arrow_back Alle partijpunten
Partijpunt 13 van 30

Economie en ondernemen

Kernprincipe: ondernemen is risico nemen en vergt moed. De overheid legt geen berg voorwaarden op en staat niet in de weg. Tegelijk investeert de overheid als een intelligente aandeelhouder in strategische sectoren waar de markt alleen tekortschiet. België is een innovatieparadox.

Kernprincipe: ondernemen is risico nemen en vergt moed. De overheid legt geen berg voorwaarden op en staat niet in de weg. Tegelijk investeert de overheid als een intelligente aandeelhouder in strategische sectoren waar de markt alleen tekortschiet.

België is een innovatieparadox. We hebben een wereldleider in halfgeleideronderzoek (IMEC, €1 mld omzet), een farmasector die meer dan 10% van onze totale export levert, en een European Innovation Scoreboard-classificatie als "Strong Innovator." Maar een bedrijf oprichten duurt 1-3 weken en kost €1.500-3.000. Een bouwvergunning neemt gemiddeld 91 dagen in beslag. Als je geluk hebt. De proefperiode is afgeschaft, waardoor kleine bedrijven aarzelen om aan te werven. En bijna de helft van de Belgen noemt faalangst als reden om niet te ondernemen. HART wil een land waar ondernemen makkelijk begint, snel groeit en eerlijk faalt.

De feiten

Indicator België Context
Doing Business 2020 46e van 190 (score 75,0) NL: 42e. Denemarken: 4e. VK: 8e
Heritage Economic Freedom 2025 34e van 176 (score 69,0. "Moderately Free") NL: 10e. Denemarken: 7e. Estland: 8e
IMD Competitiveness 2025 24e van 67 (score 74,57) Gedaald van 18e in 2024
European Innovation Scoreboard 2025 Strong Innovator (status sinds EIS 2024-editie; ongewijzigd in EIS 2025) Nr. 1 EU in innovatie-uitgaven per werknemer; maar commercialisering slechts 83% van EU-gem.
Bedrijf oprichten 5 procedures, 1-3 weken, €1.500-3.000+ Estland: 1-3 dagen, €415-815, volledig digitaal
Bouwvergunning (Vlaanderen) Gemiddeld 91 dagen (eerste aanleg) Denemarken: 64 dagen, 7 procedures
Proefperiode Afgeschaft sinds 1 januari 2014 België is nagenoeg het enige EU-land zonder proefperiode
Faalangst ~49% (GEM 2014-2015) Onder de hoogste van innovatiegedreven economieën; EU-gem.: ~41%
Durfkapitaal (in BE bedrijven) ~€650 mln over 220 deals (2024, schatting) BE aandeel in Europees VC steeg van 3,2% naar 7,8% (2022-2024)
IMEC omzet €1,034 mld (2024), 6.500+ medewerkers Wereldleider in halfgeleider-R&D. Partners: TSMC, Intel, Samsung, ASML
Farma-export 4e grootste farmaceutische exporteur ter wereld >10% van totale Belgische export; handelsoverschot >€23 mld

Bronnen: World Bank Doing Business 2020; Heritage Foundation 2025; IMD 2025; European Innovation Scoreboard 2025; IMEC perskit 2024; PwC/BVA MoneyTree Belgium 2024; GEM 2014-2015; pharma.be; FOD Economie; VLAIO.

1. Bedrijf oprichten in 24 uur: volledig digitaal

Standpunt: Een bedrijf (BV/SRL) oprichten in België duurt 1 tot 3 weken en kost €1.500-3.000+. De grootste bottleneck is de verplichte notariële akte: €800-1.200 notariskosten, plus publicatie in het Belgisch Staatsblad (€225-278), KBO-inschrijving (€82,50) en btw-activering (€60). In Estland duurt hetzelfde proces 1-3 dagen voor €415-815. Volledig digitaal, zonder notaris, via digitale handtekening. In het VK is het 24 uur voor ~€120. In Denemarken kost registratie ~€90 via virk.dk.

De WVV-hervorming van 2019 heeft het minimumaandelenkapitaal van €18.550 voor de BV afgeschaft en het aantal vennootschapsvormen teruggebracht van 17 naar 4 basisvormen (BV, NV, CV en maatschap). Maar de verplichte notariële tussenkomst bleef ongewijzigd, en digitalisering van de oprichting volgde niet.

