AI en robotisering | HART Partijpunt 29

Kernprincipe: AI en robots gaan het werk overnemen. En dat is goed. De vraag is niet óf machines beter en goedkoper worden dan mensen, maar wie de winst krijgt. HART kiest voor een kapitalistisch systeem waarin innovatie wordt beloond, ondernemers vrij zijn, en de spectaculaire productiviteitswinsten van AI en robotisering worden herverdeeld naar élke burger. Niet via almoezenbeleid, maar via een structureel systeem: wie werkt verdient meer, wie niet kan werken leeft waardig, en de machines betalen mee. België heeft met IMEC een wereldspeler in chiptechnologie, met topuniversiteiten een AI-kennisbasis, en met zijn sociaal overlegmodel de juiste traditie. Wat ontbreekt is ambitie, coördinatie en eerlijkheid over wat er komt.

De AI-revolutie is geen toekomstscenario. Ze is begonnen. McKinsey schat dat 57% van alle werkuren in de VS nu al technisch automatiseerbaar is. 44% via AI-agents, 13% via robots. Goldman Sachs projecteert dat generatieve AI het mondiale BBP met ~7% kan verhogen. $7 biljoen per jaar over een decennium. Het World Economic Forum voorspelt dat tegen 2030 wereldwijd 170 miljoen nieuwe banen ontstaan maar 92 miljoen verdwijnen. De OESO waarschuwt dat 27% van alle jobs in OESO-landen een hoog automatiseringsrisico loopt.

België staat op een kantelpunt. We hebben met IMEC het belangrijkste onafhankelijke halfgeleiderlab ter wereld. Omzet >€1 miljard, 6.500 medewerkers, partners als ASML en TSMC. We hebben 744 AI-startups, 3,4% O&O-uitgaven als percentage van het BBP (boven de EU-3%-doelstelling), en een AI-adoptiegraad bij bedrijven die tot de top van de EU behoort (3de-4de, afhankelijk van het meetjaar). Maar we staan slechts 22ste op de Tortoise Global AI Index. Onze vier overheden (federaal, Vlaams, Waals, Brussels) spenderen samen ~€70-80 mln per jaar via specifieke AI-plannen. Met daarbovenop ~€75-80 mln via reguliere O&O-instrumenten. Terwijl Frankrijk €2,2 mrd investeert, Duitsland €5 mrd, en Singapore $743 mln voor een land van 6 miljoen inwoners. Een studie van Implement Consulting Group/Google waarschuwt dat België een adoptievertraging van 5 jaar riskeert tegenover koplopers. Het verschil tussen €45-50 mrd en slechts €10-12 mrd aan BBP-winst over het komende decennium.

Ondertussen verliest België industriële jobs aan automatisering zonder de vruchten te plukken. Audi Brussels sloot in februari 2025. 3.000+ jobs weg na 76 jaar. Volvo Gent is onze laatste autofabriek. De haven van Antwerpen-Brugge automatiseert in hoog tempo. En de regionale kloof groeit: Vlaanderen heeft 4,5% werkloosheid, Wallonië 7,9%, Brussel 13,1% (nationaal: 6,5%, Q3 2025). Wie niet investeert in AI-capaciteit én in sociale vangnetten, laat de transitie aan het toeval over. HART weigert dat.

De feiten

Indicator	België	Context
Tortoise Global AI Index	22ste van 62 landen (2023)	Infrastructuur: 43ste. Overheidsstrategie: 36ste
IMEC	Omzet >€1 mrd (2024). 6.500 medewerkers	's Werelds toonaangevend onafhankelijk halfgeleider-R&D-centrum
AI-startups	744 (Federaal Planbureau)	Brussel: 124. Gent: 108. Antwerpen: 86. Leuven: 53
O&O-uitgaven	3,4% van BBP (2024)	EU-gem: 2,24%. Israël: ~6,3%. Zuid-Korea: ~5,0%
AI-adoptie bedrijven	24,7% alle bedrijven (2024)	3de in EU (na Denemarken en Zweden). Steeg van 13,8% (2023)
Robotdichtheid	198-216 per 10.000 werknemers	EU-gem: 219. Zuid-Korea: 1.012. Duitsland: 429
Werkloosheid (Q3 2025)	Nationaal: 6,5%	VL: 4,5%. WAL: 7,9%. BRU: 13,1%
Tewerkstellingsgraad (20-64)	72,7%	Doelstelling: 80% tegen 2029
Sociale zekerheid	~26-28% van BBP (afhankelijk van meetmethode)	Bijna volledig gefinancierd via arbeidsinkomsten
AI-uitgaven overheid (specifieke plannen)	~€70-80 mln/jaar	Plus ~€75-80 mln via reguliere O&O. FR: €2,2 mrd. DE: €5 mrd. SG: $743 mln
DESI-score	6de in EU	Sterk op connectiviteit; zwak op AI-infrastructuur
Potentieel BBP-winst AI	€45-50 mrd (10 jaar, bij snelle adoptie)	Bij 5 jaar vertraging: slechts €10-12 mrd

