arrow_back Alle partijpunten
Partijpunt 16 van 30

Energie

Kernprincipe: energie is welvaart. Rijke landen die weinig energie produceren, bestaan niet. België verbruikt jaarlijks ~349 TWh aan finale energie, waarvan slechts 23% elektriciteit. De rest is fossiel: aardgas, petroleum, stookolie. HART wil alle fossiele brandstoffen uitfaseren.

Kernprincipe: energie is welvaart. Rijke landen die weinig energie produceren, bestaan niet. België verbruikt jaarlijks ~349 TWh aan finale energie, waarvan slechts 23% elektriciteit. De rest is fossiel: aardgas, petroleum, stookolie. HART wil alle fossiele brandstoffen uitfaseren. Dat betekent niet alleen meer stroom produceren, maar het hele energiesysteem elektrificeren. Het goede nieuws: elektrificatie is 2-4x efficiënter dan verbranding. Warmtepompen (COP 3-4) vervangen gasketels met een kwart van de energie. Elektrische auto's rijden op een zesde van de diesel. Daardoor daalt het totale energieverbruik naar ~250 TWh, terwijl de elektriciteitsvraag verdubbelt naar 155-170 TWh. Aangevuld met 57-100 TWh schone moleculen (waterstof, e-kerosine) voor wat niet kan worden geëlektrificeerd. Het moet in twee fasen. Fase 1 (nu tot 2040): netten uitbouwen, opslag vertienvoudigen, hernieuwbaar versnellen en het verbruik flexibel maken. Fase 2 (2035-2050): kernenergie als ruggengraat voor de basislast, met nieuwe reactoren die de productie structureel verdubbelen. Een staatsenergibedrijf houdt de winst bij de burger. Goedkope, betrouwbare stroom is geen luxe. Het is de bestaansvoorwaarde voor onze industrie, onze jobs, onze AI-toekomst en ons klimaat. Wie de kernuitstap verdedigde, verdedigde de-industrialisering. Die fout is nu hersteld. Nu moet er gebouwd worden, en snel. Met alles tegelijk.

België heeft een structureel energieprobleem dat veel groter is dan de meeste politici durven zeggen. Het totale finale energieverbruik bedraagt ~349 TWh per jaar (30 Mtoe, 2022). Daarvan is elektriciteit slechts ~81 TWh (23%). De rest is fossiel: aardgas ~149 TWh (verwarming, industrie, gascentrales), petroleum ~101 TWh (transport), en stookolie. Van de elektriciteit produceren we slechts ~65-70 TWh zelf. Het verschil importeren we, vooral Franse kernstroom. In 2025 importeerde België netto 14 TWh. Tegelijk explodeert de vraag: datacenters, elektrische wagens, warmtepompen en industriële elektrificatie zullen de elektriciteitsvraag tegen 2050 meer dan verdubbelen naar 155-170 TWh (EnergyVille PATHS2050; Elia Blueprint). Elia waarschuwt voor een productiegat van 50-60 TWh tegen 2036.

Maar het echte verhaal gaat niet alleen over stroom. Als België alle fossiele brandstoffen wil uitfaseren, moet ~270 TWh aan gas, olie en diesel vervangen worden. Het goede nieuws: door de efficiëntiesprong van elektrificatie (warmtepompen zijn 3-4x efficiënter dan gasketels, EV's 4-6x efficiënter dan verbrandingsmotoren) daalt het totale energieverbruik naar ~250 TWh (PATHS2050). Maar dat vereist wel dat de elektriciteitsproductie verdubbelt, aangevuld met 57-100 TWh import van schone moleculen (waterstof, e-kerosine, ammoniak) voor luchtvaart, scheepvaart en zware industrie die niet geëlektrificeerd kunnen worden.

Ondertussen betaalt de Belgische burger €0,3571/kWh. Het op één na duurste in de EU, 24,3% boven het gemiddelde. Eén op vijf Belgische huishoudens leeft in energiearmoede. De Belgische industrie betaalt €180-230/MWh all-in, terwijl Frankrijk via het gereguleerde ARENH-mechanisme een basislastprijs van €42-70/MWh biedt aan grote verbruikers. Zij het dat de totale retailprijs voor Franse industrie hoger ligt (~€170/MWh), waardoor het reële verschil eerder 30-50% bedraagt dan een factor 3-4. Het gevolg: een 10% hoger prijsverschil tussen landen drijft 3,2% meer industriële overnames richting het goedkopere land. Duitsland. Met Europa's duurste stroom. Zag 51% van grote bedrijven overwegen te verhuizen. BASF sloot 11 fabrieken en investeert €10 miljard in China.

België keerde de kernuitstap terug op 15 mei 2025 met 102 stemmen voor en 8 tegen. Dat was stap één. Maar de urgentie wacht niet op beton. Elia projecteert dat de Belgische stroomvraag stijgt van 82,9 TWh (2022) naar 132,9 TWh tegen 2035, een toename van 60%. Elektrische wagens, warmtepompen, datacenters en industriële elektrificatie vragen vandaag al meer stroom dan België kan leveren. Nieuwe grote reactoren zijn pas operationeel rond 2040-2044 (Europese EPR-projecten duurden 15-18 jaar). De brug daarheen moet gebouwd worden met wat NU kan: netten, opslag, hernieuwbaar en een flexibel verbruikssysteem. Tegelijk moet de nucleaire nieuwbouw deze legislatuur starten, zodat de basislast er is wanneer de vraag voorbij 140 TWh gaat.

De feiten

Indicator België Context
Elektriciteitsproductie 2024 ~69,5 TWh (binnenlands) Verbruik: ~81 TWh. Netto-import 2025: 14 TWh
Elektriciteitsmix 2024 Nucleair 42,4%. Hernieuwbaar 29,8%. Fossiel 22,7% (gas 17,6%) 2025: nucleair daalde naar ~34% na sluiting 3 reactoren
Nucleaire capaciteit 2.056 MWe (Doel 4 + Tihange 3) Was 5.938 MWe. ~3.842 MWe gesloten (2022-2025)
Huishoudelijke stroomprijs €0,3571/kWh (H1 2025) EU-gem: €0,2872. FR: ~€0,27. Op één na duurste EU
Industriële stroomprijs €180-230/MWh (all-in) FR: €42-70/MWh (ARENH-commodity); totale retailprijs FR: ~€170/MWh
Energieafhankelijkheid ~76-78% import Nagenoeg alle olie en gas geïmporteerd
Energiearmoede 19,7% van huishoudens (Barometer 2024) Wallonië: 29,2%. Brussel: 28,2%. Vlaanderen: 16,4%
Stroomverbruik per capita ~6.200 kWh/jaar 16% boven EU-gemiddelde. 43% boven EU-gem. totaal energie
Offshore wind 2.262 MW (ongewijzigd sinds 2020) Prinses Elisabethzone (+3,5 GW) vertraagd naar 2026+
Zon ~12 GW geïnstalleerd; 10,1 TWh (2025) Capaciteitsfactor: slechts ~8-10%
Projectie elektriciteitsvraag 2050 155-170 TWh (PATHS2050/Elia) Verdubbeling t.o.v. 2024. Plus 57-100 TWh schone moleculen
Totaal finaal energieverbruik 2022 ~349 TWh (30 Mtoe) Slechts 23% is elektriciteit. 77% is fossiel
Totaal finaal energieverbruik 2050 ~250 TWh (PATHS2050) Daling door efficiëntiewinst elektrificatie
Productiegat 2036 (Elia) 50-60 TWh Zonder nieuw beleid: 70-90 TWh import tegen 2050

Bronnen: Elia (elektriciteitsmix 2024, 2025; Adequacy Study; Blueprint 2035-2050); Eurostat (prijzen H1 2025); CREG Jaarverslag 2024; FOD Economie / Koning Boudewijnstichting (energiearmoede); World Nuclear Association; ENGIE Electrabel; Agoria.