Wat we gaan doen:

  • De verplichte notariële akte afschaffen voor standaard-BV-oprichtingen. Identiteitsverificatie, antiwitwascontrole en authentificatie van de statuten gebeuren digitaal. Via eID en itsme, net zoals Estland het doet via e-Residency. De notaris blijft beschikbaar als optie voor complexe structuren, maar is geen verplichting meer voor een standaard-eenpersoons-BV.
  • Eén digitaal oprichtingsplatform bouwen. Van naamcontrole tot KBO-inschrijving, btw-activering en publicatie in één proces, in maximaal 24 uur.
  • Startkosten halveren door de publicatiekosten in het Staatsblad te schrappen (digitale registratie volstaat) en KBO-registratie gratis te maken voor nieuwe ondernemingen.
  • Benchmarken en rapporteren. België monitort jaarlijks zijn positie op de World Bank Business Ready-index (eerste Belgische editie verwacht in 2025-2026) en de Heritage Economic Freedom Index. Per domein wordt vergeleken met de top 5 Europese presteerders. En afwijkingen worden publiek gemotiveerd.

Bewezen in: Estland. 100% digitale oprichting van een OÜ in 15 minuten tot 1 werkdag, €265 staatstaks, geen notaris. ~135.000 e-Residents, ~39.000 opgerichte bedrijven. Verenigd Koninkrijk. Companies House: online registratie in 24 uur, £100 (verhoogd feb. 2026), minimumkapitaal £1. Denemarken. Virk.dk: digitale registratie met MitID, CVR-nummer binnen 3-7 werkdagen (ApS), kosten ~€90. Frankrijk. Guichet unique (INPI, sinds jan. 2023): 56 formulieren en 6 netwerken samengevoegd tot één digitaal portaal, SAS/SARL in 5-15 werkdagen zonder notaris.

2. Vergunningen: sneller, digitaler, transparanter

Standpunt: België kent drie volledig gescheiden vergunningssystemen. Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Elk met eigen regels, termijnen en digitale platforms. In Vlaanderen duurt een omgevingsvergunning gemiddeld 91 dagen (gemeenten: 89 dagen, provincies: 137,5 dagen). In Brussel besteden ondernemers gemiddeld negen maanden meer aan regelgevende procedures dan in Namur (World Bank EU-subnationaal rapport). Wallonië heeft bouw- en milieuvergunningen nog steeds niet geïntegreerd in één procedure. Denemarken haalt gemiddeld 64 dagen met 7 procedures.

Wat we gaan doen:

  • Eén geïntegreerd digitaal vergunningenplatform voor heel België, met alle aanvragen, bezwaren, beslissingen en beroepen publiek en doorzoekbaar. Vlaanderen's Omgevingsloket is de basis. Wallonië en Brussel sluiten aan.
  • Wettelijke maximumtermijnen per vergunningstype met financiële sancties (dwangsommen) bij overschrijding door de overheid, naar Nederlands model (Wet dwangsom). Wie niet tijdig beslist, betaalt.
  • Stilzwijgende weigering vervangen door actieve beslissingsplicht. België hanteert vandaag het principe dat geen beslissing gelijkstaat aan weigering. HART draait dit om: de overheid moet beslissen binnen de wettelijke termijn. Niet beslissen = de gemeente betaalt een dwangsom aan de aanvrager, oplopend per week vertraging. Dit is geen stilzwijgende goedkeuring (lex silencio positivo. Nederland heeft dit uitgesloten onder de Omgevingswet per 1 januari 2024 wegens milieu- en kwaliteitsrisico's), maar een actieve strafmaatregel tegen overheidstraagheid.
  • Beroepsprocedures hervormen: enkel inhoudelijke argumenten, geen tactische vertragingen. Herhaalde ongegronde bezwaren door dezelfde partij worden juridisch afgestraft.
  • Investeren in BIM-gebaseerde automatische toetsing naar model van Singapore's CORENET X (verplicht voor alle nieuwe projecten vanaf oktober 2026): 3D-modellen worden automatisch getoetst aan regelgeving, wat de menselijke beoordelingstijd drastisch verkort.

Bewezen in: Denemarken. Byg og Miljø digitaal platform: 64 dagen gemiddelde doorlooptijd, 7 procedures, 4e wereldwijd op Doing Business. Singapore. CORENET X: verplichte 3D BIM-indiening met geautomatiseerde regelgevingstoetsing, 's werelds meest geavanceerde digitale vergunningensysteem. Nederland. Dwangsomregeling bij te late beslissingen (wet dwangsom), nog steeds actief onder de Omgevingswet (2024); lex silencio positivo expliciet uitgesloten per 1 januari 2024. Estland. Ehitisregister: volledig digitale vergunningsafhandeling, BIM-integratie in ontwikkeling.

