arrow_back Alle partijpunten
Partijpunt 14 van 30

Defensie

Kernprincipe: si vis pacem, para bellum. Moderne oorlogen zijn industrieel van schaal. Een klein professioneel leger overleeft geen echte invasie. De hele bevolking moet klaar zijn. De Oekraïne-oorlog heeft dit definitief bewezen. België moet slim besteden, niet alleen meer besteden.

Kernprincipe: si vis pacem, para bellum. Moderne oorlogen zijn industrieel van schaal. Een klein professioneel leger overleeft geen echte invasie. De hele bevolking moet klaar zijn. De Oekraïne-oorlog heeft dit definitief bewezen. België moet slim besteden, niet alleen meer besteden.

België geeft in 2025 voor het eerst ~2% van het BNP uit aan defensie. Maar dat cijfer verdient nuance. Het gaat om €12,9 mrd aan vastleggingen (commitments); na het Paasakkoord rapporteert de NAVO 2,00% voor België, al blijft het werkelijke betalingsniveau lager. Ons leger telt ~26.000 actieve militairen. Het laagste niveau sinds de Tweede Wereldoorlog. Terwijl het streefcijfer 34.500 is. 44% van de rekruten haakt af tijdens de basisopleiding. Ondertussen hebben we nul tanks, nul grondgebonden luchtafweer tot voor kort, en een reservistencorps dat in de praktijk niet bestaat. Finland mobiliseert 280.000 soldaten uit 5,6 miljoen inwoners. België, met dubbel zoveel bevolking, kan dat niet. HART wil dat veranderen.

De feiten

Indicator België Context
Defensiebudget 2025 €12,9 mrd (vastleggingen); NAVO rapporteert 2,00% BNP na Paasakkoord Paasakkoord april 2025 versnelde van 2029 naar 2025
NAVO-norm 2% BNP (2014-norm), 5% BNP tegen 2035 (Den Haag-top juni 2025) 23 van 32 NAVO-landen haalden 2% in 2024; België haalde tot 2024 slechts ~1,29%
Actief personeel ~26.000-26.300 (begin 2026) Doel: 34.500 militairen + 8.500 burgerpersoneel + 12.800 reservisten tegen 2035
Personeelsuitval 44% van rekruten vertrekt tijdens basisopleiding Kost ~€50 mln/jaar aan verloren investering
Bereidheid om land te verdedigen 19% (Gallup International 2024) Één van de laagste in Europa; Finland: 74%
Tanks 0 (Leopard 1A5 afgestoten in 2014, nooit vervangen) Finland: 200+ Leopard 2, Polen: 1.000+, Duitsland: 300+
Grondgebonden luchtafweer Herbouwd vanaf nul (afgestoten in 2017) NASAMS, SAMP/T of Patriot, Mistral 3, Skyranger 30. Alles in bestelling
F-35A 34 besteld (2018) + 11 extra (juli 2025) = 45 totaal Eerste 3 geland op Florennes 13 okt 2025; volledige vloot ~2031-2033
Fregatten 2 ASW-fregatten (NL-BE programma, levering ~2029-2031) + 3e aangekondigd (€1,3 mrd) Mijnenjagers: 6 City-klasse (eerste geleverd nov 2025)
Drones 6 MQ-9B SkyGuardian (~€1,1 mrd, goedgekeurd voor bewapening), €140,8 mln mini-drones, counter-drone strategie €500 mln Geen eigen droneproductiecapaciteit
Belgische defensie-industrie ~892 bedrijven, €5 mrd omzet, 16.300 jobs (Agoria) FN Browning Group (~€934 mln), John Cockerill (€1,4 mrd groep), Sonaca (€617 mln)
Cyber Force 5e krijgsmachtonderdeel (juli 2025) NCSI: top 5-10 wereldwijd. ITU: Tier 1

Bronnen: Belgische regering (Paasakkoord 2025, Strategische Visie juli 2025); Defense News; NAVO; Factcheck Vlaanderen; PwC Belgium MoneyTree; Agoria; NCSI 2025; ITU GCIv5.

1. Hoe besteden we 2% slim?: Prioriteiten

Standpunt: België heeft zich gecommitteerd aan 2% BNP (€12,9 mrd vastleggingen in 2025, oplopend naar 2,5% tegen 2034). Maar meer geld zonder strategie is geldverspilling. Vandaag gaat slechts ~15% van het defensiebudget naar groot materieel. Het laagste in de NAVO (norm: 20%). Personeelskosten (inclusief pensioenen) slokken bijna de helft op. De Oekraïne-oorlog bewijst dat goedkope drones tanks vernietigen (kostenverhouding 2.000:1 tot 6.000:1), dat elektronische oorlogsvoering het slagveld domineert, en dat industriële productiecapaciteit belangrijker is dan voorraden.

