw ter discussie staat. Ze kiezen voor een wettelijk kader, een meerjarige overeenkomst of private aandeelhouders.

Wat HART voorstelt

1. Integratie in het Brussels Agentschap Economie: visit.brussels gaat op in het BAE, opgericht bij Brusselse deelstaatwet, als deel van de pijler Internationalisering & Citymarketing. Dat geeft een wettelijk kader, transparantie en democratische controle, en overhead (HR, IT, boekhouding) wordt gedeeld met de andere pijlers.

2. Gemengde financiering: Een combinatie van een subsidie van de deelstaat via een meerjarenovereenkomst (50-60%), een vast deel van de bestaande Brusselse logiesbelasting (20-25%), eigen inkomsten via congreswerving en partnerschappen (15-20%), en een bijdrage van de privésector (5-10%). Minder afhankelijk van één geldbron.

3. Focus op kerntaken: Congreswerving (MICE), internationale citymarketing, datagedreven toerismebeleid. Evenementen zoals het Irisfeest en Pride worden overgedragen aan een apart evenementenbureau of aan de districten. Brussels Houses worden gesloten of ondergebracht in de gedeelde Belgium Houses.

4. Professioneel bestuur: Een strategisch comité toerisme met 15 leden uit overheid, sector en onafhankelijke experts. Niet meer een vzw-bestuur zonder publieke verantwoording.

5. Eén loket: De toerismetaken van hub.brussels en Stad Brussel komen in dezelfde pijler. Eén organisatie, één strategie, geen overlap.

Wat het oplevert

Een stabiel budget van €15-20 miljoen per jaar via gemengde financiering, waarvan €11-17 miljoen van de deelstaat. In plaats van een subsidie van €22 miljoen die op enkele jaren tijd €8 miljoen kan worden. Behoud van de economische hefboom: congrestoerisme brengt veel op (volgens de evenementensector besteedt een congresbezoeker gemiddeld ongeveer €1.000, dubbel zoveel als een gewone toerist). De besparing op overhead komt uit de fusie in het BAE. En een organisatie die bestand is tegen politieke grillen, want het geld komt niet meer uit één kraan.

Fase 5: Bronnenlijst

Metadata

• Geauditeerde lijn: visit.brussels
• Sectie: Brussel. ION's
• Geschatte besparing: Geen bijkomende besparing. Het gewestgeld voor toerismepromotie daalt van €22 miljoen subsidie (2025) naar €11-17 miljoen, maar het Gewest kondigde in 2026 zelf al een grotere afbouw aan (naar €8 miljoen); tegenover dat pad kost het HART-model €3-9 miljoen per jaar meer. De besparing van de fusie tot het BAE (€5-10 mln/jaar) telt één keer, in de audit hub.brussels.
• Herzien: 2026-09-27 (factcheck: cijfers, bronnen, tijdloze formulering)