Bronnen: Tortoise Global AI Index (2023); IMEC Jaarverslag 2024; Federaal Planbureau (AI-startups); Eurostat (O&O 2024; AI-adoptie 2024); Implement Consulting Group/Google (maart 2024); IFR World Robotics (2024); Statbel (arbeidsmarkt Q3 2025); OESO/AI Watch Belgium.

1. Een Belgisch AI-industriebeleid: van kennisland naar AI-kampioen

Standpunt: België heeft wereldklasse AI-onderzoek maar faalt in commercialisering. IMEC is 's werelds belangrijkste onafhankelijke halfgeleiderlab, VUB AI Lab een van de oudste AI-laboratoria van continentaal Europa (opgericht 1983, 850+ publicaties), KU Leuven's DTAI-groep en Leuven.AI behoren tot de Europese top, en UGent's IDLab (imec-partner) levert doorbraken in computer vision en spraaktechnologie. Toch staat België slechts 22ste op de wereldwijde AI-index. Met bijzonder zwakke scores op infrastructuur (43ste) en overheidsstrategie (36ste).

Het probleem is niet talent maar schaal en coördinatie. De vier Belgische AI-strategieën (Vlaams AI Plan: €153,5 mln in 2024 inclusief reguliere O&O-instrumenten; DigitalWallonia4.ai: ~€18 mln/jaar + €32 mln ARIAC-project; Brussels/Innoviris: €22 mln; federaal Nationaal Convergentieplan: geen significant nieuw budget) zijn versnipperd en ondergefinancierd ten opzichte van buurlanden. Frankrijk ondersteunde Mistral AI. Opgericht door drie private onderzoekers in april 2023, uitgegroeid naar €11,7 mrd waardering in 29 maanden. Via gecoördineerde actie: Bpifrance co-investering (>€1 mrd in AI-bedrijven), presidentiële steun, overheidscontracten, en infrastructuurinvestering. België heeft met Collibra ($5,25 mrd waardering uit 2021, datagouvernance, Brussel) en Robovision ($180 mln waardering, computer vision, Gent) kandidaten voor opschaling, maar geen gecoördineerd beleid om hen te steunen.

Wat we gaan doen:

Een Belgisch AI-investeringsvehikel oprichten dat de middelen van VLAIO, SRIW (Waals), Innoviris (Brussels) en federale fondsen bundelt. Startkapitaal: €500 mln over 5 jaar. Gefinancierd uit heroriëntatie van bestaande O&O-budgetten en Europese fondsen (EuroHPC, Horizon Europe, InvestAI). Doel: minstens 3 Belgische AI-scale-ups naar unicorn-status tillen.
Overheidsaanbestedingen verplicht openstellen voor Belgische AI-oplossingen. Elke federale overheidsdienst moet tegen 2028 minstens één AI-systeem van Belgische makelij gebruiken. Voor documentverwerking, fraudedetectie, of burgerservice. Dit creëert gegarandeerde afzet voor Belgische AI-bedrijven, naar het model waarmee Frankrijk Mistral AI lanceerde bij arbeidsbemiddelingsdienst France Travail.
IMEC omvormen tot 's werelds AI-chiplab. De nieuwe imec.AI-labs (2026), het Automotive Chiplet Program met Arm, en IC-Link's custom ASIC-capaciteit richten op drie prioriteiten: neuromorfe chips voor edge-AI, custom inferentieversnellers voor Europese soevereine toepassingen, en chiplet-gebaseerde AI-processors voor automotive en industrie. Bijkomende financiering: minimaal €100 mln over 5 jaar voor een specifiek IMEC AI Chip Design Center.
De AI-computekloof dichten. België's Tier-1 supercomputer "sofia" (VUB) vertegenwoordigt een investering van €8,6 mln. Mistral AI alleen al heeft 18.000 NVIDIA Grace Blackwell Superchips in één datacenter. HART wil een vertienvoudiging naar €85 mln+ voor een GPU-dichte AI-supercomputer, een Belgische soevereine AI-cloud (publiek-privaat, GDPR-conform, IMEC-expertise), en gesubsidieerde GPU-toegang voor startups naar het model van het Franse Jean Zay-systeem.