3. Toegang tot kapitaal: meer durven investeren

Standpunt: Belgische durfkapitaalfondsen investeerden €4,45 miljard in 2024 (PwC/BVA MoneyTree), waarvan naar schatting ~€650 miljoen naar Belgische bedrijven vloeide. België's aandeel in Europees VC steeg van 3,2% naar 7,8% (2022-2024) en het ecosysteem produceerde 7 unicorns cumulatief (vanaf Collibra in 2019). Dat is bemoedigend. Maar Nederland telt er 32 cumulatief. België's tax shelter voor startups (45% belastingvermindering voor micro-ondernemingen, 30% voor kleine, max. €100.000/jaar) is minder genereus en veel minder bekend dan het Britse SEIS/EIS-systeem, dat sinds invoering £34 miljard mobiliseerde naar 59.000+ bedrijven. 46,5% van de Britse unicorns ontving EIS-financiering.

Wat we gaan doen:

  • De tax shelter voor startups uitbreiden naar het Britse niveau: 50% belastingvermindering voor investeringen in startups tot €250.000/jaar (nu: 45% tot €100.000). Verliesgarantie toevoegen: als de startup faalt, wordt het nettoverlies (na belastingvermindering) aftrekbaar van het belastbaar inkomen.
  • Een Belgisch Yozma-programma lanceren via het SFPIM: €200 miljoen overheidsgeld in 10 hybride durfkapitaalfondsen (40% overheid, 60% privaat), met het Israelische buyout-mechanisme: private partners kunnen de overheidsparticipatie binnen 5 jaar overkopen tegen kostprijs. Israëls originele Yozma (1993, $100 mln) deed het durfkapitaal groeien van $58 mln (1991) naar $3,3 mld (2000): een factor ~57.
  • De bestaande overheidsinvesteringsmaatschappijen stroomlijnen. België heeft er vier: SFPIM (federaal, €14 mld), PMV (Vlaanderen, €1 mld+), Wallonie Entreprendre en finance&invest.brussels. Elk opereert als aandeelhouder met terugverdienlogica. Geen subsidieloket. HART wil één gezamenlijke investeringsstrategie voor deep tech, met gedeelde dealflow en co-investering. Geen nieuwe structuren, maar betere coördinatie.
  • Crowdfunding juridisch kader moderniseren zodat particuliere investeerders eenvoudiger kunnen instappen in kmo's. Hogere drempels, minder paperwork, betere beleggersbescherming via gestandaardiseerde informatiesheets.

Bewezen in: Israël. Yozma (1993): $100 mln overheidsinvestering, 10 hybride fondsen, 9 van 10 succesvol opgekocht door private partners, VC-sector groeide factor ~57 in 9 jaar. Israël lanceerde Yozma 2.0 in 2024 ($155 mln gericht op $700 mln institutioneel kapitaal). Verenigd Koninkrijk. SEIS/EIS: 50%/30% belastingvermindering, CGT-vrijstelling, verliesrelief. £34 mld gemobiliseerd naar 59.000+ bedrijven sinds invoering. Frankrijk. Bpifrance: €60 mld in de Franse economie in 2024, met een hefboom van ~5:1 op privaat kapitaal.

4. Faillissement als leerschool: niet als schande

Standpunt: Bijna de helft van de Belgen noemt faalangst als reden om niet te ondernemen. Één van de hoogste scores onder innovatiegedreven economieën (GEM 2014-2015). België scoort hoog op Hofstede's risicovermijdingsschaal (UAI-score 94. Top 10 wereldwijd). Ondernemers houden falende bedrijven langer in leven dan nodig. Niet uit optimisme, maar uit angst voor de consequenties.

Toch is de realiteit beter dan de perceptie. België rankte ~8e-9e wereldwijd op "resolving insolvency" (Doing Business 2020): 87,3 cent op de dollar teruggevorderd in gemiddeld ~0,9 jaar. De hervorming van Boek XX (mei 2018) opende het insolventierecht voor alle ondernemers. Niet alleen handelaars. En verving de oude verschoonbaarheid door echte kwijtschelding van restschulden. De wet van 7 juni 2023 (in werking september 2023) maakte die kwijtschelding quasi-automatisch bij sluiting van het faillissement, zonder aparte aanvraag.

