arrow_back Alle partijpunten
Partijpunt 14 van 30

Defensie

Kernprincipe: si vis pacem, para bellum. Moderne oorlogen zijn industrieel van schaal. Een klein professioneel leger overleeft geen echte invasie. De hele bevolking moet klaar zijn. De Oekraïne-oorlog heeft dit definitief bewezen. België moet slim besteden, niet alleen meer besteden.

Kernprincipe: si vis pacem, para bellum. Moderne oorlogen zijn industrieel van schaal. Een klein professioneel leger overleeft geen echte invasie. De hele bevolking moet klaar zijn. De Oekraïne-oorlog heeft dit definitief bewezen. België moet slim besteden, niet alleen meer besteden.

België haalde in 2025 volgens de NAVO voor het eerst sinds de 2%-norm van 2014 opnieuw 2% van het bbp: ongeveer €12,8 miljard. Maar dat cijfer verdient nuance. Een groot deel zijn vastleggingen voor meerjarige contracten; de betalingen liggen lager (€10,4 miljard vereffeningskredieten in 2025). In 2024 zat België nog op 1,27%, het laagste van alle NAVO-landen. Ons leger kromp van ruim 30.000 militairen in 2014 naar ongeveer 22.000 (NAVO, 2025), terwijl de Strategische Visie Defensie 2025 er 34.500 beoogt tegen 2035. Vier op de tien rekruten stopten in 2024 tijdens de opleiding. Ondertussen hebben we nul tanks, sinds eind 2017 geen grondgebonden luchtafweer meer, en een reservistencorps dat in de praktijk nauwelijks bestaat. Finland kan in oorlogstijd 280.000 soldaten inzetten, uit 5,7 miljoen inwoners. België, met ruim dubbel zoveel inwoners, kan dat niet. HART wil dat veranderen.

De feiten

Indicator België Context
Defensie-uitgaven 2,00% bbp in 2025, ongeveer €12,8 mrd (NAVO-raming) 1,27% in 2024, het laagste van alle NAVO-landen; 0,97% in 2014. Een groot deel zijn vastleggingen voor meerjarige contracten
NAVO-norm 2% bbp (top van Wales, 2014); 5% bbp tegen 2035, waarvan minstens 3,5% kerndefensie en tot 1,5% bredere veiligheid (top van Den Haag, juni 2025) België bleef van 2014 tot en met 2024 onder de 2%
Militair personeel ongeveer 22.100 militairen (NAVO-raming 2025); ruim 30.000 in 2014 Doel Strategische Visie Defensie 2025: 34.500 militairen + 8.500 burgerpersoneel + 12.800 reservisten tegen 2035
Uitval tijdens de opleiding 4 op 10 rekruten stopten in 2024 (54% in 2022) Elke afhaker is een verloren investering in werving en opleiding
Bereidheid om land te verdedigen 19% (WIN/Gallup International, 2015) Een van de laagste in Europa; Finland: 74%
Tanks 0 (laatste Leopard 1A5's afgestoten in 2014, nooit vervangen) Finland, Polen en Duitsland: telkens honderden gevechtstanks
Grondgebonden luchtafweer Herbouwd vanaf nul (Mistral eind 2017 afgestoten) NASAMS (verwacht vanaf 2027) en Mistral 3 in aankoop; counter-droneverdediging in opbouw
F-35A 34 besteld (2018) + 11 extra (2025) = 45 totaal Eerste 3 geland in Florennes op 13 oktober 2025
Fregatten 2 ASW-fregatten besteld (NL-BE-programma), een derde voorzien Eerste Belgisch schip op zijn vroegst rond 2034. Mijnenjagers: 6 City-klasse (eerste geleverd in november 2025)
Drones 4 MQ-9B SkyGuardians (aankoop beslist in 2018, contract in 2020, eerste geleverd in augustus 2025, bewapening goedgekeurd door de Kamercommissie Defensie in 2025) Geen eigen droneproductiecapaciteit
Belgische defensie-industrie ~892 bedrijven, €5 mrd omzet, 16.300 directe jobs (Agoria, 2025) FN Browning Group (€934 mln omzet, 2024), John Cockerill (€1,6 mrd groepsomzet, 2025), Sonaca
Cyber Force 5e krijgsmachtdeel sinds juli 2025, voortgekomen uit het Cybercommando dat in 2022 binnen de ADIV werd opgericht ITU Global Cybersecurity Index 2024: Tier 1, de hoogste categorie

Bronnen: NAVO (Defence Expenditure of NATO Countries, juli 2026); Defensie (Strategische Visie Defensie 2025); Kamer (begroting Defensie); VRT NWS; Agoria; WIN/Gallup International; ITU (Global Cybersecurity Index 2024).

1. Hoe besteden we 2% slim?: Prioriteiten

Standpunt: België haalde in 2025 de NAVO-norm van 2% van het bbp (ongeveer €12,8 mrd). HART wil de defensie-uitgaven optrekken naar 2,5% van het bbp tegen 2030. Maar meer geld zonder strategie is geldverspilling. In 2024 ging slechts 15% van de defensie-uitgaven naar groot materieel, bij de laagste van de NAVO en onder de NAVO-richtlijn van 20%. Personeel en pensioenen slokten 48% op. De Oekraïne-oorlog bewijst dat goedkope drones tanks vernietigen (een kostenverhouding van duizenden tegen één), dat elektronische oorlogsvoering het slagveld domineert, en dat industriële productiecapaciteit belangrijker is dan voorraden.