Wat we gaan doen. In volgorde van return per euro:

Prioriteit 1: Asymmetrische capaciteiten

  • Massale investering in drones en onbemande systemen. Oekraïne produceerde ~2,2 miljoen drones in 2024 met ~500 fabrikanten (7 vóór de oorlog). FPV-drones van $400-500 zijn verantwoordelijk voor ~65% van de Russische tankverliezen. België heeft géén eigen militaire droneproductie. HART wil een Belgisch drone-ecosysteem: overheidsopdrachten aan Belgische en Europese producenten, een testfaciliteit voor autonome systemen, en integratie van drones in alle wapensystemen.
  • Counter-drone capaciteit versnellen. De counter-UAS-markt groeit van $6,6 mrd (2025) naar $20,3 mrd (2030). België kocht Letse interceptordrones (november 2025) en investeert €500 mln in counter-drone. Maar heeft nog geen geïntegreerd C-UAS-systeem. HART wil versnelde aanschaf van lasergestuurde systemen (naar Israëls Iron Beam-model, ~$3/schot) en elektronische oorlogsvoering.
  • Cyber Force als strategische troef. België's Cyber Force is pas sinds juli 2025 een volwaardig krijgsmachtonderdeel. Het Centre for Cybersecurity Belgium (CCB) scoort top 5-10 wereldwijd op de NCSI. Maar het budget is een fractie van vergelijkbare landen: Frankrijk besteedt €4 mrd (LPM 2024-2030), het VK £2,6 mrd, Nederland €450-500 mln+. HART wil het Cyber Force-budget verdrievoudigen, offensieve cybercapaciteiten uitbouwen, en een civiel cyberreservistenkorps oprichten naar Estlands model.
  • Elektronische oorlogsvoering en signaalintelligentie. Oekraïne verliest ~10.000 drones per maand aan Russische jamming. De innovatiecyclus is weken, niet jaren. Glasvezeldrones (immuun voor jamming) werden in 2025 de doorbraak. België mist een standalone SIGINT-capaciteit zoals Zweden's FRA of Nederland's JSCU. HART wil dat België in elektronische oorlogsvoering en SIGINT een volwaardige eigen capaciteit opbouwt, multinationaal ingebed via bestaande partnerships (JSCU-Nederland, NAVO CCDCOE, Zweden FRA-samenwerking), zonder de bijdrage aan andere NAVO-taken op te geven.

Prioriteit 2: Personeel en reservisten

  • Vrijwillig "Train met Defensie"-programma lanceren gratis weekendtrainingen in kazernes, naar Pools model (wGotowości). Open voor alle burgers vanaf 18 jaar. Modules: wapenveiligheid, EHBO, overleven in crisissituaties, cyberhygiëne. Doel: 50.000 getrainde vrijwilligers per jaar, met doorstroming naar het reservistencorps voor wie verder wil (zie sectie 4).
  • Reservistenstelsel professionaliseren. België plant 12.800 reservisten tegen 2035, maar heeft vandaag nauwelijks een functionerend systeem. HART wil een digitaal reservistenregister met jaarlijkse oefendagen (minimum 2 weken), snelle activatieprocedure (Israëls Tzav 8-systeem als model: oproep via telefoon, e-mail en WhatsApp), en vooraf toegewezen eenheden en rollen.
  • Personeelscrisis aanpakken. 44% van de rekruten vertrekt tijdens de basisopleiding. Het Vrijwillige Militaire Dienstjaar (gestart 2026, 500 plaatsen) is een begin, maar onvoldoende. HART wil: concurrentiële lonen (gealigneerd met privésector), snellere promotietrajecten, opleidingsbudget per militair, en afschaffing van de pensioenhervorming die het personeelstekort verergert.

Prioriteit 3: Multinationale integratie

  • Brede waaier behouden, elke capaciteit multinationaal inbedden. Dubbele investeringen in NAVO/EU-context zijn geldverspilling, maar monoculturele specialisatie is dat ook: wie alleen op een paar niches inzet, kan in elk scenario dat daarbuiten valt niets bijdragen en maakt zichzelf politiek irrelevant. HART kiest voor een relatief brede capaciteitswaaier, waarbij elk programma multinationaal wordt ingebed zodat kostenefficiëntie ontstaat zonder politieke afhankelijkheid. Concrete Belgische zwaartepunten binnen die brede waaier: F-35-capaciteit (gedeeld NL-BE-onderhoud), ASW-fregatten en mijnenjagers (NL-BE-programma), landpantser (CaMo/Scorpion met Frankrijk), NAVO-logistieke hub Brussel, Cyber Force, en Special Operations.
  • Europese gezamenlijke aankopen waar mogelijk. België is lid van ESSI (European Sky Shield Initiative, 24 landen), participeert in ~9 PESCO-projecten, en coördineert het Europese mijnenbestrijdingsprogramma. Het ReArm Europe/Readiness 2030-plan ontgrendelt tot €800 mrd; België's indicatieve SAFE-allocatie bedraagt ~€8,3 mrd. HART wil dat België maximaal gebruik maakt van deze Europese financiering.
  • Belgische defensie-industrie als Europese toeleverancier. FN Browning Group (~€934 mln groepsomzet, top 5 wereldwijd in lichte wapens, 100+ landen), John Cockerill (€1,4 mrd, Arquus-overname in 2024 maakt het een Europese pantservoertuigfabrikant), en Sonaca (€617 mln, F-16-assemblage, F-35-participatie) hebben wereldniveau. Maar missen een nationale defensie-industriestrategie. HART wil: één coherente strategie (zoals Nederland lanceerde in 2025), vereenvoudigde wapenexportvergunningen (nu versnipperd over drie gewesten), en betere toegang tot bankfinanciering voor defensiebedrijven.