Wat kost een MWh eigenlijk?

HART wil goedkope stroom. Dan moet je eerlijk zijn over wat elke technologie werkelijk kost, inclusief de verborgen kosten die zelden in de krantenkoppen staan.

Technologie Plant-LCOE (€/MWh) Systeemkost (€/MWh) Opmerking
Onshore wind €34-76 +€5-10 (grid, balancering) Goedkoopste hernieuwbare. Stagneert in Vlaanderen: 12 turbines in 2024
Zon (utility-scale) €38-43 +€5-15 (opslag voor nacht) Zeer goedkoop, maar CF slechts 8-10%. Enkel effectief met opslag
Zon op dak €50-80 Laag (geen grid nodig) Duurder per MWh, maar geen netkosten. Ideaal voor zelfverbruik
Offshore wind (België) €79-95 +€15-30 (grid, eiland, back-up) PEZ-tender max €95/MWh. Systeemkost: Ventilus €2,2 mrd+, PEZ-eiland budget verdubbeld naar ~€7 mrd
Bestaand nucleair (verlenging) €50-70 Laag (bestaand grid) Veruit goedkoopste basislast. BE-NUC investering: €1,6-2 mrd voor 10 jaar
Nieuw nucleair (EPR Europa) €280-470 Laag (bestaand grid) BNEF projectdata: Olkiluoto 3 ~$300/MWh, Flamanville ~$350/MWh, Sizewell C ~$400/MWh, Hinkley Point C ~$500/MWh. Elk project massaal over budget en over tijd
Nieuw nucleair (Zuid-Korea/VAE) €50-70 Laag ~$2.200/kW, 4x goedkoper dan EPR. Barakah (VAE): 4e reactor 50% goedkoper dan 1e. Seriebouw werkt
Aardgas (CCGT) €48-109 Laag Snel bouwbaar, maar fossiel. CO₂-prijs drijft kosten omhoog
Batterijopslag (4 uur) €78/MWh n.v.t. (is zelf systeemkost) BNEF 2025. Dalend: -27% in één jaar. Cruciaal voor piekbeheer

Plant-LCOE: de kost om stroom te produceren aan de centrale. Systeemkost: de extra kosten voor het net, opslag en back-up die nodig zijn om die stroom betrouwbaar bij de consument te krijgen. Bronnen: Lazard LCOE+ 2025, IRENA 2024, BNEF 2025, CREG, Elia Blueprint 2024.

De les: onshore wind en zon op daken zijn veruit het goedkoopst (€34-80/MWh). Offshore wind is 2-3x duurder en vereist miljarden aan netinfrastructuur. Bestaand nucleair verlengen is de goedkoopste basislast (€50-70/MWh). Nieuw nucleair bouwen op de Europese EPR-manier is een financieel fiasco: elke Europese EPR is massaal over budget gegaan, met LCOE's van $300-500/MWh (BNEF). Maar nucleair is niet inherent te duur. Zuid-Korea bouwt reactoren voor ~$2.200/kW (een kwart van Europese kosten) door seriebouw: 8-12 reactoren van hetzelfde ontwerp, doorlopende supply chain, leereffecten. Het Barakah-project in de VAE (gebouwd door Zuid-Korea) levert nu 25% van de elektriciteit van het land, en de vierde reactor was 50% goedkoper dan de eerste. De goedkoopste energiemix is daarom: onshore wind + dak-zon + opslag voor de korte termijn, bestaand nucleair maximaal verlengen, en nieuwe reactoren bouwen via seriebouw naar Zuid-Koreaans model, niet als eenmalige Europese prototypes.

1. De brug naar 2040: wat NU gebouwd moet worden

Standpunt: België heeft een stroomtekort dat elk jaar groeit. De elektrificatie van transport, verwarming en industrie wacht niet op nieuwe kerncentrales. Elia projecteert +60% stroomvraag tegen 2035 (82,9 → 132,9 TWh). Tegelijk duurt de bouw van een nieuwe grote reactor in Europa 15-18 jaar (Flamanville: 17 jaar, Olkiluoto: 18 jaar, Hinkley Point C: 12+ jaar en nog niet af). Zelfs als België morgen begint met bouwen, levert een nieuwe reactor pas stroom rond 2040-2044. De vraag is dus niet OF we kernenergie nodig hebben (ja), maar wat we doen in de 15 jaar daarvoor.

Het antwoord is drieledig: netten, opslag en hernieuwbaar. Dit zijn de enige technologieën die snel genoeg schaalbaar zijn om de elektrificatiegolf van de komende 10-15 jaar op te vangen. Dat is geen ideologische keuze, het is een bouwtijdlijn-realiteit.

Wat we gaan doen:

  • Het elektriciteitsnet versneld uitbouwen. De Ventilus-hoogspanningslijn (380 kV, €2,2 mrd, 82 km) is een nationale prioriteit. Zonder Ventilus kan de Prinses Elisabethzone (+3,5 GW offshore wind) niet aangesloten worden. De route is bevestigd (maart 2024), de bouw moet tegen 2028-2029 af zijn. HART wil een wettelijk kader waarin nationale energiezekerheid prevaleert boven lokaal bezwaar, met eerlijke compensatie voor omwonenden (terugkooprecht woningen, waardeverminderingsvergoeding).
  • Energieopslag vertienvoudigen. België heeft vandaag ~1,2 GW opslagcapaciteit (Coo-Trois-Ponts: 1.159 MW). Daar komen bij: ENGIE Vilvoorde (200 MW/800 MWh, operationeel nov. 2025), GIGA Storage Green Turtle (700 MW/2.800 MWh, operationeel 2028), ENGIE Kallo (100 MW/400 MWh, 2027). Via het CRM is 1,6 GW nieuwe batterijcapaciteit gecontracteerd tot winter 2029-2030. Dat is een begin, maar het volstaat niet. HART wil 5 GW opslagcapaciteit tegen 2035, een mix van batterijopslag voor dagelijkse pieken en langetermijnopslag (compressed air, waterstof) voor Dunkelflaute-periodes.
  • Hernieuwbaar versnellen als brugcapaciteit, met de goedkoopste technologieën voorop. Onshore wind (€34-76/MWh) en dak-zon (€50-80/MWh) zijn 2-3x goedkoper dan offshore wind (€79-95/MWh plant-LCOE, plus miljarden aan netkosten). Toch stagneert precies daar de uitbouw: in Vlaanderen werden in 2024 slechts 12 onshore turbines bijgeplaatst, een dieptepunt. HART wil een verdrievoudiging van onshore wind en verplichte zonnepanelen op elke nieuwe opslagruimte, fabriekshal en parkeerplaats. Geen zonneparken op vruchtbare landbouwgrond. Offshore wind (Prinses Elisabethzone, +3,5 GW) blijft noodzakelijk voor het volume, maar het is niet de goedkoopste route en de systeemkosten (Ventilus €2,2 mrd+, PEZ-eiland ~€7 mrd) moeten eerlijk in de prijs worden meegerekend.
  • Flexibel verbruik als vierde pijler. Slimme meters, dynamische tarieven en vraagsturing kunnen pieken afvlakken zonder extra productie. België's uitrol van digitale meters loopt achter. HART wil dat elke Belgische huishouding tegen 2030 een slimme meter heeft, met een opt-in voor dynamische tarieven die goedkopere stroom bieden buiten de piek.