Bewezen in: Frankrijk. Mistral AI: opgericht april 2023, €11,7 mrd waardering in 29 maanden. ~€2,8 mrd opgehaald. €109 mrd private AI-investeringen aangekondigd (Parijs AI Summit, feb. 2025). Bpifrance co-investering + overheidsprocurement als lanceerplatform. Singapore. National AI Strategy 2.0: S$1 mrd over 5 jaar. Doel: 15.000 AI-specialisten. Eerste Model AI Governance Framework (2019) en AI Verify-testkit (2022). Israël. ~6,3% van BBP aan O&O (hoogste ter wereld). Unit 8200-pipeline: 1.000+ startups. Google's overname van Wiz: $32 mrd (2025). Zuid-Korea. K-Semiconductor Belt: ~~510 biljoen won (~~$450-510 mrd) aan halfgeleiderinvesteringen. Samsung + SK Hynix: ~80% van mondiale HBM-productie (essentieel voor AI-chips; aandeel dalend door opkomst Micron).

2. Korter werken, beter leven: de echte vierdaagse werkweek

Standpunt: België heeft in 2022 een vierdaagse werkweek wettelijk mogelijk gemaakt. Maar het is een schijnmaatregel. De wet staat werknemers alleen toe dezelfde 38-40 wekelijkse uren te comprimeren in vier langere dagen. En slechts ~1% van de werknemers maakt er gebruik van. Dat is geen arbeidstijdverkorting. Dat is een gecomprimeerd rooster. De echte revolutie is een 32-urenweek met behoud van loon, gefinancierd door de productiviteitswinsten van AI en automatisering.

De internationale bewijslast is bemoedigend. Het Britse experiment met de vierdaagse werkweek (2022): 's werelds grootste, 61 bedrijven, 2.900 werknemers. Toonde dat 92% van de deelnemende bedrijven de vierdaagse week behield, waarvan 18 permanent. De omzet bleef gelijk (gemiddeld +1,4% bij de 23 bedrijven die data deelden), het personeelsverloop daalde met 57%, en 39% van werknemers rapporteerde minder stress met 71% minder burn-out. IJslands experimenten (2014-2021) met 2.500+ werknemers in de publieke sector toonden behoud of verbetering van productiviteit, waarna vakbonden bredere onderhandelingsruimte kregen voor arbeidstijdverkorting. Met reële reducties van gemiddeld 35 minuten/week (privésector) tot 65 minuten/week (publieke sector).

Als AI het technisch potentieel heeft om 57% van werkuren in de VS te automatiseren, is de logische consequentie dat mensen minder hoeven te werken voor dezelfde output. De keuze is: minder mensen aan het werk (werkloosheid) of iedereen minder uren (welvaart). HART kiest voor het tweede.

Wat we gaan doen:

Een piloot met een echte 32-urenweek (4 dagen, 8 uur) met behoud van loon starten in de federale ambtenarij. Looptijd: 2 jaar. Evaluatiecriteria: productiviteit, welzijn, ziekteverzuim, en publieke dienstverlening. Bij succes: uitbreiding naar de hele overheidssector en wettelijk kader voor de privésector.
Bedrijven die de 32-urenweek invoeren fiscaal belonen. Tijdelijke verlaging van werkgeversbijdragen RSZ voor ondernemingen die de werktijd reduceren naar 32 uur/week met behoud van loon. Op voorwaarde dat ze de productiviteitswinst aantoonbaar realiseren via AI of automatisering.
Het recht op deeltijds werk zonder carrièrenadeel wettelijk verankeren. Promotiekansen, opleidingsrechten en pensioenopbouw worden proportioneel berekend op basis van output, niet aanwezigheidsuren.

Bewezen in: VK. Vierdaagse werkweek-experiment (2022): 61 bedrijven, 2.900 werknemers. 92% behield de vierdaagse week. Omzet +1,4% (23 bedrijven met data). Personeelsverloop −57%. 71% minder burn-out. IJsland. 2.500+ werknemers (2014-2021): productiviteit behouden of verbeterd. Vakbonden onderhandelden vervolgens bredere arbeidstijdverkorting: −35 min/week (privé) tot −65 min/week (publiek). België (huidig): Wet van 2022 staat enkel compressie van dezelfde uren toe. ~1% uptake. Geen echte arbeidstijdverkorting.