Prioriteit 4: Traditionele middelen

  • Lopende modernisering voltooien. Het CaMo-programma (Frans-Belgisch, Scorpion-ecosysteem) is goedgekeurd: ~474-498 Griffon pantserwagens (eerste geleverd juli 2025), 60 Jaguar verkenningsvoertuigen, 123 Serval lichte pantserwagens, 28 CAESAR NG-houwitsters, 24 MEPAC-mortierdragers. Plus 45 F-35A's, 3 fregatten, 6 mijnenjagers, 22 H145M-helikopters. Dit moet op schema blijven.
  • Geen tanks, bewust gekozen risico. België heeft sinds 2014 géén tanks en HART kiest bewust om daar niet in te investeren. De Oekraïne-oorlog toont dat tanks kwetsbaar zijn voor goedkope drones (~60-70% van de Russische tankverliezen door FPV), maar we erkennen dat dit ook een strategisch risico creëert: in een hoogintensief landscenario kunnen we geen tankcapaciteit leveren aan NAVO-partners. We aanvaarden dat risico omdat (1) de Belgische landmacht via CaMo een moderne pantserwagencapaciteit opbouwt (Griffon, Jaguar, Serval), (2) onze asymmetrische capaciteit in drones en counter-UAS de relatieve waarde van tanks verder uitholt, en (3) deelname aan een eventueel multinationaal Leopard-pool-programma (model: NL-DE samenwerking) openblijft als optie indien de strategische context wijzigt.

2. Drones: massa én intelligentie: België's belangrijkste investering

Standpunt: De Oekraïne-oorlog heeft één ding boven alles bewezen: goedkope drones herschrijven de militaire logica. Een FPV-drone van $400-500 vernietigt een tank van $1-3 miljoen. Een kostenverhouding van 2.000:1 tot 6.000:1. Oekraïense FPV-drones zijn verantwoordelijk voor 60-70% van alle vernietigde Russische materieel. Interceptordrones van $1.000-5.000 schieten Shahed-drones neer die $20.000-70.000 kosten. En vervangen raketafweer die $3-4 miljoen per schot kost. Oekraïne produceerde ~3.000-5.000 drones in 2022, honderdduizenden in 2023, ~2,2 miljoen in 2024, en mikt op 4,5 miljoen in 2025. Het land ging van 7 dronefabrikanten naar ~500 in drie jaar. In juni 2024 richtte Oekraïne 's werelds eerste Unmanned Systems Forces op. Een volledig krijgsmachtonderdeel voor drones.

België heeft géén eigen militaire droneproductie. We bestelden 6 MQ-9B SkyGuardians (~€1,1 mrd, goedgekeurd voor bewapening) en investeren €140,8 mln in mini-drones en €500 mln in counter-drone. Maar we zijn volledig afhankelijk van buitenlandse leveranciers. Dat is strategisch onaanvaardbaar. HART wil dat België investeert in twee uitersten: extreem goedkope massaconsumptiedrones én geavanceerde autonome systemen.

Wat we gaan doen:

Extreem goedkope drones: massa wint

  • Belgische FPV-droneproductiecapaciteit opbouwen. Oekraïne bewees dat droneproductie niet duur of complex hoeft te zijn. Het zijn commerciële componenten (motoren, controllers, camera's) met een militaire toepassing. HART wil via overheidsopdrachten en het SFPIM een Belgisch ecosysteem van dronefabrikanten stimuleren. Doel: minimaal 5 Belgische producenten die samen 10.000+ FPV-drones per maand kunnen leveren binnen 3 jaar. Oekraïne's TAF produceert alleen al 40.000/maand.
  • Interceptordrones als luchtafweer. Oekraïne produceerde in 2025 meer dan 100.000 interceptordrones. Een achtvoudige productiegroei. Eén op drie Russische luchtdoelen boven Oekraïne wordt nu neergehaald door een drone, niet door een raket. Boven Kyiv was dat in februari 2026 zelfs 70%. Het Pentagon wil nu Oekraïense interceptordrones kopen. HART wil dat België deze technologie adopteert als aanvulling op klassieke luchtafweer (NASAMS, Patriot): drastisch goedkoper, snel schaalbaar.
  • Glasvezeldrones (fiber-optic FPV). De doorbraakinnovatie van 2025: drones bestuurd via een glasvezelkabel, volledig immuun voor jamming en elektronische oorlogsvoering. Rusland produceert ~50.000/maand, Oekraïne ~20.000. HART wil dat België mee-investeert in Europese productie van glasvezeldrones. Een technologie waar geen enkel counter-EW-systeem tegen werkt.
  • Voorraadstrategie: duizenden, niet tientallen. Klassieke wapenaankopen denken in tientallen (45 F-35's, 60 Jaguars). Drones moeten in duizenden tot tienduizenden worden aangeschaft en continu worden aangevuld. HART wil een permanent aankoopprogramma voor consumptiedrones. Net zoals munitie, niet zoals vliegtuigen.

Geavanceerde autonome systemen: intelligentie wint

  • AI-gestuurde terminale geleiding. Oekraïense drones met AI-gebaseerde doelherkenning verhoogden de trefkans van ~30-50% naar ~80%. De drone-operator selecteert het doel vanop afstand; de drone navigeert autonoom de laatste kilometers, ook door jamming-zones. HART wil dat België investeert in deze technologie via het European Defence Fund en Belgische AI-bedrijven.
  • Drone-zwermen. Echte autonome zwermen (tientallen drones die samen een doel aanvallen zonder individuele aansturing) bestaan nog niet op het slagveld, maar de technologie nadert snel. HART wil dat België via NAVO DIANA (Defence Innovation Accelerator for the North Atlantic) en het European Defence Fund mee-investeert in zwermtechnologie.
  • Autonome onderwaterdrones en mijnenjagers. België is Europees leider in mijnbestrijding (6 nieuwe City-klasse schepen met ~100 autonome onderwaterdrones elk). HART wil deze voorsprong uitbouwen naar een bredere onderwatercapaciteit: autonome surveillance, onderzeebotdetectie, en havenbescherming.
  • Counter-UAS als topprioriteit. De counter-UAS-markt groeit van $6,6 mrd (2025) naar $20,3 mrd (2030). België kocht Letse interceptordrones en investeert €500 mln. Maar mist een geïntegreerd systeem. HART wil versnelde investering in: lasergestuurde systemen (Israëls Iron Beam: ~$3/schot), elektronische oorlogsvoering (jamming, spoofing), en gelaagde verdediging die goedkope drones combineert met klassieke systemen.