Wat we gaan doen, in volgorde van return per euro:

Prioriteit 1: Asymmetrische capaciteiten

  • Massale investering in drones en onbemande systemen. Oekraïne produceerde ~2,2 miljoen drones in 2024 en ging van 7 dronefabrikanten vóór de grootschalige invasie naar meer dan 500. Drones zijn goed voor 60 à 70% van het beschadigde en vernietigde Russische materieel (RUSI, 2025). België heeft géén eigen militaire droneproductie. HART wil een Belgisch drone-ecosysteem: overheidsopdrachten aan Belgische en Europese producenten, een testfaciliteit voor autonome systemen, en integratie van drones in alle wapensystemen.
  • Counter-drone capaciteit versnellen. Na droneovervluchten boven luchthavens en militaire sites kocht België eind 2025 in een dringend pakket van €50 mln onder meer Letse interceptordrones. Een geïntegreerd C-UAS-systeem ontbreekt. HART wil versnelde aanschaf van lasergestuurde systemen (naar Israëls Iron Beam-model, enkele dollars per schot) en elektronische oorlogsvoering.
  • Cyber Force als strategische troef. België heeft sinds juli 2025 met de Cyber Force een vijfde krijgsmachtdeel, voortgekomen uit het Cybercommando dat in 2022 binnen de militaire inlichtingendienst (ADIV) werd opgericht. België behoort tot de hoogste categorie (Tier 1) van de Global Cybersecurity Index van de ITU (2024). Maar het budget is een fractie van dat van vergelijkbare landen: Frankrijk trekt €4 mrd uit voor cyber (militaire programmeringswet 2024-2030), het VK £2,6 mrd over drie jaar (nationale cyberstrategie 2022). HART wil het Cyber Force-budget verdrievoudigen, offensieve cybercapaciteiten uitbouwen, en een civiel cyberreservistenkorps oprichten naar Estlands model.
  • Elektronische oorlogsvoering en signaalintelligentie. Oekraïne verloor in 2023 volgens RUSI ongeveer 10.000 drones per maand, vooral door Russische storing. De innovatiecyclus is weken, niet jaren. Glasvezeldrones (immuun voor jamming) werden in 2025 de doorbraak. België mist een standalone SIGINT-capaciteit zoals Zweden's FRA of Nederland's JSCU. HART wil dat België in elektronische oorlogsvoering en SIGINT een volwaardige eigen capaciteit opbouwt, multinationaal ingebed via bestaande partnerships (JSCU-Nederland, NAVO CCDCOE, Zweden FRA-samenwerking), zonder de bijdrage aan andere NAVO-taken op te geven.

Prioriteit 2: Personeel en reservisten

  • Vrijwillig "Train met Defensie"-programma lanceren: gratis weekendtrainingen in kazernes, naar Pools model (wGotowości). Open voor alle burgers vanaf 18 jaar. Modules: wapenveiligheid, EHBO, overleven in crisissituaties, cyberhygiëne. Doel: 50.000 getrainde vrijwilligers per jaar, met doorstroming naar het reservistencorps voor wie verder wil (zie sectie 4).
  • Reservistenstelsel professionaliseren. De Strategische Visie Defensie 2025 mikt op 12.800 reservisten tegen 2035, maar een goed functionerend reservistenstelsel ontbreekt. HART wil een digitaal reservistenregister met jaarlijkse oefendagen (minimum 2 weken), snelle activatieprocedure (Israëls Tzav 8-systeem als model: oproep via telefoon, e-mail en WhatsApp), en vooraf toegewezen eenheden en rollen.
  • Personeelscrisis aanpakken. Vier op de tien rekruten stopten in 2024 tijdens de opleiding (54% in 2022). Het Vrijwillig Militair Dienstjaar (gestart in augustus 2026, 500 plaatsen) is een begin, maar onvoldoende. HART wil: concurrentiële lonen (gealigneerd met de privésector), snellere promotietrajecten en een opleidingsbudget per militair.

Prioriteit 3: Multinationale integratie

  • Brede waaier behouden, elke capaciteit multinationaal inbedden. Dubbele investeringen in NAVO/EU-context zijn geldverspilling, maar monoculturele specialisatie is dat ook: wie alleen op een paar niches inzet, kan in elk scenario dat daarbuiten valt niets bijdragen en maakt zichzelf politiek irrelevant. HART kiest voor een relatief brede capaciteitswaaier, waarbij elk programma multinationaal wordt ingebed zodat kostenefficiëntie ontstaat zonder politieke afhankelijkheid. Concrete Belgische zwaartepunten binnen die brede waaier: F-35-capaciteit (gedeeld NL-BE-onderhoud), ASW-fregatten en mijnenjagers (NL-BE-programma), landpantser (CaMo/Scorpion met Frankrijk), NAVO-logistieke hub Brussel, Cyber Force, en Special Operations.
  • Europese gezamenlijke aankopen waar mogelijk. België is lid van ESSI (European Sky Shield Initiative, 24 landen in 2025), neemt deel aan PESCO-projecten, en speelt een leidende rol in de Europese mijnenbestrijding. Het ReArm Europe/Readiness 2030-plan moet tot €800 mrd aan defensie-investeringen mogelijk maken; België kan via SAFE ongeveer €8,3 mrd aan goedkope EU-leningen krijgen. HART wil dat België maximaal gebruik maakt van deze Europese financiering.
  • Belgische defensie-industrie als Europese toeleverancier. FN Browning Group (€934 mln groepsomzet in 2024, een wereldspeler in lichte wapens), John Cockerill (€1,6 mrd groepsomzet in 2025; de overname van Arquus in 2024 maakt het een Europese pantservoertuigfabrikant), en de luchtvaartbedrijven Sonaca en SABCA hebben wereldniveau. Maar ze missen een nationale defensie-industriestrategie. HART wil: één coherente strategie (zoals Nederland lanceerde in 2025), vereenvoudigde wapenexportvergunningen (versnipperd over drie gewesten), en betere toegang tot bankfinanciering voor defensiebedrijven.