3. De AI-sandbox: innovatie versnellen, regulering verslimmen

Standpunt: De EU AI Act. 's werelds eerste alomvattende AI-wet. Trad in werking op 1 augustus 2024, met gefaseerde implementatie tot 2027. Elke lidstaat moet tegen augustus 2026 minstens één AI-regulatoire sandbox oprichten. Dit is voor België een kans om innovatievriendelijk beleid te voeren binnen het Europese kader. In plaats van passief te implementeren.

Het Belgische reguleringslandschap is complex: de federale overheid, elk gewest en elke gemeenschap heeft bevoegdheden die AI raken (economie, onderwijs, gezondheidszorg, justitie). Zonder coördinatie ontstaat een lappendeken die innovatie remt. Tegelijk biedt de EU AI Act kansen: regulatory sandboxes laten bedrijven toe om hoog-risico AI-systemen te testen onder toezicht, met vrijstellingen van bepaalde verplichtingen. Boetes onder de AI Act zijn getrapt: tot €35 mln of 7% van de mondiale omzet voor verboden praktijken, €15 mln of 3% voor hoog-risico overtredingen, en €7,5 mln of 1% voor misleidende informatie. Een regulatoire sandbox verlaagt dit risico voor innovatieve bedrijven.

Wat we gaan doen:

Een gefedereerd Belgisch AI-sandbox-model oprichten. Een federale AI-sandbox gecoördineerd door BIPT/FOD BOSA, met regionale extensies in Vlaanderen (VLAIO), Wallonië (DigitalWallonia4.ai) en Brussel (FARI. Dat al een AI Test & Experience Hub exploiteert). Eén loket, vier uitvoeringskanalen.
Drie prioritaire domeinen voor de sandbox. Gezondheids-AI (hefboom op België's farma-ecosysteem: Janssen/J&J Beerse met JLABS-incubator, UCB, GSK), financiële AI (Brussel als financieel centrum), en industriële AI (maakindustrie en chemie in Vlaanderen). IMEC's Mission Lucidity-project (brain-on-chip-technologie voor dementieonderzoek, samen met KU Leuven, VIB en UZ Leuven) is een ideale sandbox-kandidaat.
Een "recht om te experimenteren" wettelijk verankeren. Belgische AI-bedrijven krijgen het recht om gedurende maximaal 2 jaar innovatieve AI-systemen te testen in een gecontroleerde omgeving, met wettelijke bescherming tegen aansprakelijkheid mits naleving van sandbox-voorwaarden. Naar het model van de Britse pro-innovatieaanpak.
België positioneren als de EU AI Act-implementatieleider. Als zetel van de EU-instellingen heeft België een unieke positie. HART wil dat België als eerste lidstaat een volledig operationele sandbox heeft. Niet als laatste.

Bewezen in: EU AI Act. Risicogebaseerde aanpak. Verbod op sociale scoring (feb. 2025). Hoog-risico AI-regels (aug. 2026). Sandboxverplichting per lidstaat (aug. 2026). Getrapte boetes tot €35 mln/7% omzet. VK. AI Security Institute (voorheen AI Safety Institute): jaarbudget ~£66 mln, 's werelds grootste overheids-AI-veiligheidsteam. Pro-innovatie aanpak die expliciet EU-stijl horizontale regulering vermijdt. Estland. Kratt AI-strategie: doelstelling 50 AI-use cases in overheidsdiensten, initieel budget €10 mln. 99% van overheidsdiensten online via X-Road (900+ instellingen, 3.000+ digitale diensten). Singapore. Eerste Model AI Governance Framework (2019). AI Verify-testkit (2022). Sandbox-aanpak gecombineerd met directe overheidsadoptie.

4. De automatiseringsheffing: machines betalen mee aan de samenleving

Standpunt: België's sociale zekerheid. ~26-28% van het BBP, afhankelijk van de meetmethode. Wordt bijna volledig gefinancierd via bijdragen op arbeidsinkomsten (~25-28% werkgeversbijdrage + 13,07% werknemersbijdrage). Als AI en robots steeds meer werk overnemen, krimpt de belastingbasis terwijl de noden stijgen. Dit financieringsmodel is een tikkende tijdbom. De Nationale Bank van België documenteert een pervers effect: de hoge loonkosten stimuleren bedrijven juist om sneller te automatiseren. Het IMF concludeerde (2016) dat België dezelfde ongelijkheidreductie zou kunnen bereiken met 3,25 procentpunten van het BBP mínder uitgaven als de herverdelingsefficiëntie op EU-gemiddelde zou liggen.