Bewezen in: Oekraïne. Van 7 dronefabrikanten naar ~500, van ~3.000-5.000 drones (2022) naar 4,5 mln doel (2025). FPV-drones ($400-500) verantwoordelijk voor 60-70% van vernietigde Russische materieel. 100.000 interceptordrones geproduceerd in 2025. Unmanned Systems Forces als 's werelds eerste drone-krijgsmachtonderdeel (juni 2024). Glasvezeldrones als doorbraak tegen jamming. AI-terminale geleiding verhoogt trefkans naar ~80%. SkyFall's P1-SUN interceptordrone: $1.000/stuk, 3D-geprint, 1.500+ Shaheds en 1.000+ andere drones neergehaald in 4 maanden. Wild Hornets' Sting: ~$2.100-2.500/stuk, 3.900 drones neergehaald sinds mei 2025, inclusief eerste bevestigde neerhaling van jetaangedreven Geran-3. Pentagon wil nu Oekraïense interceptordrones kopen.

3. Artificiële intelligentie in defensie: beslissnelheid als wapen

Standpunt: AI verandert oorlogvoering fundamenteel. Niet in de toekomst, maar nu. In Oekraïne verhoogt AI-gestuurde doelherkenning de trefkans van drones van ~30-50% naar ~80%. Het Amerikaanse Palantir Maven Smart System fuseert satellietbeelden, geolocatie en communicatie-intercepten in één slagveldinterface. Inmiddels ingezet bij vijf strijdcommando's en door NAVO's Allied Command Operations. AI-chatbots werden in 2026 ingezet voor inlichtingenanalyse en doelbepaling tijdens Amerikaanse militaire operaties. China ontwikkelt parallel volautomatische besluitvorming voor stedelijke gevechtsomgevingen. De EU identificeert "AI, Quantum, Cyber & Electronic Warfare" als één van zeven prioriteitsgebieden voor Europese defensiegereedheid.

België heeft met IMEC een wereldleider in halfgeleider-R&D, een top-5 cybersecurity-score, en sterke AI-onderzoekers aan KU Leuven, UGent en VUB. Maar er is geen militaire AI-strategie. HART wil dat veranderen.

Wat we gaan doen:

  • Een Belgische militaire AI-strategie ontwikkelen. NAVO lanceerde in 2021 een AI Strategy en in 2024 een herziene versie. De EU's Readiness 2030 white paper noemt AI als topprioriteit. België heeft nog geen nationale militaire AI-strategie. HART wil er één binnen 12 maanden, met focus op: autonome drone-navigatie, inlichtingenanalyse, cyber-verdediging, logistieke optimalisatie, en beslissingsondersteuning.
  • AI voor drone-autonomie. De kritieke doorbraak: drones die autonoom navigeren, doelen identificeren en aanvallen zonder constante menselijke aansturing. Vooral wanneer elektronische oorlogsvoering de communicatielink verbreekt. België moet investeren in edge-AI (AI die op de drone zelf draait, niet in de cloud) en computer vision voor doelherkenning. IMEC's expertise in chiptechnologie maakt België uniek gepositioneerd om edge-AI-chips voor militaire drones te ontwikkelen.
  • AI voor inlichtingenanalyse en situational awareness. Het Pentagon's Maven-systeem toont hoe AI satellietbeelden, sensordata, communicatie-intercepten en open-source informatie kan fuseren tot een real-time slagveldbeeld. België's Cyber Force en inlichtingendiensten moeten beschikken over vergelijkbare AI-tools. Aangepast aan Europese waarden en NAVO-interoperabiliteit.
  • AI voor cyberverdediging. AI kan cyberaanvallen sneller detecteren en neutraliseren dan menselijke analisten. België's sterke CCB-positie (5e wereldwijd NCSI) biedt een basis om AI-gestuurde cyberdefensie te ontwikkelen. Zowel voor militaire netwerken als voor kritieke civiele infrastructuur.
  • AI voor logistiek en voorspellend onderhoud. Een leger van 26.000 met ambitie naar 34.500 heeft geen marge voor inefficiëntie. AI kan voorraadbeheer, onderdelenbestelling, onderhoudscycli en personeelsplanning optimaliseren. Waardoor dezelfde middelen meer operationele capaciteit opleveren.
  • Ethisch kader: human-in-the-loop als principe. HART onderschrijft het NAVO-principe van "responsible AI" en de Principles of Responsible Use: een mens beslist altijd over het gebruik van dodelijk geweld. Autonome systemen mogen doelen identificeren en aanbevelen, maar de eindverantwoordelijkheid blijft menselijk. Dit is geen naïviteit. Het is een strategische keuze: systemen met menselijke controle zijn betrouwbaarder, minder foutgevoelig, en juridisch verdedigbaar. China kiest voor volledige autonomie; het Westen moet kiezen voor betrouwbaarheid.
  • IMEC als dual-use partner. IMEC's halfgeleidertechnologie is inherent dual-use: dezelfde chips die smartphones en auto's aansturen, drijven ook militaire sensoren, drones en AI-systemen aan. HART wil dat de Belgische overheid, via het SFPIM en de Vlaamse subsidie, IMEC's rol in defensie-innovatie actief ondersteunt. Zonder de civiele kern te ondermijnen. Dit is geen militarisering van IMEC; het is België's sterkste technologische troef inzetten waar het telt.