Prioriteit 4: Traditionele middelen

  • Lopende modernisering voltooien. Het CaMo-programma (Frans-Belgisch, Scorpion-ecosysteem) omvat 474 Griffon-pantserwagens (eerste leveringen gestart), 60 Jaguar-verkenningsvoertuigen, 123 Serval lichte pantserwagens, 28 CAESAR NG-houwitsers en 24 Griffon MEPAC-mortierdragers. Plus 45 F-35A's, 2 ASW-fregatten (een derde voorzien), 6 mijnenjagers en 18 H145M-helikopters. Dit moet op schema blijven.
  • Geen tanks, bewust gekozen risico. België heeft sinds 2014 géén tanks en HART kiest bewust om daar niet in te investeren. De Oekraïne-oorlog toont dat tanks kwetsbaar zijn voor goedkope drones (drones zijn goed voor 60 à 70% van het beschadigde en vernietigde Russische materieel), maar we erkennen dat dit ook een strategisch risico creëert: in een hoogintensief landscenario kunnen we geen tankcapaciteit leveren aan NAVO-partners. We aanvaarden dat risico omdat (1) de Belgische landmacht via CaMo een moderne pantserwagencapaciteit opbouwt (Griffon, Jaguar, Serval), (2) onze asymmetrische capaciteit in drones en counter-UAS de relatieve waarde van tanks verder uitholt, en (3) deelname aan een eventueel multinationaal Leopard-pool-programma (model: NL-DE samenwerking) openblijft als optie indien de strategische context wijzigt.

2. Drones: massa én intelligentie: België's belangrijkste investering

Standpunt: De Oekraïne-oorlog heeft één ding boven alles bewezen: goedkope drones herschrijven de militaire logica. Een FPV-drone van $400-500 vernietigt een tank van $1-3 miljoen: een kostenverhouding van duizenden tegen één. Drones zijn goed voor 60 à 70% van het beschadigde en vernietigde Russische materieel (RUSI, 2025). Interceptordrones van $1.000-5.000 schieten Shahed-drones neer die tienduizenden dollars kosten, en vervangen raketafweer die meer dan $3 miljoen per schot kost. Oekraïne produceerde ~2,2 miljoen drones in 2024 en mikte op meer dan 4,5 miljoen in 2025. Het land ging van 7 dronefabrikanten vóór de grootschalige invasie naar meer dan 500. In 2024 richtte Oekraïne 's werelds eerste Unmanned Systems Forces op: een volledig krijgsmachtonderdeel voor drones.

België heeft géén eigen militaire droneproductie. We bestelden 4 MQ-9B SkyGuardians (bewapening goedgekeurd in 2025) en kochten in een dringend pakket counter-dronemiddelen, waaronder Letse interceptordrones. Maar we zijn volledig afhankelijk van buitenlandse leveranciers. Dat is strategisch onaanvaardbaar. HART wil dat België investeert in twee uitersten: extreem goedkope massaconsumptiedrones én geavanceerde autonome systemen.

Wat we gaan doen:

Extreem goedkope drones: massa wint

  • Belgische FPV-droneproductiecapaciteit opbouwen. Oekraïne bewees dat droneproductie niet duur of complex hoeft te zijn. Het zijn commerciële componenten (motoren, controllers, camera's) met een militaire toepassing. HART wil via overheidsopdrachten en het SFPIM een Belgisch ecosysteem van dronefabrikanten stimuleren. Doel: minimaal 5 Belgische producenten die samen 10.000+ FPV-drones per maand kunnen leveren binnen 3 jaar.
  • Interceptordrones als luchtafweer. Oekraïne produceerde in 2025 volgens zijn Nationale Veiligheids- en Defensieraad 100.000 interceptordrones, een achtvoudige productiegroei. Begin 2026 werd één op drie Russische luchtdoelen boven Oekraïne neergehaald door een drone, niet door een raket. Boven Kyiv was dat in februari 2026 zelfs meer dan 70% van de neergehaalde Shaheds. Ook het Pentagon toonde in 2026 interesse om Oekraïense interceptordrones te kopen. HART wil dat België deze technologie adopteert als aanvulling op klassieke luchtafweer (NASAMS, Patriot): drastisch goedkoper, snel schaalbaar.
  • Glasvezeldrones (fiber-optic FPV). De doorbraakinnovatie van 2025: drones bestuurd via een glasvezelkabel, volledig immuun voor jamming en elektronische oorlogsvoering. Rusland en Oekraïne produceren ze op grote schaal. HART wil dat België mee-investeert in Europese productie van glasvezeldrones: een technologie waartegen storingszenders niets uithalen.
  • Voorraadstrategie: duizenden, niet tientallen. Klassieke wapenaankopen denken in tientallen (45 F-35's, 60 Jaguars). Drones moeten in duizenden tot tienduizenden worden aangeschaft en continu worden aangevuld. HART wil een permanent aankoopprogramma voor consumptiedrones: zoals munitie, niet zoals vliegtuigen.