De oplossing is niet minder sociale bescherming maar slimmere financiering: verschuif de belastingbasis geleidelijk van arbeid naar automatisering, consumptie en kapitaalinkomen uit AI.

Wat we gaan doen:

Een automatiseringsheffing invoeren naar Zuid-Koreaans model. Zuid-Korea was in 2017 het eerste land ter wereld dat een vorm van "robottaks" invoerde. Niet als directe belasting maar als vermindering van fiscale aftrekken voor automatiseringsinvesteringen (tot 2 procentpunten minder aftrek). Onderzoek (Kang et al., 2024) toont dat dit leidde tot behoud van werkgelegenheid, verminderde loonongelijkheid, en onverwacht hogere overheidsinkomsten. HART wil een vergelijkbaar Belgisch mechanisme: een geleidelijke vermindering van investeringsaftrekken voor pure arbeidsvervangende automatisering, gecombineerd met verhoogde aftrekken voor menscomplementaire AI (systemen die werknemers productiever maken in plaats van te vervangen).
Een AI-productiviteitsdividend invoeren. Bedrijven die aantoonbaar meer dan 30% van hun werkprocessen automatiseren betalen een bijdrage van 0,5-1% van de omzetwinst toe te schrijven aan automatisering, geplafonneerd en vrijgesteld voor KMO's onder 50 werknemers. De opbrengsten vloeien naar het Belgisch AI-Transitiefonds (standpunt 6).
De sociale zekerheid geleidelijk herfinancieren. Binnen 10 jaar moet het aandeel van loonbijdragen in de totale financiering merkbaar dalen, met het verschil aangevuld door de automatiseringsheffing, een verhoogde bijdrage op kapitaalinkomsten uit AI-gerelateerde activiteiten, en consumptiebelastingen op geautomatiseerde diensten.
Internationaal pleiten voor EU-brede coördinatie. Eenzijdige automatiseringsbelastingen creëren een concurrentienadeel. HART wil dat België binnen de EU pleit voor een gecoördineerde AI-windfall-profits-tax en digitale dataheffing, voortbouwend op het OESO Pillar Two-minimum van 15% vennootschapsbelasting.

Bewezen in: Zuid-Korea. Eerste "robottaks" ter wereld (2017): vermindering fiscale aftrekken voor automatiseringsinvesteringen (tot 2 procentpunten). Onderzoek Kang et al. (2024): behoud werkgelegenheid, minder loonongelijkheid, hogere overheidsinkomsten. OESO Pillar Two. Mondiaal minimumtarief vennootschapsbelasting van 15%. Basis voor verdere AI-specifieke coördinatie. Brookings (jan. 2026): Aanbeveling voor heffingen per duizend tokens of AI-servicetransacties als onderdeel van een breder fiscaal raamwerk voor het AI-tijdperk.

5. Het Belgisch AI-Transitiefonds: van automatiseringswinst naar burgerdividend

Standpunt: Als AI de productiviteit explosief verhoogt maar de vruchten geconcentreerd worden bij een klein aantal bedrijven en aandeelhouders, ontstaat een maatschappij van extreme ongelijkheid. De top-20 AI-gelinkte miljardairs wonnen samen ~$460 mrd in 2025 alleen. Er zijn nu 498 AI-unicorns met een gecombineerde waardering van $2,7 biljoen. Zonder interventie zal de AI-revolutie de trend versnellen waarin de rijkste 1% meer bezit dan de onderste 95%.

Noorwegen bouwde met olie-inkomsten een staatsfonds van >$2,0-2,1 biljoen. ~$360.000 per burger. Alaska keert sinds 1982 jaarlijks een dividend uit aan elke inwoner gefinancierd uit energieopbrengsten. Variërend van enkele honderden tot >$3.000/jaar, afhankelijk van de marktopbrengsten. HART wil hetzelfde principe toepassen op de AI-revolutie: een Belgisch Transitiefonds dat de opbrengsten van automatisering verzamelt en herverdeelt.