Het probleem is niet meer de wet. Het is de cultuur.

Wat we gaan doen:

  • De wettelijke hervormingen van 2018 en 2023 actief communiceren. Veel ondernemers en hun adviseurs weten niet dat België nu een quasi-automatische kwijtschelding kent die vergelijkbaar is met het Britse systeem (12 maanden) en sneller dan het Duitse (3 jaar).
  • Een "Fresh Start"-garantiefonds oprichten: wie na een eerlijk faillissement opnieuw wil ondernemen, krijgt voorrang bij microkredieten en een versnelde procedure voor nieuwe oprichtingen. Geen wachttijden, geen extra voorwaarden.
  • Faillissementsregistratie beperken in de tijd. De vermelding in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO) als gefailleerde ondernemer moet na 3 jaar automatisch worden gewist. Zodat het verleden niet eeuwig achtervolgt.
  • Preventie versterken. De vertrouwelijke minnelijke reorganisatie (ingevoerd 2023) is een sterk instrument, maar onbekend bij kmo's. HART wil dat elke ondernemer die 2 maanden achterstand heeft op RSZ of btw automatisch een uitnodiging ontvangt voor een gratis, vertrouwelijk adviesgesprek. Niet als controle, maar als vangnet.

Bewezen in: Verenigd Koninkrijk. Automatische kwijtschelding na 12 maanden (Enterprise Act 2002). Ierland. Kwijtschelding teruggebracht van 12 jaar (pre-2011) naar 3 jaar (2013) en vervolgens 1 jaar (2016, Bankruptcy Amendment Act 2015). Duitsland. InsO-hervorming (oktober 2020): kwijtscheldingstermijn teruggebracht van 6 naar 3 jaar. VS. Chapter 7: volledige fresh start in 4-6 maanden na means test. België. Nu vergelijkbaar met de besten, maar de perceptie is 10 jaar achter.

5. Strategische sectoren: investeren waar België wereldleider is

Standpunt: De wereld is veranderd. De VS (Inflation Reduction Act: ~$400 mld-$1 biljoen aan clean energy-subsidies), China en de EU (Net-Zero Industry Act, EU Chips Act: €43 mld) investeren massaal in strategische sectoren. Puur laissez-faire is geen optie meer. België moet investeren waar het een échte voorsprong heeft.

Waar België wereldleider is:

  • Halfgeleiders en nano-elektronica. IMEC in Leuven is het wereldleidend onafhankelijk halfgeleider-R&D-centrum: €1,034 mld omzet (2024), 6.500+ medewerkers, 600+ industriële partners (TSMC, Intel, Samsung, ASML). De NanoIC-pilootlijn. Europa's vlaggenschip onder de EU Chips Act. Heeft een budget van €2,5 mld (€700 mln EU, €700 mln Vlaamse Regering, €1,1 mld private partners). De nieuwe 2.000 m² cleanroom werd ingehuldigd op 9 februari 2026, met 4.000 m² extra in aanbouw.
  • Farma en biotech. België is de 4e grootste farmaceutische exporteur ter wereld en 2e in de EU. Farma vertegenwoordigt >10% van de totale export, €5,2 mld R&D-investering per jaar (~40% van alle private R&D in België), en 42.000 directe jobs. 29 van de top 30 farmabedrijven zijn in België actief. België heeft een van de hoogste aantallen klinische studies per capita in Europa. Sleutelbedrijven: Janssen/J&J (Beerse. Grootste niet-VS R&D-campus), UCB, Galapagos, Syensqo (afgesplitst van Solvay in december 2023), GSK Biologicals (Wavre), Pfizer (Puurs).
  • Groene chemie en materialen. Haven van Antwerpen als hub voor de industriële transitie naar klimaatneutraal. De grootste geïntegreerde chemische cluster in Europa.