Bewezen in: VS. Palantir Maven Smart System ($480 mln contract, later verhoogd naar $1,3 mrd): AI-fusie van satelliet-, geolocatie- en communicatiedata, ingezet bij 5 strijdcommando's + NAVO. GenAI.mil: AI-platform voor alle DoD-medewerkers. AI-ondersteunde operaties in Venezuela en Iran (2026). Budget: $650 mln militaire innovatie + $250 mln AI-ecosysteem + $250 mln Cyber Command AI (Big Beautiful Bill). Oekraïne. AI-terminale geleiding verhoogt FPV-trefkans van ~30-50% naar ~80%. Delta-systeem: open-source slagveldbeheerplatform met AI-fusie van sensordata. Israël. AI-gestuurde doelbepaling in Gaza (controversieel maar operationeel effectief). Unit 8200 als pipeline tussen militaire AI-ervaring en civiele tech-sector. NAVO. AI Strategy (2021, herzien juli 2024), DIANA (Defence Innovation Accelerator), AI Review Board. EU. "AI, Quantum, Cyber & EW" als één van 7 prioriteitsgebieden in Readiness 2030. European Defence Fund investeert in AI-projecten. AI Act (aangenomen maart 2024) sluit militaire toepassingen expliciet uit.

4. Bevolking klaarstomen: vrijwillig, gratis, in het weekend: het Poolse model voor België

Standpunt: België heeft ~26.000 actieve militairen en bijna geen reservisten. Bij een crisis staat het land er alleen voor. Finland mobiliseert 280.000 soldaten uit 5,6 miljoen inwoners. Israël mobiliseerde 360.000 reservisten op de ochtend van 7 oktober 2023. België kan dat niet. En HART wil geen verplichte dienstplicht om dat te veranderen.

Verplichte dienstplicht is politiek onhaalbaar in België, economisch duur, en niet nodig als het alternatief goed genoeg is. Polen bewijst dat het anders kan. In november 2025 lanceerde Polen het programma wGotowości ("Paraat") het grootste vrijwillige civiele defensietrainingsprogramma in de NAVO. Het doel: 400.000 burgers trainen in 2026. De trainingen zijn gratis, duren één dag, vinden plaats in het weekend in lokale kazernes, en staan open voor alle volwassenen (18+). Geen eed, geen verplichtingen, geen opname in het reservistenregister (tenzij de deelnemer dat zelf wil). In de pilotfase meldden zich deelnemers van 18 tot 91 jaar, 41% vrouwen, met ~98%+ tevredenheid. Het eerdere programma "Trenuj z Wojskiem" (Train met het Leger, 2022-2025, open vanaf 15 jaar) trok ~33.000 deelnemers over 7 edities.

HART wil dit model overnemen en opschalen naar Belgische schaal.

Wat we gaan doen:

  • Een Belgisch "Train met Defensie"-programma lanceren gratis weekendtrainingen in lokale kazernes, open voor alle burgers vanaf 18 jaar. Eén dag per sessie, met modules: wapenveiligheid en basisschieten, EHBO en traumazorg, overleven in crisissituaties, cyberhygiëne en desinformatieherkenning, en basisgedrag bij alarm of evacuatie. Geen eed, geen verplichting. Deelnemers kiezen zelf hun kazerne en datum via een app (naar Pools model: een dediceerde wGotowości-app koppelt deelnemers aan trainingen op basis van leeftijd, locatie en interesses).
  • Opschalen naar 50.000 getrainde vrijwilligers per jaar binnen 3 jaar. Polen mikt op 100.000/jaar tegen 2027 en 400.000 in 2026 (inclusief alle programma's samen). België, met een derde van de Poolse bevolking, stelt een realistisch doel van 50.000 deelnemers per jaar. Te bereiken door trainingen aan te bieden in elke provincie, elke maand.
  • Doorstroming naar het reservistencorps voor wie verder wil. Wie na de weekendtraining meer wil, kan doorstromen naar het Vrijwillig Militair Dienstjaar (gestart 2026, 500 plaatsen. Opschalen naar 5.000/jaar) of naar de 28-daagse basisopleiding naar Pools model ("Trenuj jak Żołnierz". Train als Soldaat), met vergoeding en de optie om na afloop reservist te worden. Polen trok via dit traject al 42.000+ nieuwe militairen aan. Doelstelling: 50.000 actieve reservisten binnen 10 jaar, 100.000 binnen 15 jaar.
  • Bedrijven betrekken. Polen moedigt werkgevers aan om medewerkers gezamenlijk naar trainingen te sturen. HART wil Belgische bedrijven incentiveren: wie werknemers naar defensietraining stuurt, krijgt een fiscale tegemoetkoming (vergelijkbaar met opleidingskrediet). Dit versterkt zowel de bedrijfscultuur als de nationale weerbaarheid.
  • Digitaal reservistenregister en snelle mobilisatie. Voor wie zich als reservist inschrijft: een digitaal register met vooraf toegewezen eenheid, rol en opkomstlocatie. Israëls Tzav 8-systeem als model: digitale oproep via telefoon, e-mail en berichtenapps. Streefcijfer: 50.000 reservisten mobiliseren binnen 72 uur.
  • Materieel voorpositioneren. Gedecentraliseerde opslag van basisuitrusting (uniform, bescherming, communicatie) in regionale depots. Zodat reservisten bij mobilisatie direct inzetbaar zijn.
  • Maatschappelijk draagvlak opbouwen. België scoort 19% op bereidheid om het land te verdedigen. Één van de laagste in Europa (Finland: 74%, Polen: ~45%). Het verschil is cultureel. HART wil defensiebewustzijn terugbrengen via het onderwijs, media en een jaarlijkse nationale oefening. De Poolse ervaring toont dat vrijwillige programma's wél breed publiek trekken. Zonder de weerstand die dienstplicht oproept.