Geavanceerde autonome systemen: intelligentie wint

  • AI-gestuurde terminale geleiding. Oekraïense drones met autonome eindgeleiding verhoogden de trefkans van ongeveer 10-20% naar 70-80% (CSIS, 2025). De drone-operator selecteert het doel vanop afstand; de drone legt het laatste stuk autonoom af, ook door jamming-zones. HART wil dat België investeert in deze technologie via het European Defence Fund en Belgische AI-bedrijven.
  • Drone-zwermen. Echte autonome zwermen (tientallen drones die samen een doel aanvallen zonder individuele aansturing) zijn de volgende stap, en de technologie evolueert snel. HART wil dat België via NAVO DIANA (Defence Innovation Accelerator for the North Atlantic) en het European Defence Fund mee-investeert in zwermtechnologie.
  • Autonome onderwaterdrones en mijnenjagers. België is Europees leider in mijnbestrijding (6 nieuwe City-klasse schepen; het Belgisch-Nederlandse programma levert 12 schepen met samen ongeveer 100 autonome drones). HART wil deze voorsprong uitbouwen naar een bredere onderwatercapaciteit: autonome surveillance, onderzeebotdetectie, en havenbescherming.
  • Counter-UAS als topprioriteit. België kocht Letse interceptordrones, maar mist een geïntegreerd systeem. HART wil versnelde investering in: lasergestuurde systemen (Israëls Iron Beam: enkele dollars per schot), elektronische oorlogsvoering (jamming, spoofing), en gelaagde verdediging die goedkope drones combineert met klassieke systemen.

Bewezen in: Oekraïne. Van 7 dronefabrikanten naar meer dan 500, van ~2,2 mln drones (2024) naar een doel van meer dan 4,5 mln (2025). Drones goed voor 60 à 70% van het beschadigde en vernietigde Russische materieel (RUSI, 2025). 100.000 interceptordrones geproduceerd in 2025. Unmanned Systems Forces als 's werelds eerste drone-krijgsmachtonderdeel (2024). Glasvezeldrones als doorbraak tegen jamming. Autonome eindgeleiding verhoogt de trefkans van 10-20% naar 70-80%. SkyFall's P1-SUN-interceptordrone: ongeveer $1.000 per stuk, meer dan 3.000 Shaheds neergehaald in de eerste maanden van 2026. Wild Hornets' Sting: ongeveer $2.100 per stuk, 3.900+ Shaheds neergehaald tussen april 2025 en februari 2026, en in december 2025 de eerste interceptor die een straalaangedreven Geran-3 neerhaalde. Ook het Pentagon toonde in 2026 interesse in Oekraïense interceptordrones.

3. Artificiële intelligentie in defensie: beslissnelheid als wapen

Standpunt: AI verandert oorlogvoering fundamenteel. Niet ooit in de toekomst: het gebeurt al. In Oekraïne verhoogt autonome eindgeleiding de trefkans van drones van ongeveer 10-20% naar 70-80% (CSIS, 2025). Het Amerikaanse Palantir Maven Smart System fuseert satellietbeelden, geolocatie en communicatie-intercepten in één slagveldinterface, en wordt sinds 2025 ook gebruikt door NAVO's Allied Command Operations. Een AI-chatbot werd in 2026 ingezet tijdens een Amerikaanse militaire operatie in Venezuela. Ook China investeert zwaar in militaire AI. De EU identificeert "AI, Quantum, Cyber & Electronic Warfare" als een van zeven prioriteitsgebieden voor Europese defensiegereedheid.

België heeft met IMEC een wereldleider in halfgeleider-R&D, een cybersecurityscore in de hoogste categorie van de ITU, en sterke AI-onderzoekers aan KU Leuven, UGent en VUB. Maar er is geen militaire AI-strategie. HART wil dat veranderen.

Wat we gaan doen:

  • Een Belgische militaire AI-strategie ontwikkelen. NAVO lanceerde in 2021 een AI Strategy en in 2024 een herziene versie. De EU's Readiness 2030 white paper noemt AI als topprioriteit. België heeft geen nationale militaire AI-strategie. HART wil er één binnen 12 maanden, met focus op: autonome drone-navigatie, inlichtingenanalyse, cyber-verdediging, logistieke optimalisatie, en beslissingsondersteuning.
  • AI voor drone-autonomie. De kritieke doorbraak: drones die autonoom navigeren, doelen identificeren en aanvallen zonder constante menselijke aansturing, vooral wanneer elektronische oorlogsvoering de communicatielink verbreekt. België moet investeren in edge-AI (AI die op de drone zelf draait, niet in de cloud) en computer vision voor doelherkenning. IMEC's expertise in chiptechnologie maakt België uniek gepositioneerd om edge-AI-chips voor militaire drones te ontwikkelen.
  • AI voor inlichtingenanalyse en situational awareness. Het Pentagon's Maven-systeem toont hoe AI satellietbeelden, sensordata, communicatie-intercepten en open-source informatie kan fuseren tot een real-time slagveldbeeld. België's Cyber Force en inlichtingendiensten moeten beschikken over vergelijkbare AI-tools, aangepast aan Europese waarden en NAVO-interoperabiliteit.
  • AI voor cyberverdediging. AI kan cyberaanvallen sneller detecteren en neutraliseren dan menselijke analisten. België's sterke positie in cybersecurity (ITU Tier 1, met het CCB als spil) biedt een basis om AI-gestuurde cyberdefensie te ontwikkelen, zowel voor militaire netwerken als voor kritieke civiele infrastructuur.
  • AI voor logistiek en voorspellend onderhoud. Een leger van ongeveer 22.000 militairen met ambitie naar 34.500 heeft geen marge voor inefficiëntie. AI kan voorraadbeheer, onderdelenbestelling, onderhoudscycli en personeelsplanning optimaliseren, zodat dezelfde middelen meer operationele capaciteit opleveren.
  • Ethisch kader: human-in-the-loop als principe. HART onderschrijft het NAVO-principe van "responsible AI" en de Principles of Responsible Use: een mens beslist altijd over het gebruik van dodelijk geweld. Autonome systemen mogen doelen identificeren en aanbevelen, maar de eindverantwoordelijkheid blijft menselijk. Dit is geen naïviteit. Het is een strategische keuze: systemen met menselijke controle zijn betrouwbaarder, minder foutgevoelig, en juridisch verdedigbaar. Wie volledige autonomie kiest, kiest voor snelheid boven betrouwbaarheid; het Westen moet kiezen voor betrouwbaarheid.
  • IMEC als dual-use partner. IMEC's halfgeleidertechnologie is inherent dual-use: dezelfde chips die smartphones en auto's aansturen, drijven ook militaire sensoren, drones en AI-systemen aan. HART wil dat de Belgische overheid, via het SFPIM en de subsidie van de Vlaamse deelstaten, IMEC's rol in defensie-innovatie actief ondersteunt, zonder de civiele kern te ondermijnen. Dit is geen militarisering van IMEC; het is België's sterkste technologische troef inzetten waar het telt.