Bewezen in: Denemarken: van 18% naar 83% hernieuwbare stroom in 20 jaar, dankzij massale offshore wind + interconnecties met Noorwegen/Zweden. Maar afhankelijk van Scandinavische waterkracht als back-up, wat België niet heeft. Australië: South Australia ging van 0 naar 70% hernieuwbaar in 10 jaar + 's werelds grootste batterij (Hornsdale, 194 MW). Californië: 30 GW aan opslagcapaciteit gecontracteerd in 5 jaar, waardoor gascentrales voor piekbelasting overbodig worden. Het VK: National Grid ESO contracteerde 2,5 GW batterijopslag in 2024 alleen. België: Coo-Trois-Ponts (1.159 MW, upgrade 2025). ENGIE Vilvoorde (200 MW, operationeel 2025). GIGA Green Turtle (700 MW, 2028). 1,6 GW CRM-gecontracteerd (2029-30).

2. Kernenergie: verlengen én bijbouwen

Standpunt: België heeft op 15 mei 2025 de kernuitstap teruggedraaid. Met 102 stemmen voor, 8 tegen en 31 onthoudingen. De "wet-Bihet" schrapte zowel het verbod op nieuwe kerncentrales als de verplichte sluitingskalender. De Arizona-coalitie mikt op 4 GWe bestaande capaciteit en 4 GWe nieuwbouw. Dit is exact wat HART altijd heeft bepleit.

De levensduurverlenging van Doel 4 en Tihange 3 werd gefinaliseerd via het "Phoenix-akkoord" (getekend 13 december 2023), EU-goedkeuring (21 februari 2025) en officiële closing (14 maart 2025). Het 50/50 joint venture BE-NUC tussen de Belgische staat en Electrabel (Engie-dochter) exploiteert beide reactoren tot minstens 2035. Engie droeg in totaal €15 miljard over aan de staat voor alle toekomstige nucleaire afvalverplichtingen. Verdeeld in tranches bij closing en bij herstart, gestructureerd per afvalcategorie.

Maar de schade van de kernuitstap is enorm. Vijf reactoren met samen ~3.842 MWe zijn definitief gesloten: Doel 3 (sept. 2022), Tihange 2 (jan. 2023), Doel 1 (feb. 2025), Tihange 1 (okt. 2025), Doel 2 (dec. 2025). De nucleaire productie daalde van 42,4% van de mix (2024) naar ~34% (2025). De CO₂-intensiteit van de Belgische stroom steeg merkbaar na de eerste sluitingen. Een studie mat een stijging van 13% in de maanden na sluiting van Doel 3 en Tihange 2 (feb.-jul. 2023 vs. 2022). En België importeerde in 2024 ruim 12 TWh stroom uit Frankrijk. De ironie: we sluiten onze reactoren en kopen die van de buren.

Wat we gaan doen:

  • Doel 4 en Tihange 3 verlengen tot 2045. Niet slechts tot 2035. De huidige levensduurverlenging is te kort. Wereldwijd zijn verlengingen naar 60 jaar (VS) en zelfs 80 jaar gangbaar. HART wil dat BE-NUC onmiddellijk de voorbereiding start voor exploitatie tot 2045.
  • Twee nieuwe grote reactoren bouwen, maar niet op de Europese EPR-manier. De Arizona-ambitie van 4 GWe nieuwbouw is noodzakelijk voor de basislast na 2040. Maar de Europese track record is dramatisch. Elk EPR-project in Europa is massaal over budget en over tijd gegaan: Hinkley Point C van £18 mrd (2015) naar minstens £49 mrd, Flamanville van €3,3 mrd naar €23,7 mrd (7x de raming), Olkiluoto 3 van €3 mrd naar €11 mrd. BNEF schat de werkelijke LCOE op $300-500/MWh per project. Ter vergelijking: wind en zon zitten op €30-80/MWh. Waarom is Europa zo duur? First-of-a-kind kosten (de EPR was een onbeproefd ontwerp), geen seriebouw (elke centrale is een prototype), verlies van industriële nucleaire capaciteit na decennia niet bouwen, en complexe aanbestedingsregels. Maar nucleair is niet inherent te duur. Zuid-Korea bouwt reactoren voor ~$2.200/kW, een kwart van Europese kosten, in ~6 jaar. Hun geheim: seriebouw van 8-12 reactoren van hetzelfde ontwerp, een doorlopende supply chain en leereffecten. Het Barakah-project in de VAE (gebouwd door KHNP) levert nu 25% van de elektriciteit van het land, en de vierde reactor was 50% goedkoper dan de eerste. Frankrijk probeert dit nu met het "Nouveau Nucléaire"-programma (6-14 EPR2's in serie). HART wil daarom een partnerschap met bewezen, kostenefficiënte technologie: APR-1000 (KHNP/Zuid-Korea) als eerste keuze, AP1000 (Westinghouse) of EPR2 (EDF) als alternatief. België sluit aan bij een Europees fleet-programma waar mogelijk, zodat seriebouw-voordelen ook voor ons gelden. De bouw moet deze legislatuur starten, eerste stroom realistisch rond 2040-2044. En de les van levensduurverlenging (BE-NUC: €1,6-2 mrd investering voor 10 jaar betrouwbare basislast tegen €50-70/MWh) bewijst dat bestaand nucleair veruit de goedkoopste optie is. Daarom: verlenging tot 2045 als eerste prioriteit, nieuwbouw als tweede.
  • SMR-pilootproject lanceren. Small Modular Reactors (300-470 MWe) zijn ideaal voor industriële clusters en datacenters. Canada bouwt de eerste westerse SMR (BWRX-300) op Darlington. Het VK koos Wylfa voor Rolls-Royce SMR. HART wil dat België een SMR-pilootsite selecteert. Bij voorkeur bij SCK CEN in Mol of op een industrieterrein in de Antwerpse haven.
  • Nucleair afval verantwoord beheren. De oppervlakteberging in Dessel (laagactief, ~€230 mln, operationeel 2030) loopt op schema. Voor hoogactief afval is diepe geologische berging in Boomse klei de referentieoplossing. HART wil dat de locatiekeuze deze legislatuur wordt afgerond. Ontmantelingskosten (€5,3 mrd totaal) en provisies (>€10 mrd Synatom-fonds) zijn gedekt.
  • Investeren in kernfusie en Generation IV. Commonwealth Fusion Systems mikt op eerste plasma in 2026 en netto fusie-energie in 2027 (SPARC-tokamak). HART wil dat België structureel investeert in fusieonderzoek en Generation IV-technologie. Niet als vervanging van fissie, maar als langetermijnaanvulling. (Zie sectie 8 voor MYRRHA, een onderzoeksinstallatie, geen stroomproducent.)