Bewezen in: Polen. WGotowości (november 2025): vrijwillig, gratis, weekendtrainingen in 130+ kazernes, open voor alle volwassenen (18+), doel 400.000 deelnemers in 2026; pilotfase: 41% vrouwen, oudste deelnemer 91 jaar, ~98%+ tevredenheid. Eerdere programma's: "Trenuj z Wojskiem" (~33.000 deelnemers over 7 edities, 15-65 jaar), "Trenuj jak Żołnierz" (16-daagse intensieve training, gratis, met vergoeding), "Wakacje z Wojskiem" (zomertraining 18-35 jaar). Samen ~500.000 burgers getraind eind 2025. Vrijwillige basisopleiding (28 dagen, ~PLN 6.300 vergoeding) leverde 42.000+ nieuwe militairen op. Polen besteedt 4,8% BNP aan defensie in 2026, heeft 216.000 actieve troepen en bouwt naar 300.000-500.000. Estland. Kaitseliit (Defence League): 25.000-30.000 vrijwilligers, volledig geïntegreerd in oorlogstijdstructuur. Frankrijk. Nieuw vrijwillig militair dienstprogramma (november 2025): 3.000 plaatsen in 2026, opschalend naar 50.000/jaar tegen 2035, 10 maanden, met salaris. Israël. Tzav 8 digitaal mobilisatiesysteem: 360.000 reservisten opgeroepen op 7 oktober 2023, 20-30% méér opkomst dan gevraagd.

5. Defensie-industrie: van toeleverancier naar strategische speler

Standpunt: België heeft wereldklasse defensiebedrijven maar geen defensie-industriestrategie. FN Herstal (onderdeel van de FN Browning Group, ~€934 mln groepsomzet) levert lichte wapens aan 100+ landen. John Cockerill kocht in juli 2024 het Franse Arquus en mikt op €1 mrd defensieomzet tegen 2026. Sonaca assembleerde 160 F-16's. Maar Belgische defensiebedrijven hebben moeite met bankfinanciering (ESG-beleid sluit defensie uit), wapenexportvergunningen zijn versnipperd over drie gewesten, en er is geen nationale strategie. Terwijl Nederland in 2025 wél een defensie-industriestrategie lanceerde.

De Belgische defensie-industrie telt ~892 bedrijven, €5 mrd omzet en 16.300 jobs (Agoria-cijfers). Op 30 januari 2026 richtten FN Herstal, John Cockerill Defense en Thales Belgium de joint venture LS² op voor ondersteuning van landmachtmaterieel. Dat is een begin. Maar het moet verder.

Wat we gaan doen:

  • Eén nationale defensie-industriestrategie zoals Nederland en Finland. Focus op Belgische niches: lichte wapens en remote weapon stations (FN Herstal), gepantserde voertuigen en torentjes (John Cockerill), luchtvaartstructuren (Sonaca), optronics (OIP/Elbit), en cybersecurity.
  • Wapenexportvergunningen harmoniseren. Vandaag beslist elk gewest apart (Vlaanderen, Wallonië, Brussel). HART wil één federaal loket met geharmoniseerde criteria. Zodat Belgische bedrijven niet benadeeld worden ten opzichte van concurrenten in landen met één exportregime.
  • Bankfinanciering voor defensie ontsluiten. Belgische defensiebedrijven kunnen moeilijk leningen krijgen door ESG-uitsluitingen. HART wil dat defensie expliciet wordt erkend als strategische sector in het Belgische financiële regelgevingskader, conform de Europese beleidsrichting (EDIP, ReArm Europe).
  • Droneproductiecapaciteit opbouwen. België heeft géén militaire droneproducent. HART wil via overheidsopdrachten en het SFPIM een Belgisch drone-ecosysteem stimuleren. Van FPV-drones tot counter-UAS-systemen. Oekraïne bewees dat droneproductie snel kan opschalen: van 7 fabrikanten naar 500 in 3 jaar.
  • Industriële schaalbaarheid testen. In geval van een langdurig conflict moet materieel op industriële schaal geproduceerd worden. Europa's "just in time"-model faalde: de EU beloofde 1 miljoen 155mm-granaten in een jaar maar leverde er ~500.000. HART wil dat Defensie jaarlijks productieplannen stresstestet met de privésector. Niet door geld te smijten, maar door haalbare plannen met leveringsgaranties op te stellen.

Bewezen in: Zweden. Saab (€5,77 mrd omzet, Gripen, NLAW, Carl-Gustaf, sensorsystemen). Noorwegen. Kongsberg (€4,25 mrd, NSM-raket, PROTECTOR remote weapon station). Finland. Patria (€826 mln, AMV-voertuigen, multinationale programma's). Alle drie: nichefocus, exportoriëntatie (60-80% omzet), nauwe overheid-industriepartnerschap, expliciete nationale defensie-industriestrategie. Nederland. Lanceerde in 2025 een nationale defensie-industriestrategie met prioriteiten per domein. België's FN Herstal, John Cockerill en Sonaca zijn van vergelijkbaar kaliber. Maar missen het strategische kader.