Bewezen in: VS. Palantir Maven Smart System ($480 mln contract, in 2025 verhoogd naar $1,3 mrd): AI-fusie van satelliet-, geolocatie- en communicatiedata, ook in gebruik bij de NAVO (2025). GenAI.mil: AI-platform voor alle medewerkers van het Amerikaanse ministerie van Defensie (december 2025). AI-ondersteunde operatie in Venezuela (2026). Budget: $250 mln AI-ecosysteem + $250 mln AI bij Cyber Command (One Big Beautiful Bill Act, 2025). Oekraïne. Autonome eindgeleiding verhoogt de FPV-trefkans van ongeveer 10-20% naar 70-80%. Delta: slagveldbeheersysteem dat sensordata samenbrengt in één beeld. Israël. AI-gestuurde doelbepaling in Gaza (operationeel ingezet en zwaar omstreden). Unit 8200 als pipeline tussen militaire AI-ervaring en civiele tech-sector. NAVO. AI Strategy (2021, herzien juli 2024), DIANA (Defence Innovation Accelerator), AI Review Board. EU. "AI, Quantum, Cyber & EW" als een van 7 prioriteitsgebieden in Readiness 2030. European Defence Fund investeert in AI-projecten. AI Act (2024) sluit militaire toepassingen expliciet uit.

4. Bevolking klaarstomen: vrijwillig, gratis, in het weekend: het Poolse model voor België

Standpunt: België heeft ongeveer 22.000 militairen en bijna geen reservisten. Bij een crisis staat het land er alleen voor. Finland kan in oorlogstijd 280.000 soldaten inzetten, uit 5,7 miljoen inwoners. Israël riep in de dagen na 7 oktober 2023 360.000 reservisten op. België kan dat niet. En HART wil geen verplichte dienstplicht om dat te veranderen.

Verplichte dienstplicht is politiek onhaalbaar in België, economisch duur, en niet nodig als het alternatief goed genoeg is. Polen bewijst dat het anders kan. In november 2025 lanceerde Polen het programma wGotowości ("Paraat"), het grootste vrijwillige defensietrainingsprogramma in de Poolse geschiedenis. Het doel: 400.000 burgers trainen tegen eind 2026. De trainingen zijn gratis, vinden plaats in het weekend in kazernes, en staan open voor alle volwassenen (18+), zonder verplichtingen. Het eerdere programma "Trenuj z Wojskiem" (Train met het Leger, sinds 2022) trok bijna 33.000 deelnemers over zeven edities, met meer dan 98% tevreden deelnemers.

HART wil dit model overnemen en opschalen naar Belgische schaal.

Wat we gaan doen:

  • Een Belgisch "Train met Defensie"-programma lanceren: gratis weekendtrainingen in lokale kazernes, open voor alle burgers vanaf 18 jaar. Eén dag per sessie, met modules: wapenveiligheid en basisschieten, EHBO en traumazorg, overleven in crisissituaties, cyberhygiëne en desinformatieherkenning, en basisgedrag bij alarm of evacuatie. Geen eed, geen verplichting. Deelnemers kiezen zelf hun kazerne en datum via een app die hen koppelt aan trainingen op basis van leeftijd, locatie en interesses.
  • Opschalen naar 50.000 getrainde vrijwilligers per jaar binnen 3 jaar. Polen mikte bij de start op 400.000 deelnemers tegen eind 2026. België, met een derde van de Poolse bevolking, stelt een realistisch doel van 50.000 deelnemers per jaar. Te bereiken door trainingen aan te bieden in elke deelstaat, elke maand.
  • Doorstroming naar het reservistencorps voor wie verder wil. Wie na de weekendtraining meer wil, kan doorstromen naar het Vrijwillig Militair Dienstjaar (gestart in 2026 met 500 plaatsen; opschalen naar 5.000 per jaar) of naar een vrijwillige basisopleiding van 28 dagen naar Pools model, met vergoeding en de optie om na afloop reservist te worden. Doelstelling: 50.000 actieve reservisten binnen 10 jaar, 100.000 binnen 15 jaar.
  • Bedrijven betrekken. Polen moedigt werkgevers aan om medewerkers gezamenlijk naar trainingen te sturen. HART wil Belgische bedrijven incentiveren: wie werknemers naar defensietraining stuurt, krijgt een fiscale tegemoetkoming (vergelijkbaar met opleidingskrediet). Dit versterkt zowel de bedrijfscultuur als de nationale weerbaarheid.
  • Digitaal reservistenregister en snelle mobilisatie. Voor wie zich als reservist inschrijft: een digitaal register met vooraf toegewezen eenheid, rol en opkomstlocatie. Israëls Tzav 8-systeem als model: digitale oproep via telefoon, e-mail en berichtenapps. Streefcijfer: 50.000 reservisten mobiliseren binnen 72 uur.
  • Materieel voorpositioneren. Gedecentraliseerde opslag van basisuitrusting (uniform, bescherming, communicatie) in regionale depots, zodat reservisten bij mobilisatie direct inzetbaar zijn.
  • Maatschappelijk draagvlak opbouwen. Slechts 19% van de Belgen zei bereid te zijn het land te verdedigen, een van de laagste scores in Europa (WIN/Gallup International, 2015; Finland: 74%, Polen: 47%). Het verschil is cultureel. HART wil defensiebewustzijn terugbrengen via het onderwijs, media en een jaarlijkse nationale oefening. De Poolse ervaring toont dat vrijwillige programma's wél breed publiek trekken, zonder de weerstand die dienstplicht oproept.