Bewezen in: Zuid-Korea/VAE. Barakah (4× APR-1400, 5.600 MWe): gebouwd door KHNP, ~$2.200/kW, 4e reactor 50% goedkoper dan 1e, levert nu 25% van UAE-stroom. Seriebouw werkt. Frankrijk. 57 reactoren (62,3 GWe), ~65-75% van elektriciteit. "Nouveau Nucléaire": 6-14 EPR2-reactoren in serie gepland (€72,8 mrd voor eerste 6). Laagste gereguleerde basislastprijs in EU via ARENH. China. 58-59 operationele reactoren, 28-29 in aanbouw. Bouwtijd ~6 jaar, kost ~$2.500-3.500/kW. Seriebouw van gestandaardiseerde ontwerpen. 10+ goedkeuringen/jaar. Europese EPR-track record. Hinkley Point C: £18 mrd → £49 mrd+, LCOE ~$500/MWh (BNEF). Flamanville: €3,3 mrd → €23,7 mrd, LCOE ~$350/MWh. Olkiluoto 3: €3 mrd → €11 mrd, LCOE ~$300/MWh. Elk project first-of-a-kind, geen seriebouw, geen leereffecten. België. Parlement stemde 102-8 op 15 mei 2025 voor afschaffing kernuitstap. BE-NUC levensduurverlenging: €1,6-2 mrd voor 10 jaar basislast tegen €50-70/MWh.

3. De stroomexplosie: AI, datacenters en volledige elektrificatie

Standpunt: De elektriciteitsrevolutie is begonnen. En België is er niet klaar voor. Het IEA projecteert dat mondiaal datacenterverbruik stijgt van ~415 TWh (2024) naar 945 TWh tegen 2030. Het equivalent van Japan's totale elektriciteitsverbruik. Google en Microsoft verbruiken elk individueel meer elektriciteit dan landen als Jordanië of Ghana (~24 TWh elk in 2023); samen met Amazon en Meta overschrijden de vier techgiganten ruimschoots 100 TWh per jaar.

In België zijn de aansluitingsaanvragen bij Elia verNEGENvoudigd sinds 2022. Microsoft investeert >€1 miljard in drie Azure-datacenters rond Brussel. Google heeft bijna €3 miljard geïnvesteerd in Saint-Ghislain. De gereserveerde capaciteit voor 2034 overschrijdt al het dubbele van de oorspronkelijk geplande 8 TWh. Tegelijk moet het transport elektrificeren (doelstelling 2 miljoen EV's tegen 2030, +12-15 TWh), moeten warmtepompen gasketels vervangen (+3-10 TWh), en moet de industrie omschakelen (ArcelorMittal Gent alleen al vergt enorme bijkomende stroom voor DRI-vlamboogovens). Elia's Blueprint identificeert een productiegat van 50-60 TWh tegen 2036 en 70-90 TWh tegen 2050.

De conclusie is onontkoombaar: België moet zijn elektriciteitsproductie meer dan verdubbelen. Van ~70 TWh naar 155-170 TWh als directe stroom, plus tientallen TWh voor waterstofproductie en export. Binnen één generatie. En dat is alleen de elektriciteitskant: daarnaast moet 57-100 TWh aan schone moleculen worden geïmporteerd voor luchtvaart, scheepvaart en zware industrie. Hernieuwbaar alleen kan dit niet leveren. Wind en zon hebben capaciteitsfactoren van respectievelijk 34-40% (offshore) en 8-10% (zon), tegenover 85-87% voor nucleair. België ervaart gemiddeld 3 Dunkelflaute-periodes per winter. In 2024-2025 duurde de langste 14-15 opeenvolgende dagen met wind+zon onder 10% van geïnstalleerde capaciteit. Tijdens Dunkelflaute moet de stroom komen van opslag, import en op korte termijn gas. Nucleair lost Dunkelflaute niet op (reactoren draaien altijd, ongeacht het weer), maar levert de constante basislast die het totale productievolume structureel verhoogt en de afhankelijkheid van import verkleint.

Wat we gaan doen:

  • Een Nationaal Elektriciteitsplan opstellen met bindende productiedoelstellingen: 120-130 TWh binnenlandse productie tegen 2035, 160-170 TWh tegen 2040, 190-210 TWh tegen 2050 (inclusief waterstofproductie). Per technologie: nucleair als basislast (~60-80 TWh in 2040, oplopend naar 80-100 TWh in 2050), hernieuwbaar als flexibele aanvulling (~60-80 TWh), gasgestookte centrales alleen als noodcapaciteit tijdens transitie. Daarnaast een fossiele-uitfaseringstraject: fossiel aandeel in totale energiemix onder 60% tegen 2035, onder 40% tegen 2040, netto nul tegen 2050 (85-90% reductie, rest via CCS; in lijn met EU-klimaatwet).
  • Vergunningsprocedures voor strategische energie-infrastructuur versnellen naar maximaal 2 jaar (nu 5-10 jaar). De Ventilus-hoogspanningslijn (€2,2 mrd, 82 km, noodzakelijk voor offshore wind) loopt al jaren vertraging. HART wil een wettelijk kader waarin nationale energiezekerheid prevaleert boven lokaal bezwaar. Met eerlijke compensatie voor omwonenden.
  • België positioneren als Europees datacenter-hub maar alleen als de stroomproductie mee groeit. Geen nieuwe grote datacenters goedkeuren zonder garantie op eigen koolstofarme stroomvoorziening (kernenergie of langetermijncontract hernieuwbaar).

Bewezen in: IEA (april 2025): mondiaal datacenterverbruik: 415 TWh (2024) → 945 TWh (2030). AI-servers groeien 30%/jaar. VS. Datacenterverbruik stijgt van 185 naar 430 TWh tegen 2030. Microsoft, Google, Amazon tekenen contracten met kerncentrales voor AI-stroom. Elia (sept. 2024): Belgian Electricity System Blueprint: productiegat 50-60 TWh (2036), 70-90 TWh (2050). Dunkelflaute-studie België (AMS, 2024): hernieuwbaar kan gemiddeld uurverbruik slechts 11% van de tijd dekken.

4. Goedkope stroom = welvaart: de les die België moet leren

Standpunt: Er is geen rijk land ter wereld dat weinig energie produceert. De correlatie tussen goedkope elektriciteit en economische welvaart is niet toevallig. Het is causaal. Een academische studie over 41 landen toont dat een 10% hoger prijsverschil in elektriciteit tussen twee landen leidt tot 3,2% meer industriële overnames richting het goedkopere land. De Europese Commissie bevestigt: EU-industrie betaalt 2-4× meer voor stroom dan haar handelspartners. Eurochambres schat het jobverlies op 200.000 banen in het komende decennium.

De landen die energie-overvloed combineren met welvaart delen één kenmerk: massale staatsinvestering in basislastproductie. Noorwegen (BBP/capita ~$95.000): 88% waterkracht, 28 MWh/jaar per inwoner. Meer dan dubbel het VS-gemiddelde. IJsland (BBP/capita ~$84-91.000): 100% hernieuwbare stroom, 55 MWh/persoon/jaar. 's werelds hoogste. Drie aluminiumsmelters exporteren 30-38% van de goederen, gebouwd puur vanwege stroom die 35% goedkoper is dan in de VS. Frankrijk: 57 reactoren leveren ~65-75% van de stroom, met via ARENH gereguleerde basislastprijzen van €42-70/MWh. De laagste in de EU voor grote verbruikers. Zweden: nucleair + waterkracht + wind = 98% koolstofarme productie, industriële stroom slechts €96/MWh. Quebec: waterkracht levert de goedkoopste industriële stroom van Noord-Amerika (€30-50/MWh).