Wat we gaan doen:

Een Belgisch AI-Transitiefonds oprichten. Gevoed door de automatiseringsheffing (standpunt 5), opbrengsten uit het staatsenergibedrijf (link HART Energie), en een percentage van de winst van AI-gerelateerde overheidsinvesteringen (via het AI-investeringsvehikel, standpunt 1). Doelstelling: €1 mrd fondsvermogen binnen 10 jaar.
Het fonds financiert vier prioriteiten. (1) Arbeidsstichtingen voor omscholing van AI-getroffen werknemers. (2) Het "AI voor Iedereen"-opleidingsprogramma. (3) Een voorwaardelijk basisinkomen voor werknemers in transitie. €800/maand gedurende maximaal 24 maanden, op voorwaarde van deelname aan omscholing of maatschappelijke dienstverlening. (4) Investeringen in AI-infrastructuur (compute, sandbox, startups).
Op termijn: een universeel AI-dividend. Wanneer het fondsvermogen en de automatiseringsheffing voldoende opbrengen, evolueert het voorwaardelijk basisinkomen naar een universeel AI-dividend. Een jaarlijkse uitkering aan élke Belgische burger, gefinancierd uit de opbrengsten van geautomatiseerde productie. Dit is geen sociaal vangnet maar een eerlijk deel van de collectieve welvaart die AI genereert.
Democratisch toezicht. Het fonds wordt beheerd door een onafhankelijke raad met vertegenwoordigers van vakbonden, werkgevers, universiteiten en burgervertegenwoordigers. Geen politieke benoemingen. Jaarlijks publiek rekenschap. De les van het Noorse model: strenge bestedingsregels (maximaal 3% van het fondsvermogen per jaar) voorkomen politieke plundering.

Bewezen in: Noors Staatsoliefonds. >$2,0-2,1 biljoen, ~$360.000/burger, 25% van nationale begroting. Strenge bestedingsregel: max. 3% per jaar. Alaska Permanent Fund. Jaarlijks dividend sinds 1982, variërend van enkele honderden tot >$3.000/burger afhankelijk van marktomstandigheden. Onderzoek toont: geen werkontmoediging, wel armoedevermindering. Finland UBI-experiment (2017-2018): €560/maand, 2.000 werklozen. Resultaat: klein positief werkgelegenheidseffect (6 extra werkdagen/jaar), minder depressie (~31% relatieve daling), minder stress, meer vertrouwen in instituties. Géén luiheidseffect. Stockton SEED (VS): $500/maand, 125 inwoners. Voltijds werk steeg van 28% naar 40% (controlegroep: 32% naar 37%). <1% van traceerbare uitgaven besteed aan tabak of alcohol.

6. Belgische AI-troeven uitspelen: farma, logistiek en defensie

Standpunt: België heeft drie sectoren waarin AI-adoptie transformatief kan zijn en waarin het land een concurrentievoordeel bezit: farmaceutica en gezondheidszorg, logistiek en havens, en defensietechnologie.

De Belgische farmasector. Janssen/J&J in Beerse (met JLABS, eerste J&J-incubator in Europa), UCB (AI-integratie in volledige geneesmiddel-R&D), GSK en Syensqo. Gecombineerd met IMEC's biosensortechnologie en België's sterke positie in snelheid van klinische proeven, creëert een ongeëvenaarde basis voor AI-gedreven geneesmiddelenontdekking en diagnostiek. De haven van Antwerpen-Brugge. Europa's op één na grootste qua totale tonnage, marktleider in containeroverslag. Investeert €230 mln in geautomatiseerde containerterminals (DP World Antwerp Gateway). En de sluiting van Audi Brussel creëert een unieke kans: een lege fabrieksite met geschoolde arbeidskrachten en uitstekende infrastructuur.

Wat we gaan doen:

Een nationaal Health AI Centre of Excellence oprichten. Verbinding van farmabedrijven (Janssen, UCB, GSK), universitaire ziekenhuizen (UZ Leuven, UZ Gent, Erasme), IMEC (biosensoren, Mission Lucidity brain-on-chip) en AI-onderzoeksgroepen. Focus: AI-gedreven geneesmiddelenontdekking, medische beeldanalyse (Icometrix is al actief in AI-radiologie), en gepersonaliseerde geneeskunde.
De haven van Antwerpen-Brugge als Europees AI-logistiek laboratorium positioneren. Stimuleer autonome scheepvaart, AI-gestuurde containermanagement, en predictief onderhoud via publiek-private partnerschappen. BASF Antwerpen's deployment van privaat 5G en AI-procesautomatisering over 54 fabrieken biedt een schaalmodel voor de chemische sector.
De Audi Brussel-site herbestemmen als AI & Defense Tech Hub. Met 3.000+ geschoolde werknemers, bestaande infrastructuur en centrale ligging is de site ideaal voor AI-gedreven productie. Roboticacomponenten, dronetechnologie, cybersecurity-hardware. Link met de Belgische defensie-ambities en NAVO-AI-strategie.
AI in de overheid als voorbeeld. Estland toont dat kleine landen disproportioneel kunnen presteren in digitale overheidsdiensten: doelstelling 50 AI-use cases, 99% van diensten online, initieel budget slechts €10 mln. HART wil dat België binnen 5 jaar 50 AI-use cases in federale overheidsdiensten implementeert. Van fraudedetectie tot automatische belastingaangifte.