6. Cybersecurity en inlichtingen: koude oorlog 2.0

Standpunt: België scoort top 5-10 wereldwijd op de National Cyber Security Index en heeft een Cyber Force die sinds juli 2025 als 5e krijgsmachtonderdeel opereert. Maar het budget is een fractie van vergelijkbare landen. België mist een standalone SIGINT-capaciteit. De VSSE (burgerlijke inlichtingendienst, ~1.000 medewerkers, geschat budget €70-100 mln) en ADIV/SGRS (militaire inlichtingendienst) zijn samen kleiner dan de Nederlandse AIVD+MIVD (€450-500 mln+, 2.500-3.000 personeelsleden). Dit terwijl België het NAVO-hoofdkwartier én de EU-instellingen huisvest. Het #1 spionagedoel in Europa.

China en Rusland investeren massaal in spionage, cyberaanvallen, desinformatie en beïnvloedingsoperaties. België attribueerde publiek cyberaanvallen aan Chinese actoren. Maar reactiecapaciteit zonder offensieve middelen is onvoldoende.

Wat we gaan doen:

  • Cyber Force-budget verdrievoudigen van €139 mln naar €400+ mln, met nadruk op offensieve cybercapaciteiten, bescherming van kritieke infrastructuur (energie, water, telecom, financiën), en een civiel cyberreservistenkorps.
  • SIGINT-capaciteit opbouwen. België heeft geen equivalent van Zweden's FRA of Nederland's JSCU. HART wil een gespecialiseerde signaalintelligentie-eenheid binnen de Cyber Force, met nauwe samenwerking met NAVO-bondgenoten via bestaande overeenkomsten.
  • VSSE en ADIV versterken. Het gecombineerde budget van ~€150-200 mln is ontoereikend voor een land dat NAVO-HQ en EU-instellingen huisvest. HART wil het budget verdubbelen en het personeelsbestand uitbreiden. Met bijzondere focus op contraspionage (China, Rusland, Iran) en bescherming van intellectueel eigendom in strategische sectoren (halfgeleiders, farma, defensie).
  • NAVO CCDCOE versterken. Het Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence in Tallinn (opgericht na de Russische cyberaanvallen op Estland in 2007, nu 39 lidstaten) is het referentiepunt voor cyberverdediging. België moet een grotere rol spelen, gegeven zijn positie als NAVO-gastheer.

Bewezen in: Estland. NAVO CCDCOE in Tallinn, Locked Shields (grootste cyberdefensie-oefening ter wereld), cyberreserve, 5% BNP aan defensie vanaf 2026. Israël. Unit 8200 (SIGINT/cyber), ~5.000 dienstplichtigen, pipeline naar tech-sector (alumni richtten Check Point, Waze, NSO Group op). Nederland. JSCU (Joint Sigint Cyber Unit, AIVD+MIVD samen), Defense Cyber Command (~150+ personeel). Frankrijk. COMCYBER (~4.000 personeel), ANSSI, LPM 2024-2030: €4 mrd voor cyber.

7. Defensie in het binnenland: civiele bescherming en rampenrespons

Standpunt: Defensie is niet alleen oorlog voeren in het buitenland. Overstromingen (Wallonië 2021: €2,8 mrd schade), pandemieën, cyberincidenten, terrorisme. Het leger heeft een rol in het binnenland. Vandaag wordt die rol ad hoc ingevuld. HART wil er een structurele taak van maken.

Wat we gaan doen:

  • Defensie een permanente rol geven in civiele bescherming en rampenrespons. Niet als vervanging van brandweer of politie, maar als aanvulling bij grootschalige crises. Met vooraf geplande inzetprotocollen, niet alleen reactief.
  • Reservisten inzetbaar voor binnenlandse crises. Het reservistencorps (doelstelling: 100.000) kan bij overstromingen, industriële ongevallen of terrorisme snel worden ingezet. Zonder de operationele capaciteit van het beroepsleger aan te tasten.
  • Antiterrorisme op militair niveau. Samenwerking met inlichtingendiensten en politie versterken. Operatie Vigilant Guardian (troepen in het straatbeeld) moet evolueren naar een intelligentere aanpak: minder zichtbare aanwezigheid, meer inlichtingengestuurde inzet.

8. Europese defensie-autonomie: NAVO-onzekerheid maakt dit urgent

Standpunt: President Trump heeft herhaaldelijk twijfel gezaaid over Artikel 5 van het NAVO-verdrag. In februari 2024 zei hij dat hij Rusland zou "aanmoedigen om te doen wat het wil" met bondgenoten die onvoldoende betalen. In juni 2025 noemde hij Artikel 5 onderhevig aan "talrijke definities." De VS eiste eerst 2%, dan 4%, nu 5% van het BNP. Europese defensie-autonomie is geen luxe meer. Het is een noodzaak.

Wat we gaan doen:

  • Europese defensiesamenwerking versterken als aanvulling op de NAVO, niet als vervanging. België participeert in ESSI (European Sky Shield Initiative, 24 landen), PESCO (75 projecten, België in ~9), het European Defence Fund (€7,3-8 mrd, 2021-2027), en het nieuwe EDIP (€1,5 mrd, 2025-2027). HART wil dat België maximaal profiteert van deze programma's.
  • ReArm Europe/Readiness 2030 benutten. Het EU-plan ontgrendelt tot €800 mrd aan defensiefinanciering. België's indicatieve SAFE-allocatie: ~€8,3 mrd in EU-gegarandeerde leningen. HART wil dat dit geld wordt ingezet voor de prioriteiten uit dit document: drones, cyber, luchtafweer en reservistencapaciteit.
  • Belgisch-Nederlandse samenwerking als model. De gezamenlijke ASW-fregatten (€3,6 mrd) en mijnenjagers (€2 mrd) bewijzen dat bilaterale samenwerking werkt. HART wil deze aanpak uitbreiden naar luchtafweer, drones en cybersecurity.