Het tegenmodel is Duitsland: hoogste huishoudelijke stroomprijs in de EU (€0,3835/kWh). 51% van grote bedrijven overweegt verhuizing. 196.100 bedrijfssluitingen in 2024. Hoogste sinds 2011. BASF sloot 11 fabrieken in Ludwigshafen en investeert €10 mrd in China. Volkswagen kondigt 35.000+ ontslagen aan. BBP kromp in 2023 (−0,3%) én 2024 (−0,2%). België. Met de op één na duurste stroom. Riskeert hetzelfde pad.

Wat we gaan doen:

  • Een wettelijk plafond op de stroomprijs voor strategische industrie. Naar Frans model (ARENH): een gegarandeerde basislastprijs voor energie-intensieve bedrijven die in België investeren en jobs creëren. Gefinancierd uit de opbrengsten van nucleaire productie. Niet uit subsidies.
  • Elke investering in energieproductie toetsen aan de vraag: maakt dit stroom goedkoper? Geen subsidies voor technologieën die stroom duurder maken. Wel investeren in technologieën die de systeemkost verlagen: nucleaire basislast, opslag, netoptimalisatie.
  • Een jaarlijkse Energiecompetitiviteitsindex publiceren die België vergelijkt met de top-10 industrielanden op stroomprijs, betrouwbaarheid en koolstofintensiteit. Afwijkingen worden publiek gemotiveerd en gecorrigeerd.

Bewezen in: Noorwegen. BBP/capita ~$95.000. 88% waterkracht. Stroomverbruik 28 MWh/inwoner/jaar. Aluminiumindustrie volledig gebouwd op goedkope stroom. Staatsoliefonds: $2,0-2,1 biljoen ($360.000/burger). IJsland. BBP/capita ~$84-91.000. 100% hernieuwbare stroom. 55 MWh/persoon/jaar. Datacenters nu ~5% van BBP, aangetrokken door goedkope stroom. Frankrijk. 57 reactoren. ARENH-basislastprijs €42-70/MWh. Laagste gereguleerde prijs in EU voor grote verbruikers (CREG 2025). Duitsland. Hoogste huishoudelijke stroomprijs EU (€0,3835/kWh). 51% grote bedrijven overweegt verhuizing (DIHK, 2024). BASF: 11 fabrieken gesloten, €10 mrd naar China. 196.100 bedrijfssluitingen in 2024.

5. Een Belgisch staatsenergibedrijf: winst voor de burger, niet voor Parijs

Standpunt: De meest succesvolle energiebedrijven ter wereld zijn in staatshanden. EDF (Frankrijk, 100% staat): 57 reactoren, omzet €139,7 mrd (2023), EBITDA €39,9 mrd. Statkraft (Noorwegen, 100% staat): Europa's grootste hernieuwbare producent, 66,3 TWh (2024), bijdrage aan de Noorse staat NOK 29,7 mrd (~€2,5 mrd). Vattenfall (Zweden, 100% staat): 100 TWh productie, omzet ~€22 mrd, plant SMR-bouw bij Ringhals. Ørsted (Denemarken, 50,1% staat): van fossiel bedrijf getransformeerd tot 's werelds grootste offshore-windproducent.

België's energiemarkt wordt gedomineerd door buitenlandse multinationals. Engie Electrabel controleert 66% van de totale elektriciteitsproductie. Luminus (EDF-dochter) is de tweede grootste leverancier. De winsten vloeien naar Parijs, niet naar Brussel. Terwijl Noorwegen via staatsinkomsten uit energie een soeverein vermogensfonds van ~$2,0-2,1 biljoen opbouwde. ~$360.000 per burger. Subsidieert België de energierekening met belastinggeld.

Een staatsenergibedrijf is juridisch haalbaar onder EU-recht. Artikel 107 TFEU staat staatsinvestering toe als die voldoet aan de Market Economy Operator Test. Meerdere EU-landen exploiteren succesvolle staatsbedrijven zonder concurrentieregels te schenden.

Wat we gaan doen:

  • Een Belgisch staatsenergibedrijf oprichten. Naar het model van Statkraft/Vattenfall. Het bedrijf produceert en verkoopt energie op de markt tegen marktprijzen. Geen subsidies, geen overheidskrediet als vangnet. Het bedrijf moet op eigen kracht rendabel zijn. Conform HART-principe H.32 (winstgevende staatsbedrijven).
  • Nucleaire activa als startkapitaal. België bezit via BE-NUC al 50% van Doel 4 en Tihange 3. Nieuwe nucleaire capaciteit wordt eigendom van het staatsbedrijf. De winst vloeit naar een Belgisch Energiefonds. Niet naar de algemene begroting, maar geoormerkt voor investeringen in productiecapaciteit en verlaging van energiearmoede.
  • Burgers en gemeenten laten mee-investeren. België heeft een uniek sterk coöperatief netwerk: Ecopower (~67.000 leden), SeaCoop (33 coöperatieven, €450 mln gericht op 20% burgerparticipatie in offshore wind). HART wil dat het staatsbedrijf minimaal 20% van nieuwe projecten openstelt voor burgerparticipatie. Omwonenden profiteren mee van de winst.
  • Geen politieke benoemingen. De raad van bestuur wordt samengesteld op basis van expertise, niet partijkaart. Een onafhankelijke toezichthouder bewaakt de commerciële discipline. De les van EDF (€17,9 mrd verlies in 2022 door politiek opgelegde onderprijzing) moet worden geleerd.

Bewezen in: Statkraft (Noorwegen, 100% staat): Europa's grootste hernieuwbare producent. 66,3 TWh (2024). Bijdrage aan staat: NOK 29,7 mrd (~€2,5 mrd/jaar). Vattenfall (Zweden, 100% staat): 100 TWh productie, ~€22 mrd omzet. Plant SMR-bouw. Ørsted (Denemarken, 50,1% staat): van DONG Energy (fossiel) naar 's werelds grootste offshore-windproducent. Noors Staatsoliefonds. ~$2,0-2,1 biljoen, ~$360.000/burger, 25% van nationale begroting. Alaska Permanent Fund. $1.702/burger/jaar dividend uit energieopbrengsten. EDF (Frankrijk, 100% staat sinds 2023): 57 reactoren. Omzet €139,7 mrd. Waarschuwing: politieke inmenging leidde tot €17,9 mrd verlies (2022) en €64,5 mrd schuld.

6. Hernieuwbare energie: urgente partner, geen vervanging

Standpunt: HART steunt massale investeringen in hernieuwbare energie. Op korte termijn (tot 2040) is hernieuwbaar, samen met netten en opslag, de enige manier om de elektrificatiegolf op te vangen. Nieuwe kerncentrales leveren pas stroom rond 2040-2044. Tot die tijd MOET hernieuwbaar het zware werk doen. Maar hernieuwbaar kan kernenergie niet volledig vervangen. De feiten zijn duidelijk: om dezelfde jaarlijkse productie te leveren als 1 GW nucleair (capaciteitsfactor 85-87%) heb je 2,2 GW offshore wind (CF 34-40%) nodig, 3,7 GW onshore wind (CF 20-25%), of 8,5 GW zon (CF 8-10%). En zelfs dan lever je geen stroom wanneer het windstil en bewolkt is.