Bewezen in: Janssen/J&J. JLABS Beerse: eerste J&J-incubator in Europa. AI-integratie in drug discovery. UCB. AI over volledige R&D-pipeline. Haven van Antwerpen-Brugge. €230 mln investering DP World in geautomatiseerde containers. Europa's #1 in containeroverslag. BASF Antwerpen. 54 fabrieken, ~3.000 werknemers, privaat 5G + AI-procesautomatisering. Estland. Kratt AI-strategie: doelstelling 50 AI-overheidstoepassingen. 99% diensten online. X-Road: 900+ instellingen, 3.000+ digitale diensten.

9. Welvaart voor iedereen: de langetermijnvisie

Standpunt: De geschiedenis leert dat technologie altijd meer jobs creëert dan vernietigt. Maar óók dat de vruchten niet vanzelf eerlijk verdeeld worden. Daron Acemoglu, Simon Johnson en James Robinson (Nobelprijs Economie 2024) documenteren dat technologie niet inherent leidt tot gedeelde welvaart. Het hangt af van machtsstructuren en bewuste beleidskeuzes. Acemoglu en Johnson schrijven in "Power and Progress" dat de Amerikaanse mediaan reële lonen 2,5% per jaar groeiden van 1949 tot 1973, maar slechts ~0,2-0,3% per jaar sinds 1980. Terwijl de productiviteit bleef stijgen. De winst ging naar kapitaal, niet naar arbeid. De AI-revolutie dreigt dit patroon te versterken.

Maar het Scandinavische bewijs toont dat het anders kan. Henrik Jacobsen Kleven's onderzoek ("How Can Scandinavians Tax So Much?", 2014) identificeert drie mechanismen waardoor hoge herverdeling én innovatie samengaan: brede belastingbases (weinig ontwijking), sterke subsidiëring van werkcomplementaire goederen (kinderopvang, onderwijs, gezondheidszorg), en competitieve vennootschapsbelastingen (Zweden: slechts 20,6%). De welvaartstaat verlaagt het neerwaarts risico van ondernemerschap. Falen is minder catastrofaal als je gezondheidszorg, kinderopvang en onderwijs behoudt.

HART's visie is helder: het systeem blijft kapitalistisch. Ondernemers worden beloond, innovatie wordt gestimuleerd, markten werken vrij. Maar de spectaculaire productiviteitswinst van AI. Goldman Sachs schat $7 biljoen per jaar mondiaal over een decennium. Wordt herverdeeld zodat elke burger profiteert. Niet uit idealisme, maar uit noodzaak: een samenleving waarin robots al het werk doen maar slechts een handvol eigenaren de winst opstrijken, is niet stabiel.

Wat we gaan doen:

Het belastingsysteem geleidelijk verschuiven van arbeid naar automatisering en consumptie zodat de financiering van sociale zekerheid robuust blijft als het aandeel arbeid in het nationaal inkomen daalt.
Arbeidstijdverkorting als structureel antwoord op productiviteitsgroei. Van 38 uur naar 32 uur als standaard werkweek. Niet in één stap, maar als geleidelijke transitie over 10 jaar, gelinkt aan meetbare productiviteitsgroei door AI.
Investeren in zingeving buiten werk. Psychologisch onderzoek bevestigt dat werk structuur, identiteit en sociale verbinding biedt. België's dichte netwerk van culturele verenigingen, sportclubs en gemeenschapsorganisaties (bijzonder sterk in het Vlaamse verenigingsleven) is een troef. HART wil structurele financiering voor gemeenschapscentra, kunstenbeleid, professionalisering van de zorgsector, en vrijwilligerscoördinatie. Een "zingevende staat" naast de verzorgingsstaat.
Technologie sturen, niet ondergaan. De richting van AI-ontwikkeling is een politieke keuze. Fiscale prikkels voor menscomplementaire AI (die werknemers productiever maakt) gecombineerd met milde heffingen op pure arbeidsvervanging sturen de ontwikkeling in pro-sociale richting. Zonder concurrentiekracht op te offeren.