Wat we gaan doen:

  • Het IMEC-ecosysteem beschermen en uitbreiden. De Vlaamse subsidie (~€108 mln/jaar, ~15% van de omzet) is essentieel en moet inflatiebestendig worden geïndexeerd. Elke euro overheidssteun genereert meervoudig privaat onderzoeksgeld.
  • Strategische investeringen via het SFPIM als aandeelhouder met terugverdienlogica. Geen blanco subsidies. Focus: deep tech, biotech, halfgeleiders, AI, groene chemie.
  • Klinische studies aantrekken door het IP-belastingregime (85% aftrek op patentinkomen, effectief tarief ~3,8%) te behouden en de regelgeving voor first-in-human trials te versnellen.
  • Ondernemerschap in onderwijs verankeren. Ondernemen leert men door te doen. Vlajo (Vlaamse Jonge Ondernemingen) bereikt al 100.000+ jongeren per jaar; Les Jeunes Entreprises doet hetzelfde in de Franse Gemeenschap. HART wil ondernemerschap als verplicht vak in de derde graad secundair onderwijs. Geen transversale competentie die afhankelijk is van individuele scholen, maar een eigen vak met miniondernemingsprojecten.
  • Publieke campagne voor ondernemerscultuur. België's faalangst is cultureel, niet juridisch. HART lanceert een jaarlijkse "Durf Falen"-campagne met echte verhalen van ondernemers die na een faillissement opnieuw begonnen. Inclusief media, scholen en ondernemersverenigingen.

Bewezen in: IMEC zelf. 's werelds enige onafhankelijke R&D-centrum waar TSMC, Intel en Samsung samen aan de volgende chipgeneratie werken. EU Chips Act. NanoIC-pilootlijn in Leuven als Europees vlaggenschip. IDA Ireland. Bescheiden budget, maar 1.800 buitenlandse bedrijven aangetrokken met 300.000+ jobs; IDA-bedrijven betalen ~70-75% van alle Ierse vennootschapsbelasting. Finland. Ondernemerschap als doorlopende competentie in het nationaal curriculum sinds 30+ jaar.

6. Arbeidsmarktflexibiliteit voor ondernemers

Standpunt: België schafte de proefperiode af op 1 januari 2014 als onderdeel van het eenheidsstatuut. Sindsdien is België nagenoeg het enige EU-land zonder proefperiode voor standaard arbeidsovereenkomsten. De opzegtermijn in de eerste 3 maanden bedraagt slechts 1 week (beide zijden), wat functioneel vergelijkbaar is. Maar ondernemers ervaren het niet zo. Duitsland hanteert 6 maanden proeftijd, Frankrijk 2-4 maanden, Nederland 1-2 maanden, Denemarken 3 maanden.

De Arizona-coalitie diende op 23 februari 2026 een wetsvoorstel in om de facto een proefperiode van 6 maanden te herintroduceren (uniforme opzegtermijn van 1 week voor beide partijen gedurende de eerste 6 maanden). De Raad van State heeft grondwettelijke bezwaren geuit. Het voorstel is nog niet aangenomen.

Wat we gaan doen:

  • Een proefperiode van 6 maanden (her)invoeren met een opzegtermijn van 1 week voor beide partijen. Wettelijk verankerd, niet via omwegen. Dit verlaagt de drempel om mensen vast aan te werven, vooral voor kmo's en startups.
  • Studentenarbeid structureel op 650 uur houden (permanent gemaakt door Arizona vanaf 1 januari 2025) en het urencontingent verder verhogen naar 700 uur met een vereenvoudigde digitale aangifte. De gereduceerde RSZ-bijdrage (2,71% werknemer, 5,42% werkgever) blijft behouden.
  • Zelfstandige in bijberoep versterken. België telt 341.591 zelfstandigen in bijberoep (eind 2024, RSVZ): 26,3% van alle zelfstandigen en de snelst groeiende categorie. Onder €1.922 netto belastbaar inkomen per jaar zijn geen sociale bijdragen verschuldigd. HART wil deze drempel verhogen naar €3.000 en de administratieve last verminderen: geen aparte RSZ-aangifte zolang het bijberoepinkomen onder de drempel blijft.
  • Ontslagprocedures vereenvoudigen: objectieve criteria, snelle procedure, correcte vergoeding. Geen jarenlange rechtszaken. De huidige opzegtermijnen voor werknemers met lange anciënniteit (tot ~67 weken na 25 jaar dienst, oplopend tot 81+ weken na ~40 jaar) maken herstructurering voor kmo's praktisch onhaalbaar.

Bewezen in: Duitsland. 6 maanden proefperiode (Probezeit), wettelijk verankerd, opzegtermijn 2 weken. Frankrijk. Période d'essai van 2-4 maanden (verlengbaar), eenzijdig beëindigbaar zonder motivering. Nederland. Proeftijd tot 2 maanden, opzegging zonder reden of vergoeding. De Arizona-coalitie wil dezelfde richting uit. HART steunt het principe maar wil heldere wettelijke verankering, niet een workaround via opzegtermijnen.