Bewezen in: Polen. wGotowości (sinds november 2025): vrijwillig, gratis, weekendtrainingen in kazernes, open voor alle volwassenen (18+), doel 400.000 deelnemers tegen eind 2026. Eerder programma: "Trenuj z Wojskiem" (bijna 33.000 deelnemers over zeven edities, meer dan 98% tevreden). Vrijwillige basisopleiding: 28 dagen, gevolgd door tot 11 maanden specialisatie, met een vergoeding van PLN 6.300 bruto per maand. Polen besteedt volgens NAVO-ramingen 4,7% van het bbp aan defensie (2026) en telt ongeveer 238.000 militairen (2025). Estland. Kaitseliit (Defence League): ongeveer 18.000 leden, met de verwante organisaties samen meer dan 30.000 vrijwilligers, volledig geïntegreerd in de oorlogsstructuur. Frankrijk. Nieuwe vrijwillige militaire dienst (aangekondigd november 2025): 3.000 jongeren in 2026, 10.000 per jaar in 2030 en 50.000 per jaar in 2035, 10 maanden, met een vergoeding van minstens €800 per maand. Israël. Tzav 8 digitaal mobilisatiesysteem: 360.000 reservisten opgeroepen in de dagen na 7 oktober 2023.

5. Defensie-industrie: van toeleverancier naar strategische speler

Standpunt: België heeft wereldklasse defensiebedrijven maar geen defensie-industriestrategie. FN Herstal (onderdeel van de FN Browning Group, €934 mln groepsomzet in 2024) levert lichte wapens wereldwijd. John Cockerill nam in juli 2024 het Franse Arquus over en bouwt zo een Europese defensietak uit. SABCA assembleerde de Belgische F-16's in Gosselies. Maar Belgische defensiebedrijven hebben moeite met bankfinanciering (ESG-beleid sluit defensie uit), wapenexportvergunningen zijn versnipperd over drie gewesten, en er is geen nationale strategie. Nederland lanceerde in 2025 wél een defensie-industriestrategie.

De Belgische defensie-industrie telt ~892 bedrijven, €5 mrd omzet en 16.300 directe jobs (Agoria, 2025). Op 30 januari 2026 lanceerden FN Herstal, John Cockerill Defense en Thales Belgium met Defensie de joint venture LS² voor het onderhoud van landmachtmaterieel. Dat is een begin. Maar het moet verder.

Wat we gaan doen:

  • Eén nationale defensie-industriestrategie, zoals Nederland. Focus op Belgische niches: lichte wapens en remote weapon stations (FN Herstal), gepantserde voertuigen en torentjes (John Cockerill), luchtvaartstructuren (Sonaca), optronics (OIP/Elbit), en cybersecurity.
  • Wapenexportvergunningen harmoniseren. Elk gewest beslist apart (Vlaanderen, Wallonië, Brussel). HART wil één federaal loket met federale criteria (art. 27 HART-grondwet), zodat Belgische bedrijven niet benadeeld worden ten opzichte van concurrenten in landen met één exportregime.
  • Bankfinanciering voor defensie ontsluiten. Belgische defensiebedrijven kunnen moeilijk leningen krijgen door ESG-uitsluitingen. HART wil dat defensie expliciet wordt erkend als strategische sector in het Belgische financiële regelgevingskader, conform de Europese beleidsrichting (EDIP, ReArm Europe).
  • Droneproductiecapaciteit opbouwen. België heeft géén militaire droneproducent. HART wil via overheidsopdrachten en het SFPIM een Belgisch drone-ecosysteem stimuleren, van FPV-drones tot counter-UAS-systemen. Oekraïne bewees dat droneproductie snel kan opschalen: van 7 fabrikanten vóór de grootschalige invasie naar meer dan 500.
  • Industriële schaalbaarheid testen. In geval van een langdurig conflict moet materieel op industriële schaal geproduceerd worden. Europa's "just in time"-model faalde: de EU beloofde Oekraïne in maart 2023 1 miljoen 155mm-granaten binnen een jaar, maar kwam volgens haar eigen raming tegen die termijn slechts aan ongeveer 524.000. HART wil dat Defensie jaarlijks productieplannen stresstest met de privésector: niet door geld te smijten, maar door haalbare plannen met leveringsgaranties op te stellen.

Bewezen in: Zweden. Saab (SEK 79 mrd omzet in 2025, ongeveer €7 mrd; Gripen, NLAW, Carl-Gustaf, sensorsystemen). Noorwegen. Kongsberg (NOK 58,6 mrd omzet in 2025, ongeveer €5 mrd; NSM-raket, PROTECTOR remote weapon station). Finland. Patria (€1,09 mrd omzet in 2025; AMV-voertuigen, multinationale programma's). Alle drie: nichefocus, sterke exportoriëntatie, nauw partnerschap tussen overheid en industrie. Nederland. Lanceerde in 2025 de Defensie Strategie voor Industrie en Innovatie 2025-2029 met prioriteiten per domein. België's FN Herstal, John Cockerill en Sonaca zijn van vergelijkbaar kaliber, maar missen het strategische kader.