Bewezen in: Scandinavisch model. Hoge herverdeling + competitieve vennootschapsbelasting = innovatie. Zweden: 20,6% vennootschapsbelasting. Belastinghervorming 1990-91 verlaagde marginale tarieven op ondernemerskapitaal → méér ondernemerschap. Acemoglu, Johnson & Robinson (Nobelprijs Economie 2024): "Power and Progress" (Acemoglu & Johnson): technologie leidt niet automatisch tot gedeelde welvaart. Beleidskeuzes bepalen verdeling. Keynes (1930): Voorspelde 15-urige werkweek tegen 2030 in "Economic Possibilities for our Grandchildren". Had gelijk over welvaartsgroei (4-8× sinds 1930), ongelijk over verdeling. De les: productiviteitswinst wordt niet vanzelf gedeeld.

Samenvatting: wat HART gaat doen

Een Belgisch AI-industriebeleid lanceren. AI-investeringsvehikel van €500 mln over 5 jaar. Overheidsaanbestedingen verplicht openstellen voor Belgische AI. IMEC uitbouwen tot 's werelds AI-chiplab (+€100 mln). AI-computecapaciteit vertienvoudigen. Termijn: deze legislatuur.

Echt korter werken. Piloot 32-urenweek in federale ambtenarij. Fiscale beloning voor bedrijven die werktijd reduceren via AI-productiviteitswinst. Recht op deeltijds werk zonder carrièrenadeel. Termijn: piloot binnen 1 jaar.

De AI-sandbox oprichten. Gefedereerd Belgisch model: één loket, vier uitvoeringskanalen. Prioriteiten: gezondheids-AI, financiële AI, industriële AI. België als eerste EU-lidstaat met operationele sandbox. Termijn: operationeel vóór augustus 2026.

De automatiseringsheffing invoeren. Vermindering fiscale aftrekken voor arbeidsvervangende automatisering. AI-productiviteitsdividend van 0,5-1% op automatiseringswinst. Sociale zekerheid herfinancieren van arbeid naar automatisering. EU-brede coördinatie bepleiten. Termijn: wetgeving binnen 2 jaar.

Het AI-Transitiefonds oprichten. €1 mrd fondsvermogen binnen 10 jaar. Financiering van omscholing, opleiding, voorwaardelijk basisinkomen, en AI-infrastructuur. Evolueert naar universeel AI-dividend. Onafhankelijk beheer zonder politieke benoemingen. Termijn: oprichten binnen 2 jaar.

Belgische AI-troeven uitspelen. Health AI Centre of Excellence. Haven van Antwerpen-Brugge als AI-logistiek lab. Audi Brussel herbestemmen als AI & Defense Tech Hub. 50 AI-use cases in federale overheidsdiensten binnen 5 jaar. Termijn: 1-2 legislaturen.

Welvaart voor iedereen als langetermijnvisie. Belastingverschuiving van arbeid naar automatisering. Geleidelijke arbeidstijdverkorting naar 32 uur. Investeren in zingeving buiten werk. Technologie sturen via fiscale prikkels voor menscomplementaire AI. Termijn: structureel, over 10-20 jaar.

De machines komen. En dat is het beste nieuws in een generatie. Voor het eerst in de menselijke geschiedenis staat een technologie op het punt om de meest vervelende, gevaarlijke en repetitieve arbeid over te nemen. AI kan diagnoses stellen die artsen missen, logistieke ketens optimaliseren die mensen niet kunnen overzien, en productiviteitswinsten genereren die het mondiale BBP met biljoenen verhogen. De vraag is niet of dit gebeurt. Maar voor wie. Als we niets doen, vloeien de winsten naar een handvol techgiganten en hun aandeelhouders, terwijl miljoenen werknemers achterblijven zonder job, zonder opleiding, zonder perspectief. HART weigert dat scenario. HART wil dat België de AI-revolutie omarmt. Niet als slachtoffer maar als architect. Met IMEC als wereldspeler in chiptechnologie, met topuniversiteiten die AI-onderzoek leveren, met een sociaal model dat herverdeling in zijn DNA heeft. We bouwen een Belgische AI-industrie die concurreert met de groten. We scholen onze werknemers om vóór ze hun job verliezen. We verkorten de werkweek omdat machines het werk overnemen. We heffen belasting op automatisering zodat de sociale zekerheid niet instort. En we richten een Transitiefonds op dat de welvaart van de machines teruggeeft aan de burgers. Het systeem blijft kapitalistisch. Maar de vruchten worden gedeeld. Wie de AI heeft, heeft de toekomst. HART wil dat élke Belg die toekomst bezit.