België ervaart gemiddeld 3 Dunkelflaute-periodes per winter. In 2024-2025 duurde de langste 14-15 opeenvolgende dagen met gecombineerde wind+zon-productie onder 10% van de geïnstalleerde capaciteit. Over die hele winter viel 59-67 van ~150 dagen onder deze drempel. Een Belgische meteorologische studie op 41 jaar data (Duchêne et al., 2024, Journal of Applied Meteorology and Climatology) concludeert dat hernieuwbaar het gemiddelde uurverbruik slechts 11% van de tijd kan dekken. Daarom is de combinatie essentieel: hernieuwbaar + opslag voor de korte termijn, nucleair als betrouwbare basislast voor de lange termijn.

De offshore winduitbreiding stagneert. De 2.262 MW in de Noordzee is ongewijzigd sinds 2020. De Prinses Elisabethzone (+3,5 GW) is vertraagd: de Lot 1-tender werd uitgesteld naar 2026 wegens juridische onzekerheden en vertraging van de Ventilus-hoogspanningslijn (€2,2 mrd, milieuvergunning ontbreekt). Onshore wind stagneert in Vlaanderen. In 2024 werden slechts 12 turbines bijgeplaatst, een record-dieptepunt. Dit moet radicaal veranderen als België de brug naar nucleaire basislast wil overleven.

Wat we gaan doen:

  • Offshore wind uitbouwen voor volume, maar met eerlijke kostencalculatie. De Prinses Elisabethzone moet vergund en gebouwd worden. Doelstelling: 5,8 GW offshore tegen 2030, goed voor ~15 extra TWh per jaar. Maar offshore wind is niet goedkoop: de plant-LCOE (€79-95/MWh) is 2-3x hoger dan onshore wind of zon, en daar komen systeemkosten bovenop (Ventilus €2,2 mrd+, PEZ-eiland ~€7 mrd, back-up voor Dunkelflaute). Het all-in kostplaatje ligt eerder rond €95-125/MWh. Dat is nog steeds lager dan nieuw Europees nucleair (€141-220/MWh), maar het verschil is kleiner dan plant-LCOE suggereert. Elke GW offshore wind vergt flexibele back-up voor windstilte: batterijopslag, pompopslag (Coo), vraagsturing, en op korte termijn gascentrales als noodcapaciteit. Nucleair is geen back-up (reactoren zet je niet aan en uit), maar complementaire basislast die het totale productievolume structureel verhoogt.
  • Ventilus deblokkeren. De 380 kV-hoogspanningslijn is een nationale prioriteit. HART steunt eerlijke compensatie voor omwonenden (terugkooprecht woningen, waardeverminderingsvergoeding) maar accepteert geen verder uitstel.
  • Zonne-energie stimuleren op daken, niet op landbouwgrond. België heeft ~12 GW zon geïnstalleerd, groeiend naar 33,6 GW tegen 2035 (Elia). HART wil dat elke nieuwe opslagruimte, fabriekshal en parkeerplaats verplicht zonnepanelen krijgt. Geen zonneparken op vruchtbare landbouwgrond.
  • Capaciteitsfactoren eerlijk communiceren. Elk energiebeleidsdocument moet naast geïnstalleerde capaciteit (GW) ook de verwachte productie (TWh) en capaciteitsfactor vermelden. Geen misleidende vergelijkingen tussen nucleair en hernieuwbaar.

Bewezen in: Elia (2025): Belgische offshore wind: 2.262 MW, ongewijzigd sinds 2020. Productie 2025: 6,6 TWh (laag windjaar). Capaciteitsfactor offshore: 34-40%. Dunkelflaute-studie België (Duchêne et al., AMS, 2024): hernieuwbaar dekt gemiddeld uurverbruik slechts 11% van de tijd. Winter 2024-2025: langste Dunkelflaute 14-15 dagen, totaal 59-67 Dunkelflaute-dagen op ~150 winterdagen. Elia Blueprint: zon groeit naar 33,6 GW (2035), maar capaciteitsfactor slechts 8-10%.

7. Technologie: CCS, waterstof, opslag en industriële decarbonisatie

Standpunt: België heeft unieke troeven in industriële decarbonisatie. Maar de projecten lopen vast op hoge energieprijzen en regelgevingsonzekerheid. Het Antwerp@C-consortium (Air Liquide, BASF, Borealis, ExxonMobil, INEOS, TotalEnergies, Fluxys, Port of Antwerp-Bruges) bouwt een CO₂-exportterminal met capaciteit van 10 Mt CO₂/jaar. De helft van de havenemissies. Fase 1 (2,5 Mt/jaar) wordt operationeel in 2028. Het Kairos@C-project (BASF en Air Liquide) vangt 1,5 Mt CO₂/jaar uit vijf fabrieken, gesteund door ~€365 mln EU Innovation Fund en €260 mln Belgische staatssteun. De gevangen CO₂ gaat naar Noorwegens Northern Lights-faciliteit.

Het waterstofnetwerk is in opbouw: Fluxys hydrogen werd in april 2024 aangesteld als waterstofnetbeheerder voor 20 jaar, met een backbone-investering van >€1,5 mrd. De haven van Antwerpen-Brugge verbruikt al ~500.000 ton waterstof per jaar. Het grootste cluster in de Benelux. Maar vrijwel alles is grijze waterstof. Groene waterstof kost €5-8/kg, terwijl de ArcelorMittal DRI-investering van €1,1 mrd waterstof nodig heeft tegen €2,5-3/kg om rendabel te zijn. Die investering is on hold gezet.

ArcelorMittal Gent's Steelanol-project (80 mln liter ethanol/jaar uit hoogovengas, LanzaTech-technologie, geopend dec. 2022) wordt bedreigd met sluiting omdat EU-regels de emissiereducties niet erkennen. Het Torero-project (afvalhout naar biokool, -112.500 ton CO₂/jaar) kampt met technische problemen.

Wat we gaan doen:

  • CCS-infrastructuur versnellen. De Antwerp@C-exportterminal is strategische infrastructuur. HART wil dat de overheid mede-investeert in de backbone en aansluitingen, niet alleen in subsidies voor individuele projecten.
  • Waterstofhub Antwerpen-Brugge uitbouwen. België's positie als import- en transitland voor waterstof benutten. Het Fluxys-netwerk verbindt Zeebrugge, Gent en Antwerpen met buurlanden. John Cockerill. Een Belgisch bedrijf. Is een van de grotere spelers op de mondiale elektrolysemarkt. HART wil dat België niet alleen waterstof importeert maar ook elektrolysetechnologie exporteert.
  • Energieopslag massaal uitbreiden. Coo-Trois-Ponts (1.160 MW/6.450 MWh, ENGIE) is België's enige grote opslagfaciliteit. De batterijmarkt groeit snel: ENGIE Vilvoorde (200 MW/800 MWh, grootste van continentaal Europa bij ingebruikname) en GIGA Storage Green Turtle (700 MW/2.800 MWh gepland). Via het CRM is 1,6 GW nieuwe batterijcapaciteit gecontracteerd tot winter 2029-2030. Maar dit volstaat niet voor meerdaagse Dunkelflautes. Nucleair blijft essentieel.
  • ArcelorMittal Gent redden. De €1,1 mrd DRI-EAF-investering (-3,9 Mt CO₂/jaar) is on hold door hoge energieprijzen en dure waterstof. HART wil dat deze investering wordt gedeblokkeerd via gegarandeerde stroomcontracten uit het staatsenergibedrijf en versnelde CBAM-bescherming voor staal.