Bewezen in: ESSI (European Sky Shield Initiative): 24 landen, multi-laags luchtafweersysteem rond IRIS-T, Patriot en Arrow 3. PESCO. 75 projecten, 26 lidstaten. ReArm Europe/Readiness 2030. Tot €800 mrd EU-brede defensiefinanciering. EDIP. €1,5 mrd met 65%-Europese-componentenregel en 4 Projecten van Gemeenschappelijk Belang.

Samenvatting: wat HART gaat doen

Slim besteden, niet alleen meer besteden. België geeft in 2025 ~€12,9 mrd uit aan defensie (vastleggingen), maar slechts ~15% gaat naar groot materieel terwijl personeelskosten bijna de helft opslorpen. HART stelt een duidelijke prioriteitenrangorde: eerst asymmetrische capaciteiten (drones, cyber, elektronische oorlogsvoering), dan personeel en reservisten, dan multinationale integratie van de brede capaciteitswaaier, dan traditionele middelen. Termijn: doorlopend.

Drones: massa én intelligentie. FPV-drones van $400-500 zijn verantwoordelijk voor 60-70% van alle vernietigde Russische materieel. Interceptordrones van $1.000-5.000 halen Shaheds neer die tienduizenden kosten. België heeft nul eigen droneproductie. HART bouwt Belgische FPV-productiecapaciteit op (10.000+/maand binnen 3 jaar), investeert in interceptordrones als goedkope luchtafweer, adopteert glasvezeldrones (immuun voor jamming), en koopt drones in duizenden. Niet in tientallen. Termijn: 1-3 jaar.

AI als strategische multiplier. AI verhoogt de trefkans van drones van ~30-50% naar ~80%, fuseert sensordata tot real-time slagveldbeelden, en versnelt inlichtingenanalyse. België heeft met IMEC en zijn AI-onderzoeksinstellingen een unieke basis. HART ontwikkelt een militaire AI-strategie binnen 12 maanden, investeert in edge-AI voor drone-autonomie, AI-gestuurde cyberdefensie, en logistieke optimalisatie. Altijd met human-in-the-loop als ethisch principe. Termijn: 1-5 jaar.

De bevolking klaarstomen. Vrijwillig, gratis, in het weekend. België heeft ~26.000 militairen en bijna geen reservisten. Polen lanceerde in 2025 het programma wGotowości: gratis weekendtrainingen in kazernes, doel 400.000 deelnemers in 2026. HART neemt dit model over: een Belgisch "Train met Defensie"-programma voor 50.000 vrijwilligers per jaar, met doorstroming naar een reservistencorps van 50.000 binnen 10 jaar en 100.000 binnen 15 jaar, en snelle mobilisatie naar Israëlisch model (Tzav 8). Termijn: 3-15 jaar.

Defensie-industrie versterken. FN Browning Group, John Cockerill en Sonaca zijn wereldklasse maar missen een nationale strategie. HART wil één defensie-industriestrategie, geharmoniseerde wapenexportvergunningen, betere bankfinanciering, en Belgische droneproductiecapaciteit. Termijn: 2-3 jaar.

Cybersecurity en inlichtingen opschalen. België scoort 5e wereldwijd op cybersecurity maar het budget is een fractie van vergelijkbare landen. HART verdrievoudigt het Cyber Force-budget, bouwt SIGINT-capaciteit op, en verdubbelt de inlichtingenbudgetten. Passend bij een land dat NAVO-HQ en EU-instellingen huisvest. Termijn: 2-5 jaar.

Defensie in het binnenland. Reservisten inzetbaar bij overstromingen, pandemieën en terrorisme. Structurele protocollen, niet ad hoc reacties. Termijn: 1-2 jaar.

Europese defensie-autonomie. NAVO-onzekerheid maakt Europese samenwerking urgent. België benut ReArm Europe (€8,3 mrd SAFE-allocatie), verdiept de Belgisch-Nederlandse samenwerking, en bedt zijn brede defensiecapaciteit multinationaal in, met Belgische zwaartepunten in cyber, mijnbestrijding en F-35-onderhoud. Termijn: doorlopend.

België huisvest het NAVO-hoofdkwartier en de EU-instellingen, heeft een top-5 cybersecurity-score, IMEC als wereldleider in halfgeleidertechnologie, en defensiebedrijven van wereldformaat. Maar ons leger is te klein, heeft bijna geen reservisten, nul tanks, nul eigen droneproductie, en een bereidheid om het land te verdedigen van 19%. De wereld is veranderd: Oekraïne bewijst dat oorlogen industrieel zijn, dat $500-drones miljoenenwapentuig vernietigen, dat AI de trefkans verdubbelt, en dat de hele bevolking ertoe doet. Polen toont hoe je honderdduizenden burgers vrijwillig traint zonder verplichte dienstplicht. HART kiest voor een defensie die slim besteedt, massaal investeert in drones en AI, de bevolking vrijwillig klaarstoomt, en de Belgische industrie als strategische troef behandelt. Niet als bijzaak.