Samenvatting: wat HART gaat doen

Bedrijf oprichten in 24 uur. België's oprichtingsproces duurt 1-3 weken en kost €1.500-3.000+, terwijl Estland het in 1-3 dagen doet voor €415-815. Volledig digitaal, zonder notaris. HART schrapt de verplichte notariële akte voor standaard-BV-oprichtingen, bouwt één digitaal oprichtingsplatform en halveert de startkosten. België monitort jaarlijks zijn positie op de World Bank B-READY index en Heritage Economic Freedom Index, en vergelijkt per domein met de top 5 in Europa. Termijn: 2 jaar.

Vergunningen versnellen. Drie regio's, drie systemen, gemiddeld 91 dagen in Vlaanderen. En veel langer bij beroep. HART wil één geïntegreerd digitaal vergunningenplatform, wettelijke maximumtermijnen met dwangsommen bij overschrijding (naar Nederlands model), en investering in BIM-gebaseerde automatische toetsing naar model van Singapore's CORENET X. Geen stilzwijgende goedkeuring (Nederland sloot dit expliciet uit per 1 januari 2024 onder de Omgevingswet), maar wél actieve strafmaatregelen tegen overheidstraagheid. Termijn: 3 jaar.

Meer durven investeren. Belgische VC-fondsen investeerden €4,45 mld in 2024, waarvan naar schatting ~€650 mln naar Belgische bedrijven vloeide. HART verdubbelt de tax shelter voor startups (van 45% naar 50%, max. €250.000/jaar) en lanceert een Belgisch Yozma-programma: €200 mln overheidsgeld in 10 hybride durfkapitaalfondsen, met buyout-optie voor private partners. Israëls originele Yozma deed VC groeien met factor ~57 in 9 jaar. De bestaande overheidsinvesteringsmaatschappijen (SFPIM, PMV, Wallonie Entreprendre, finance.brussels) krijgen één gezamenlijke investeringsstrategie voor deep tech. Termijn: 2-3 jaar.

Faillissement als leerschool. Bijna de helft van de Belgen noemt faalangst als reden om niet te ondernemen. Maar de wetgeving is beter dan de perceptie. Sinds september 2023 kent België quasi-automatische kwijtschelding bij faillissement, vergelijkbaar met het VK (12 maanden) en sneller dan Duitsland (3 jaar). HART communiceert deze hervormingen actief, richt een Fresh Start-garantiefonds op voor herondernemers, beperkt faillissementsregistratie tot 3 jaar, en versterkt de vertrouwelijke preventieve reorganisatie als vangnet. Termijn: 1-2 jaar.

Investeren waar België wereldleider is. IMEC (€1 mld omzet, 6.500+ medewerkers, wereldleider halfgeleider-R&D), de NanoIC-pilootlijn (€2,5 mld), en een farmasector die 4e ter wereld is in export. Dit zijn troeven die bescherming en uitbreiding verdienen. HART indexeert de IMEC-subsidie, investeert via het SFPIM als aandeelhouder in deep tech en biotech, trekt klinische studies aan via het IP-belastingregime, verankert ondernemerschap als verplicht vak in het secundair onderwijs, en lanceert een jaarlijkse "Durf Falen"-campagne om de cultuur van faalangst te doorbreken. Termijn: doorlopend.

Arbeidsmarkt voor ondernemers. België is nagenoeg het enige EU-land zonder proefperiode. HART voert een proefperiode van 6 maanden in (1 week opzeg, beide zijden), houdt studentenarbeid structureel op 650+ uur, verhoogt de drempel voor sociale bijdragen bij zelfstandigen in bijberoep naar €3.000 (nu: €1.922), en vereenvoudigt ontslagprocedures voor kmo's. De 341.591 zelfstandigen in bijberoep zijn de motor van ondernemend België. Zij verdienen minder administratie, niet meer. Termijn: 1-2 jaar.

België heeft alle troeven om een ondernemersland te zijn: IMEC, een wereldwijde farmacluster, topuniversiteiten, en een centrale ligging in Europa. Maar wie hier wil ondernemen, botst op een muur van procedures, kosten en angst. Andere landen bewijzen dat het sneller, goedkoper en moediger kan. HART kiest voor een overheid die ondernemers niet in de weg staat maar wél investeert waar het telt. Als een intelligente aandeelhouder, niet als een bureaucratische poortwachter.