Bewezen in: Antwerp@C. CO₂-exportterminal: 10 Mt/jaar capaciteit, fase 1 operationeel 2028. ~€365 mln EU-steun + €260 mln Belgische staatssteun. Noorwegen Northern Lights. Operationeel aug. 2025, fase 1: 1,5 Mt/jaar, uitbreidbaar naar ≥5 Mt/jaar. Coo-Trois-Ponts. 1.160 MW pompopslagcentrale, volledig vermogen in <2 minuten. Batterijkosten: ~$70/kWh (BNEF 2025), scherpe daling t.o.v. voorgaande jaren. John Cockerill. Belangrijke Belgische speler op de mondiale elektrolysemarkt.

8. Energieonderzoek en medische isotopen: een Belgische wereldpositie

Standpunt: België behoort tot de absolute wereldtop in nucleair onderzoek en medische isotopen. Een positie die decennia van investering heeft gekost en die we moeten beschermen en uitbouwen. Maar energieonderzoek is breder dan nucleair alleen. De energietransitie vereist doorbraken in opslag, gridtechnologie en hernieuwbare innovatie. HART wil dat België op alle fronten investeert. De BR2-reactor bij SCK CEN in Mol levert 25-65% van de mondiale Mo-99-vraag (het meest gebruikte medische isotoop, afhankelijk van de productieperiode) en bereikte in 2025 een productierecord: voldoende voor 13 miljoen patiënten. BR2 produceert ook lutetium-177 voor prostaatkankertherapie (opschaling naar 60.000 patiënten/jaar tegen 2030) en wereldrecordvolumes neutronen-gedopt silicium voor de halfgeleiderindustrie.

Het IRE (Instituut voor Radio-Elementen) in Fleurus produceert ~20% van de mondiale Mo-99 en voltooide in maart 2023 de volledige omschakeling naar laag-verrijkt uranium. IRE ontwikkelt met ASML het SMART-project: afvalvrije Mo-99-productie via elektronenbundels, met €52 mln overheidsfinanciering en marktlancering tegen 2028.

Het MYRRHA-project bij SCK CEN is 's werelds eerste grootschalige deeltjesversneller-gedreven onderzoeksinstallatie (Accelerator-Driven System, €1,6 mrd). MYRRHA is geen reactor en geen stroomproducent; het is een onderzoeksfaciliteit. De drie toepassingen zijn transformatief: transmutatie-onderzoek (radioactief afvalvolume met factor 100 reduceerbaar, gevaarlijke periode van 300.000 naar ~300 jaar), medische isotopenproductie, en materialentests voor fusiereactoren. Fase 1 (MINERVA, 100 MeV-versneller) wordt eind 2026 afgerond; de volledige installatie volgt rond 2036. Er zijn op dit moment onvoldoende middelen om MYRRHA volledig te realiseren.

Wat we gaan doen:

  • SCK CEN's budget structureel verhogen. Het huidige jaarbudget van ~€180 mln en 800+ medewerkers is onvoldoende voor de ambitie. HART wil een verdubbeling van de publieke financiering. Elke euro die in nucleair onderzoek gaat, komt veelvoudig terug via medische isotopen, halfgeleidertechnologie en intellectueel eigendom.
  • MYRRHA financieren als nationale onderzoeksprioriteit. De Belgische staat verbond zich tot €558 mln (2019-2038), maar de middelen om MYRRHA volledig te realiseren zijn verre van toereikend. HART wil dat het budget wordt gegarandeerd, zo nodig verhoogd, en dat Europese cofinanciering actief wordt gezocht. MYRRHA kan nucleair afval transformeren van een probleem van 300.000 jaar naar 300 jaar. Dat is de definitie van doorbraaktechnologie. Maar het project zal alleen slagen als de financiering realistisch en structureel is.
  • België positioneren als Europees centrum voor medische isotopen. Met BR2, IRE en het SMART-project heeft België alle troeven. HART wil een Belgisch Isotopen Exportagentschap dat de commerciële valorisatie coördineert. Naar model van Canada's AECL/CNL.
  • Investeren in niet-nucleair energieonderzoek. De energietransitie vereist doorbraken buiten kernenergie. HART wil structurele investeringen in drie aanvullende pijlers: (1) opslagtechnologie: next-generation batterijen (solid-state, ijzer-lucht), langetermijnopslag (compressed air, waterstof) en seizoensopslag voor Dunkelflaute-periodes; (2) gridtechnologie: slimme netten, vraagsturing, interconnecties en high-voltage DC voor Europese stroomhandel; (3) hernieuwbare innovatie: perovskiet-zonnecellen, drijvende offshore wind, en geothermie. EnergyVille en VITO zijn Belgische topinstellingen die deze rol kunnen vervullen. HART wil hun budget op hetzelfde niveau brengen als SCK CEN.

Bewezen in: SCK CEN BR2. 25-65% van mondiale Mo-99 (afhankelijk van productieperiode). Record 2025: 13 mln patiënten bediend. Lutetium-177: opschaling naar 60.000 patiënten/jaar (2030). IRE Fleurus. ~20% mondiale Mo-99. Volledige LEU-omschakeling maart 2023. SMART-project met ASML: afvalvrije Mo-99-productie, €52 mln, marktlancering 2028. MYRRHA. 's werelds eerste grootschalige ADS-onderzoeksinstallatie (geen reactor, geen stroomproducent). €1,6 mrd. Transmutatie: afvalvolume ×100 lager, gevaarlijke periode 300.000 → ~300 jaar. Financiering ontoereikend. SCK CEN. 1 van 4 IAEA International Centres ter wereld. 800+ medewerkers, €180 mln/jaar. EnergyVille/VITO. 200+ onderzoekers. PATHS2050-referentiestudie voor Belgische energietransitie.

9. Energiearmoede structureel oplossen: niet met subsidies, maar met productie

Standpunt: Eén op vijf Belgische huishoudens leeft in energiearmoede. 19,7% volgens de Barometer Energiearmoede 2024 (Koning Boudewijnstichting), oplopend tot 21,8% tijdens de crisis van 2022. De regionale verschillen zijn schrijnend: Wallonië 29,2%, Brussel 28,2%, Vlaanderen 16,4%.

Het sociaal energietarief bereikt ~500.000 huishoudens (~2 mln Belgen) en bespaart ~€500/jaar. Tijdens de crisis van 2022 werd het tijdelijk uitgebreid naar 880.000 gezinnen, tegen een kost van ~€600 mln voor 9 maanden. De totale overheidsrespons op de energiecrisis bedroeg meer dan €6 mrd (bruto federale uitgaven), inclusief de permanente btw-verlaging van 21% naar 6% op elektriciteit. Op 22 augustus 2022 raakte de groothandelsprijs een record van €561,94/MWh.