6. Cybersecurity en inlichtingen: koude oorlog 2.0

Standpunt: België behoort tot de hoogste categorie van de Global Cybersecurity Index van de ITU (Tier 1, 2024) en heeft sinds juli 2025 met de Cyber Force een vijfde krijgsmachtdeel. Maar het budget is een fractie van dat van vergelijkbare landen. België mist een standalone SIGINT-capaciteit. De VSSE (burgerlijke inlichtingendienst, ongeveer 1.000 medewerkers, begroting ongeveer €110 mln in 2026) en de ADIV/SGRS (militaire inlichtingendienst, ongeveer 1.000 medewerkers, budget niet afzonderlijk gepubliceerd) zijn klein voor hun opdracht. Dit terwijl België het NAVO-hoofdkwartier én de EU-instellingen huisvest, en daardoor een van de belangrijkste spionagedoelwitten van Europa is.

China en Rusland investeren massaal in spionage, cyberaanvallen, desinformatie en beïnvloedingsoperaties. België schreef in 2022 publiek cyberaanvallen toe aan Chinese actoren. Maar reactiecapaciteit zonder offensieve middelen is onvoldoende.

Wat we gaan doen:

  • Cyber Force-budget verdrievoudigen naar €400 mln of meer per jaar, met nadruk op offensieve cybercapaciteiten, bescherming van kritieke infrastructuur (energie, water, telecom, financiën), en een civiel cyberreservistenkorps.
  • SIGINT-capaciteit opbouwen. België heeft geen equivalent van Zweden's FRA of Nederland's JSCU. HART wil een gespecialiseerde signaalintelligentie-eenheid binnen de Cyber Force, met nauwe samenwerking met NAVO-bondgenoten via bestaande overeenkomsten.
  • VSSE en ADIV versterken. Een begroting van ongeveer €110 mln voor de VSSE (2026) en een ADIV-budget dat niet eens afzonderlijk gepubliceerd wordt, zijn ontoereikend voor een land dat NAVO-HQ en EU-instellingen huisvest. HART wil het budget verdubbelen en het personeelsbestand uitbreiden, met bijzondere focus op contraspionage (China, Rusland, Iran) en bescherming van intellectueel eigendom in strategische sectoren (halfgeleiders, farma, defensie).
  • NAVO CCDCOE versterken. Het Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence in Tallinn (opgericht in 2008, na de Russische cyberaanvallen op Estland in 2007; 39 deelnemende landen in 2026) is het referentiepunt voor cyberverdediging. België moet een grotere rol spelen, gegeven zijn positie als NAVO-gastheer.

Bewezen in: Estland. NAVO CCDCOE in Tallinn, Locked Shields (grootste cyberdefensie-oefening ter wereld), cyberreserve, meer dan 5% van het bbp aan defensie (NAVO-raming 2026). Israël. Unit 8200 (SIGINT/cyber), pipeline naar de techsector (alumni richtten onder meer Check Point op). Nederland. JSCU (Joint Sigint Cyber Unit, AIVD en MIVD samen), Defensie Cyber Commando. Frankrijk. COMCYBER, ANSSI, militaire programmeringswet 2024-2030: €4 mrd voor cyber.

7. Defensie in het binnenland: civiele bescherming en rampenrespons

Standpunt: Defensie is niet alleen oorlog voeren in het buitenland. Overstromingen (juli 2021: €2,3 mrd verzekerde schade), pandemieën, cyberincidenten, terrorisme: het leger heeft een rol in het binnenland. Die rol wordt ad hoc ingevuld. HART wil er een structurele taak van maken.

Wat we gaan doen:

  • Defensie een permanente rol geven in civiele bescherming en rampenrespons. Niet als vervanging van brandweer of politie, maar als aanvulling bij grootschalige crises, met vooraf geplande inzetprotocollen, niet alleen reactief.
  • Reservisten inzetbaar voor binnenlandse crises. Het reservistencorps (doelstelling: 100.000) kan bij overstromingen, industriële ongevallen of terrorisme snel worden ingezet, zonder de operationele capaciteit van het beroepsleger aan te tasten.
  • Antiterrorisme op militair niveau. Samenwerking met inlichtingendiensten en politie versterken. De inzet van militairen in het straatbeeld (zoals bij Operatie Vigilant Guardian, 2015-2021) moet evolueren naar een intelligentere aanpak: minder zichtbare aanwezigheid, meer inlichtingengestuurde inzet.

8. Europese defensie-autonomie: NAVO-onzekerheid maakt dit urgent

Standpunt: Donald Trump heeft herhaaldelijk twijfel gezaaid over Artikel 5 van het NAVO-verdrag. In februari 2024 zei hij dat hij Rusland zou "aanmoedigen om te doen wat het wil" met bondgenoten die onvoldoende betalen. In juni 2025 zei hij dat er voor Artikel 5 "talrijke definities" bestaan. De VS drong jarenlang aan op 2% en eiste daarna 5% van het bbp; in juni 2025 spraken de NAVO-landen in Den Haag 5% af tegen 2035 (minstens 3,5% kerndefensie, tot 1,5% bredere veiligheid). Europese defensie-autonomie is geen luxe meer. Het is een noodzaak.

Wat we gaan doen:

  • Europese defensiesamenwerking versterken als aanvulling op de NAVO, niet als vervanging. België participeert in ESSI (European Sky Shield Initiative, 24 landen in 2025), PESCO (75 projecten in 2025), het European Defence Fund (€8 mrd, 2021-2027), en het EDIP (€1,5 mrd, 2025-2027). HART wil dat België maximaal profiteert van deze programma's.
  • ReArm Europe/Readiness 2030 benutten. Het EU-plan moet tot €800 mrd aan defensie-investeringen mogelijk maken. Via SAFE kan België ongeveer €8,3 mrd aan goedkope EU-leningen krijgen. HART wil dat dit geld wordt ingezet voor de prioriteiten uit dit document: drones, cyber, luchtafweer en reservistencapaciteit.
  • Belgisch-Nederlandse samenwerking als model. De gezamenlijke mijnenjagers (bijna €2 mrd voor twaalf schepen, het eerste Belgische schip geleverd in november 2025) en ASW-fregatten tonen hoe bilaterale samenwerking werkt. HART wil deze aanpak uitbreiden naar luchtafweer, drones en cybersecurity.

Bewezen in: ESSI (European Sky Shield Initiative): 24 landen, multi-laags luchtafweersysteem rond IRIS-T, Patriot en Arrow 3. PESCO. 75 projecten, 26 lidstaten. ReArm Europe/Readiness 2030. Tot €800 mrd EU-brede defensie-investeringen. EDIP. €1,5 mrd aan subsidies, waarbij minstens 65% van de componentkosten uit de EU of geassocieerde landen moet komen.

Samenvatting: wat HART gaat doen

Slim besteden, niet alleen meer besteden. België haalde in 2025 de NAVO-norm van 2% van het bbp (ongeveer €12,8 mrd), maar in 2024 ging slechts 15% naar groot materieel terwijl personeel en pensioenen 48% opslorpten. HART trekt de defensie-uitgaven op naar 2,5% van het bbp tegen 2030 en stelt een duidelijke prioriteitenrangorde: eerst asymmetrische capaciteiten (drones, cyber, elektronische oorlogsvoering), dan personeel en reservisten, dan multinationale integratie van de brede capaciteitswaaier, dan traditionele middelen. Termijn: doorlopend.

Drones: massa én intelligentie. Drones zijn goed voor 60 à 70% van het beschadigde en vernietigde Russische materieel; een FPV-drone kost $400-500. Interceptordrones van $1.000-5.000 halen Shaheds neer die tienduizenden kosten. België heeft nul eigen droneproductie. HART bouwt Belgische FPV-productiecapaciteit op (10.000+/maand binnen 3 jaar), investeert in interceptordrones als goedkope luchtafweer, adopteert glasvezeldrones (immuun voor jamming), en koopt drones in duizenden, niet in tientallen. Termijn: 1-3 jaar.

AI als strategische multiplier. AI verhoogt de trefkans van drones van ongeveer 10-20% naar 70-80%, fuseert sensordata tot real-time slagveldbeelden, en versnelt inlichtingenanalyse. België heeft met IMEC en zijn AI-onderzoeksinstellingen een unieke basis. HART ontwikkelt een militaire AI-strategie binnen 12 maanden, investeert in edge-AI voor drone-autonomie, AI-gestuurde cyberdefensie, en logistieke optimalisatie. Altijd met human-in-the-loop als ethisch principe. Termijn: 1-5 jaar.

De bevolking klaarstomen. Vrijwillig, gratis, in het weekend. België heeft ongeveer 22.000 militairen en bijna geen reservisten. Polen lanceerde in 2025 het programma wGotowości: gratis weekendtrainingen in kazernes, doel 400.000 deelnemers tegen eind 2026. HART neemt dit model over: een Belgisch "Train met Defensie"-programma voor 50.000 vrijwilligers per jaar, met doorstroming naar een reservistencorps van 50.000 binnen 10 jaar en 100.000 binnen 15 jaar, en snelle mobilisatie naar Israëlisch model (Tzav 8). Termijn: 3-15 jaar.

Defensie-industrie versterken. FN Browning Group, John Cockerill en Sonaca zijn wereldklasse maar missen een nationale strategie. HART wil één defensie-industriestrategie, geharmoniseerde wapenexportvergunningen, betere bankfinanciering, en Belgische droneproductiecapaciteit. Termijn: 2-3 jaar.

Cybersecurity en inlichtingen opschalen. België behoort tot de wereldtop in cybersecurity (ITU Tier 1), maar het budget is een fractie van dat van vergelijkbare landen. HART verdrievoudigt het Cyber Force-budget, bouwt SIGINT-capaciteit op, en verdubbelt de inlichtingenbudgetten, passend bij een land dat NAVO-HQ en EU-instellingen huisvest. Termijn: 2-5 jaar.

Defensie in het binnenland. Reservisten inzetbaar bij overstromingen, pandemieën en terrorisme. Structurele protocollen, niet ad hoc reacties. Termijn: 1-2 jaar.

Europese defensie-autonomie. NAVO-onzekerheid maakt Europese samenwerking urgent. België benut ReArm Europe (€8,3 mrd SAFE-allocatie), verdiept de Belgisch-Nederlandse samenwerking, en bedt zijn brede defensiecapaciteit multinationaal in, met Belgische zwaartepunten in cyber, mijnbestrijding en F-35-onderhoud. Termijn: doorlopend.

België huisvest het NAVO-hoofdkwartier en de EU-instellingen, behoort tot de wereldtop in cybersecurity, heeft IMEC als wereldleider in halfgeleidertechnologie, en defensiebedrijven van wereldformaat. Maar ons leger is te klein, heeft bijna geen reservisten, nul tanks, nul eigen droneproductie, en een bereidheid om het land te verdedigen van 19%. De wereld is veranderd: Oekraïne bewijst dat oorlogen industrieel zijn, dat $500-drones miljoenenwapentuig vernietigen, dat AI de trefkans van drones verveelvoudigt, en dat de hele bevolking ertoe doet. Polen toont hoe je honderdduizenden burgers vrijwillig traint zonder verplichte dienstplicht. HART kiest voor een defensie die slim besteedt, massaal investeert in drones en AI, de bevolking vrijwillig klaarstoomt, en de Belgische industrie als strategische troef behandelt, niet als bijzaak.