De structurele oplossing is geen subsidie maar productie. Als België Franse stroomprijzen (~€0,27/kWh) zou bereiken, bespaart het gemiddelde huishouden ~€320/jaar. Als België het EU-gemiddelde (€0,2872/kWh) haalt: ~€245/jaar. Het IEA concludeert dat hoge stroomprijzen de belangrijkste barrière zijn voor elektrificatie in België.

Wat we gaan doen:

  • De stroomprijs structureel verlagen door meer te produceren. Niet door meer te subsidiëren. Elke GW extra nucleaire capaciteit drukt de marktprijs. Het staatsenergibedrijf levert stroom tegen kostprijs aan kwetsbare huishoudens via het sociaal tarief. Gefinancierd uit de marge op marktverkopen, niet uit belastingen.
  • Het sociaal energietarief behouden en indexeren. De huidige ~500.000 begunstigden houden hun bescherming. HART wil een automatische toekenning op basis van inkomen. Geen ingewikkelde aanvraagprocedures.
  • Energierenovatie versnellen via het Woonagentschap (link met HART Wonen). Elke sociale woning wordt binnen 10 jaar energieneutraal gerenoveerd. Prioriteit: isolatie, warmtepompen, zonnepanelen. In die volgorde.
  • De elektriciteits-gasprijsverhouding fixen. België heeft de hoogste stroom/gas-prijsratio van Europa: 4,1x (Econopolis, 2024). Warmtepompen worden pas economisch competitief bij een ratio onder 3x. Zonder prijshervorming geen massale overstap van gas naar stroom. HART wil de stroomprijs structureel verlagen via productie (niet subsidies) en de gasbelasting geleidelijk verhogen om de werkelijke maatschappelijke kosten van fossiel te reflecteren. Het doel: een stroom/gas-ratio van maximaal 2,5x tegen 2035, zodat de elektrificatie van verwarming economisch vanzelfsprekend wordt.
  • Btw op elektriciteit permanent op 6%. De crisisverlaging van 21% naar 6% is permanent gemaakt. HART bevestigt dit en verzet zich tegen elke verhoging. Op termijn, wanneer het staatsenergibedrijf winstgevend is, wordt onderzocht of het tarief naar 0% kan voor primair verbruik.

Bewezen in: Barometer Energiearmoede (KBS, 2024): 19,7% energiearmoede. Wallonië: 29,2%. Brussel: 28,2%. Sociaal tarief: ~500.000 huishoudens, ~€500/jaar besparing. Energiecrisis 2022: overheidsrespons >€6 mrd (bruto federaal), record €561,94/MWh (22 aug. 2022). IEA. Hoge stroomprijzen = belangrijkste barrière voor elektrificatie in België.

Samenvatting: wat HART gaat doen

De brug naar 2040: nu bouwen wat snel kan. Ventilus-hoogspanningslijn (2028-2029). Energieopslag van 1,2 GW naar 5 GW (2035). Offshore wind naar 5,8 GW (2030). Slimme meters voor elk huishouden (2030). Flexibel verbruik als vierde pijler. Termijn: onmiddellijk starten, resultaat binnen 5-10 jaar.

Kernenergie: verlengen én bijbouwen. Doel 4 en Tihange 3 verlengen tot 2045. Twee nieuwe grote reactoren bouwen, eerste stroom realistisch rond 2040-2044. SMR-pilootproject lanceren. Nucleair afval verantwoord beheren via diepe geologische berging. Termijn: bouw starten deze legislatuur.

De stroomexplosie opvangen en alle fossiele brandstoffen uitfaseren. Nationaal Elektriciteitsplan met bindende doelen: 120-130 TWh (2035), 160-170 TWh (2040), 190-210 TWh (2050, incl. waterstofproductie). Fossiel aandeel in totale energiemix: onder 60% (2035), onder 40% (2040), netto nul (2050, 85-90% reductie, rest via CCS; in lijn met EU-klimaatwet). Totaal finaal energieverbruik daalt naar ~250 TWh door efficiëntiewinst elektrificatie. Import van 57-100 TWh schone moleculen voor luchtvaart, scheepvaart en zware industrie. Vergunningsprocedures versnellen naar max. 2 jaar. Datacenters alleen goedkeuren met eigen koolstofarme stroomgarantie. Termijn: plan binnen 1 jaar.

Goedkope stroom als industriebeleid. Gegarandeerde basislastprijs voor strategische industrie. Jaarlijkse Energiecompetitiviteitsindex. Elke energieinvestering toetsen aan de vraag: maakt dit stroom goedkoper? Termijn: doorlopend.

Staatsenergibedrijf oprichten. Naar Statkraft/Vattenfall-model. Nucleaire activa als startkapitaal. Winst naar Belgisch Energiefonds. 20% burgerparticipatie in nieuwe projecten. Geen politieke benoemingen. Termijn: oprichten binnen 2 jaar.

Hernieuwbare energie versnellen als urgente partner. Offshore wind naar 5,8 GW (2030). Ventilus deblokkeren. Zonnepanelen verplicht op commerciële daken. Geen zonneparken op landbouwgrond. Termijn: doorlopend.

Technologie en industriële decarbonisatie. Antwerp@C CCS-hub voltooien (2028). Waterstofnetwerk Fluxys uitbouwen. Energieopslag massaal uitbreiden. ArcelorMittal Gent DRI-investering deblokkeren. Termijn: 1-2 legislaturen.

Energieonderzoek verdubbelen. SCK CEN-budget ×2. MYRRHA financieren als nationale onderzoeksprioriteit (Europese cofinanciering zoeken). Belgisch Isotopen Exportagentschap oprichten. Niet-nucleair energieonderzoek op hetzelfde niveau: EnergyVille/VITO budget versterken voor opslag, grid en hernieuwbare innovatie. Termijn: 1 legislatuur.

Energiearmoede structureel oplossen. Stroomprijs omlaag door productie, niet subsidies. Sociaal tarief behouden en automatiseren. Energierenovatie versnellen. Btw permanent 6%. Termijn: doorlopend.

Er is een simpele waarheid die elk land dat welvaart wil begrijpen moet: energie is de moeder van alle economische activiteit. Je kunt geen staal maken zonder stroom. Je kunt geen AI trainen zonder stroom. Je kunt geen warmtepomp draaien zonder stroom. Je kunt geen fabriek runnen, geen ziekenhuis verlichten, geen trein laten rijden zonder stroom. En je kunt die stroom niet importeren van je buren en hopen dat het goed komt. Want als iedereen tegelijk stroom tekort heeft, sta je in de kou. België sloot vijf kernreactoren en importeert nu stroom uit Frankrijk. België betaalt de op één na hoogste stroomprijzen in Europa en kijkt toe hoe Duitsland de-industrialiseert. België heeft een structureel productietekort van 14 TWh en de vraag verdubbelt tegen 2050. HART weigert dit te accepteren. HART wil bouwen. Kerncentrales, windparken, zonnedaken, opslagfaciliteiten, een waterstofnetwerk, een staatsbedrijf dat de winst bij de burger houdt. Niet omdat energie een doel op zich is, maar omdat het de voorwaarde is voor alles wat daarna komt: jobs, innovatie, welvaart, onafhankelijkheid. Wie de energie heeft, heeft de toekomst. HART wil dat België die toekomst bezit.